Leki w grupie
„leki stosowane w chorobach kości”

Leki stosowane w chorobach kości to szerokie spektrum preparatów farmakologicznych używanych w profilaktyce i leczeniu chorób układu kostnego, takich jak osteoporoza, choroba Pageta, osteomalacja czy nowotwory kości. Ich działanie skupia się głównie na poprawie gęstości mineralnej kości, spowolnieniu resorpcji kostnej, wzmocnieniu mikroarchitektury tkanki kostnej oraz redukcji ryzyka złamań.

Wśród najważniejszych grup leków stosowanych w chorobach kości wyróżniamy: bisfosfoniany, denosumab, modulatory selektywnych receptorów estrogenowych (SERM), parathormon i jego analogi, ranelinian strontu oraz suplementy wapnia i witaminy D.

Bisfosfoniany to najpowszechniej stosowana grupa leków w leczeniu osteoporozy. Hamują resorpcję kości poprzez blokowanie aktywności osteoklastów. Do tej grupy należą: alendronian (Ostenil, Ostolek), rizedronian (Actonel), ibandronian (Bonviva, Ossica), zoledronian (Aclasta, Zometa) oraz pamidronian (Pamifos, Pamitor). Ich główną zaletą jest skuteczność w redukcji ryzyka złamań, długotrwały efekt terapeutyczny oraz możliwość różnych dróg podania (doustna, dożylna).

Denosumab (Prolia, Xgeva) to ludzkie przeciwciało monoklonalne, które hamuje dojrzewanie osteoklastów. Jest szczególnie skuteczny w redukcji ryzyka złamań kręgosłupa, biodra i innych złamań pozakręgowych. Zaletą jest wygodne dawkowanie (iniekcja podskórna co 6 miesięcy) oraz skuteczność u pacjentów z niewydolnością nerek.

SERM-y (Selektywne Modulatory Receptora Estrogenowego), jak raloksyfen (Evista), naśladują działanie estrogenów na tkankę kostną, jednocześnie nie wykazując ich niepożądanych efektów na tkankę piersiową i macicę. Są stosowane głównie u kobiet po menopauzie z podwyższonym ryzykiem raka piersi.

Teryparatyd (Forsteo) i abaloparatyd (Tymlos) to analogi parathormonu o działaniu anabolicznym, stymulujące tworzenie nowej tkanki kostnej. Są stosowane w ciężkiej osteoporozie ze złamaniami, zwłaszcza gdy inne terapie nie przynoszą efektów.

Ranelinian strontu (Protelos, Osseor) działa dwukierunkowo – zwiększa tworzenie kości i zmniejsza ich resorpcję. Ze względu na działania niepożądane (wzrost ryzyka chorób sercowo-naczyniowych) jest obecnie rzadziej stosowany.

Suplementacja wapnia (preparaty Calcium, Caltrate) i witaminy D (Vigantol, Devikap) stanowi podstawę profilaktyki i leczenia wspomagającego większości chorób kości. Zapewniają one materiał budulcowy dla tkanki kostnej oraz prawidłowe wchłanianie wapnia z przewodu pokarmowego.

Największe zagrożenia związane ze stosowaniem leków na choroby kości obejmują: martwicę żuchwy i atypowe złamania kości udowej przy długotrwałym stosowaniu bisfosfonianów i denosumabu, zwiększone ryzyko zakrzepicy przy stosowaniu SERM-ów, oraz hiperkalcemię przy niewłaściwym stosowaniu preparatów wapnia i witaminy D lub analogów PTH.

W leczeniu chorób nowotworowych kości stosuje się dodatkowo radiofarmaceutyki (np. stront-89, samar-153), które są wykorzystywane w leczeniu bolesnych przerzutów nowotworowych do kości, oraz leki przeciwnowotworowe specyficzne dla danego typu nowotworu kości.