leczenie hiperkalcemii spowodowanej chorobą nowotworową
Wskazanie

Hiperkalcemia nowotworowa (HCM) to jeden z najczęstszych zaburzeń metabolicznych u pacjentów onkologicznych, występujący u około 10-30% chorych. Charakteryzuje się podwyższonym stężeniem wapnia w surowicy krwi (>2,6 mmol/l lub >10,5 mg/dl) i może być spowodowana bezpośrednią destrukcją kości przez przerzuty nowotworowe lub przez wydzielanie przez guz czynników humoralnych, takich jak parathormon-podobny peptyd (PTHrP).

W leczeniu hiperkalcemii nowotworowej stosuje się przede wszystkim nawodnienie pacjenta oraz bisfosfoniany. Intensywne nawodnienie 0,9% roztworem NaCl (3-4 litry/dobę) stanowi podstawę terapii i powinno być wdrożone jak najszybciej. Wśród bisfosfonianów w Polsce dostępne są preparaty takie jak Pamifos, Pamisol (pamidronian disodowy), Zometa, Zoledronic acid Accord (kwas zoledronowy), które są lekami pierwszego wyboru w ciężkiej hiperkalcemii nowotworowej. Kwas zoledronowy wykazuje najsilniejsze działanie i najszybciej normalizuje stężenie wapnia.

W przypadkach opornych na leczenie bisfosfonianami stosuje się denosumab (Xgeva, Prolia) – ludzkie przeciwciało monoklonalne hamujące resorpcję kości. Kalcytonina (Miacalcic) może być stosowana w początkowej fazie leczenia ze względu na szybki, choć krótkotrwały efekt obniżający poziom wapnia. W wyjątkowych przypadkach można rozważyć zastosowanie glikokortykosteroidów (Dexaven, Pabi-Dexamethason), zwłaszcza w szpiczaku mnogim i chłoniakach.

Największą trudnością w leczeniu hiperkalcemii nowotworowej jest jej nawrotowy charakter. Mimo skutecznej początkowej terapii, u wielu pacjentów dochodzi do ponownego wzrostu stężenia wapnia w miarę progresji choroby podstawowej. Wyzwaniem jest również leczenie pacjentów z niewydolnością nerek, u których stosowanie bisfosfonianów jest ograniczone. Istotnym problemem pozostaje również opóźnione rozpoznanie hiperkalcemii, gdyż jej objawy (zmęczenie, osłabienie, nudności, zaburzenia świadomości) mogą być przypisywane chorobie podstawowej lub skutkom ubocznym chemioterapii.

Kluczowe znaczenie ma równoczesne leczenie choroby podstawowej, ponieważ skuteczna terapia przeciwnowotworowa jest najlepszym sposobem kontroli hiperkalcemii w dłuższej perspektywie. W przypadku opornej hiperkalcemii należy rozważyć hemodializę jako metodę ratunkową, szczególnie przy współistniejącej niewydolności nerek lub objawach ze strony ośrodkowego układu nerwowego.