oś korowo-nadnerczowa
Oś korowo-nadnerczowa (oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, HPA axis) to złożony system neurohormonalny, który reguluje reakcję organizmu na stres oraz kontroluje wiele procesów fizjologicznych, w tym metabolizm i odpowiedź immunologiczną. System ten obejmuje podwzgórze, przysadkę mózgową oraz korę nadnerczy, które komunikują się poprzez kaskadę hormonalną.
W odpowiedzi na stresor, podwzgórze uwalnia hormon kortykoliberynę (CRH), który stymuluje przysadkę do wydzielania hormonu adrenokortykotropowego (ACTH). ACTH transportowany jest do kory nadnerczy, gdzie inicjuje produkcję i uwalnianie kortyzolu – głównego hormonu stresu. Kortyzol oddziałuje na wiele tkanek organizmu, regulując gospodarkę węglowodanową, tłuszczową i białkową oraz modulując odpowiedź immunologiczną.
Zaburzenia osi korowo-nadnerczowej mogą prowadzić do poważnych konsekwencji klinicznych. Przewlekła nadaktywność tej osi związana jest z zespołem Cushinga, otyłością, nadciśnieniem, cukrzycą oraz zaburzeniami psychicznymi, takimi jak depresja i zaburzenia lękowe. Z kolei niedoczynność osi może manifestować się jako choroba Addisona, przewlekłe zmęczenie czy obniżona odporność organizmu.
Diagnostyka zaburzeń osi korowo-nadnerczowej obejmuje pomiary stężenia kortyzolu w surowicy, ślinie lub moczu, testy stymulacji ACTH oraz testy supresji deksametazonem. Leczenie zależy od rodzaju zaburzenia i może obejmować suplementację hormonalną, leki modulujące aktywność osi lub interwencje chirurgiczne.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Ranozek 750 mg
Dane przedkliniczne ranolazyny wskazują na specyficzne działania toksyczne przy ekspozycji przekraczającej około 3-krotne stężenie terapeutyczne u ludzi, takie jak drgawki i zwiększona śmiertelność u szczurów i psów. W toksyczności przewlekłej u szczurów przy dawkach nieznacznie wyższych niż kliniczne zaobserwowano zmiany w nadnerczach związane ze wzrostem cholesterolu, jednak bez potwierdzenia tych efektów u ludzi. Badania rakotwórczości na myszach (do 50 mg/kg/dobę, 150 mg/m²/dobę) i szczurach (do 150 mg/kg/dobę, 900 mg/m²/dobę) nie wykazały zwiększonego ryzyka nowotworów, co potwierdza brak potencjału kancerogennego ranolazyny. Ponadto, badania płodności u szczurów przy ekspozycji 3,6- i 6,6-krotnie wyższej niż u ludzi nie wykazały negatywnego wpływu na zdolności rozrodcze.
badanie kliniczne, badanie rakotwórczości, badanie toksykologiczne, cholesterol, dawka kliniczna, drgawki, działanie niepożądane, ekspozycja kliniczna, ekspozycja na lek, kostnienie, maksymalna tolerowana dawka, nadnercza, oś korowo-nadnerczowa, płodność, potencjał rakotwórczy, profil bezpieczeństwa, przenikanie do mleka, ranolazyna, śmiertelność pourodzeniowa, substancja czynna, toksyczność pourodzeniowa, toksyczność przewlekła, toksyczność rozwojowa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Ranozek 500 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa ranolazyny wykazały, że przy stężeniach w osoczu około 3-krotnie przekraczających maksymalną zalecaną dawkę kliniczną (2 g/dobę) u ludzi, u szczurów i psów obserwowano drgawki oraz zwiększoną śmiertelność. Toksyczność przewlekła u szczurów przy dawkach nieznacznie wyższych niż kliniczne wiązała się ze zmianami w nadnerczach i podwyższonym stężeniem cholesterolu, jednak u ludzi nie stwierdzono podobnych efektów ani wpływu na oś korowo-nadnerczową. Badania rakotwórczości na myszach (do 50 mg/kg/dobę, 0,1x dawki ludzkiej) i szczurach (do 150 mg/kg/dobę, 0,8x dawki ludzkiej) nie wykazały zwiększonego ryzyka nowotworów. W zakresie płodności, doustne podawanie ranolazyny szczurzym samcom i samicom przy ekspozycji odpowiednio 3,6- i 6,6-krotnie wyższej niż u ludzi nie wpłynęło na zdolności rozrodcze.
badanie przedkliniczne, dawka kliniczna, drgawka, działanie niepożądane, ekspozycja AUC, maksymalna zalecana dawka, nadnercze, neurotoksyczność, opóźnienie kostnienia, oś korowo-nadnerczowa, potencjał rakotwórczy, przenikanie do mleka, ranolazyna, śmiertelność pourodzeniowa, stężenie cholesterolu w osoczu, toksyczność poporodowa, toksyczność przewlekła, toksyczność rozwojowa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Ralik 375 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa ranolazyny wykazały, że neurotoksyczność (drgawki, zwiększona śmiertelność) pojawia się u szczurów i psów przy stężeniach w osoczu około 3-krotnie wyższych niż maksymalne stężenia kliniczne u ludzi. Przewlekła toksyczność u szczurów ujawniła zmiany w nadnerczach związane ze wzrostem cholesterolu, które nie występowały u ludzi. Badania rakotwórczości na myszach i szczurach przy dawkach do 50 mg/kg/dobę (150 mg/m²/dobę) i 150 mg/kg/dobę (900 mg/m²/dobę) nie wykazały istotnego wzrostu ryzyka nowotworów. Wpływ na płodność był nieistotny przy ekspozycji 3,6- i 6,6-krotnie wyższej niż u ludzi, a toksyczność rozwojowa u królików i szczurów ujawniła niekorzystne efekty jedynie przy ekspozycjach wielokrotnie przekraczających poziomy terapeutyczne (7,5-krotne u szczurów).
badanie przedkliniczne, cholesterol, dawka kliniczna, dawka terapeutyczna, dławica piersiowa, ekspozycja AUC, nadnercza, neurotoksyczność, oś korowo-nadnerczowa, potencjał rakotwórczy, przenikanie do mleka, rakotwórczość, ranolazyna, śmiertelność pourodzeniowa, stężenie osoczowe, toksyczność, toksyczność pourodzeniowa, toksyczność przewlekła, zaburzenie kostnienia - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Ranozek 375 mg
Dane przedkliniczne ranolazyny, uzyskane w badaniach na zwierzętach laboratoryjnych, wskazują na specyficzne działania niepożądane, takie jak drgawki i zwiększona śmiertelność u szczurów i psów, obserwowane przy stężeniach w osoczu około 3-krotnie wyższych niż po maksymalnej dawce klinicznej. W toksyczności przewlekłej u szczurów odnotowano zmiany w nadnerczach przy dawkach nieznacznie przekraczających kliniczne, powiązane ze wzrostem cholesterolu w osoczu, jednak bez potwierdzenia wpływu na oś korowo-nadnerczową u ludzi. Długoterminowe badania rakotwórczości przy dawkach do 50 mg/kg/dobę u myszy i 150 mg/kg/dobę u szczurów (odpowiednio 0,1- i 0,8-krotność maksymalnej dawki ludzkiej 2 g) nie wykazały zwiększonego ryzyka nowotworów.
badanie przedkliniczne, drgawka, działanie niepożądane, ekspozycja AUC, ekspozycja matki, kostnienie, królik, maksymalna dawka kliniczna, nadnercze, oś korowo-nadnerczowa, płodność, potencjał rakotwórczy, przenikanie do mleka, ranolazyna, rozwój pourodzeniowy, stężenie cholesterolu, stężenie w osoczu, toksyczność pourodzeniowa, toksyczność przewlekła, toksyczny wpływ na płód - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Ralik 500 mg
Badania przedkliniczne ranolazyny, substancji czynnej leku Ralik, wykazały, że przy stężeniach w osoczu około 3-krotnie wyższych niż po maksymalnej dawce klinicznej (2 g/dobę) u ludzi, u szczurów i psów obserwowano drgawki oraz zwiększoną śmiertelność, co nie występowało w badaniach klinicznych. Przewlekłe podawanie ranolazyny w dawkach nieznacznie przekraczających kliniczne u szczurów powodowało zmiany w nadnerczach związane ze wzrostem cholesterolu, jednak bez wpływu na oś korowo-nadnerczową u ludzi. Badania rakotwórczości na myszach i szczurach przy dawkach do 50 mg/kg/dobę (150 mg/m²/dobę) i 150 mg/kg/dobę (900 mg/m²/dobę) nie wykazały istotnego wzrostu częstości nowotworów, co odpowiadało do 0,8-krotności maksymalnej dawki u ludzi.
badanie toksyczności, dawka kliniczna, dawka tolerowana, drgawki, działanie niepożądane, ekspozycja na lek, ekspozycja terapeutyczna, guz nowotworowy, maksymalna zalecana dawka, margines bezpieczeństwa, objawy neurologiczne, opóźnienie kostnienia, oś korowo-nadnerczowa, ostre działanie toksyczne, potencjał rakotwórczy, profil bezpieczeństwa, przenikanie leku do mleka, rakotwórczość, ranolazyna, rozwój płodu, śmiertelność, śmiertelność pourodzeniowa, stężenie cholesterolu, stężenie leku w osoczu, substancja czynna, toksyczność pourodzeniowa, toksyczność przewlekła, wpływ na płodność, wpływ na rozrodczość, wpływ toksyczny, zmiany w nadnerczach - Leksykon substancji czynnych
Ranolazyna – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa ranolazyny, substancji czynnej leków Ralik i Ranozek, wykazały, że toksyczność ostra objawia się drgawkami i wzrostem śmiertelności u szczurów i psów przy stężeniach około 3-krotnie wyższych niż maksymalne kliniczne u ludzi. Toksyczność przewlekła u szczurów ujawniła zmiany w nadnerczach związane ze wzrostem cholesterolu, jednak nie potwierdzono ich u ludzi ani wpływu na oś korowo-nadnerczową. Badania rakotwórczości przy dawkach do 50 mg/kg/dobę u myszy (0,1× dawki ludzkiej) i 150 mg/kg/dobę u szczurów (0,8× dawki ludzkiej) nie wykazały zwiększonego ryzyka nowotworów. W zakresie reprodukcji, ranolazyna nie wpływała negatywnie na płodność samców i samic szczurów przy ekspozycjach odpowiednio 3,6- i 6,6-krotnie wyższych niż u ludzi.
badania przedkliniczne, cholesterol w osoczu, drgawki, ekspozycja AUC, laktacja, margines bezpieczeństwa, opóźnione kostnienie, oś korowo-nadnerczowa, potencjał rakotwórczy, profil bezpieczeństwa, przenikanie do mleka, ranolazyna, rozwój pourodzeniowy, śmiertelność pourodzeniowa, stężenie cholesterolu, toksyczność ostra, toksyczność płodowa, toksyczność przewlekła, zmiany w nadnerczach