zapobieganie zdarzeniom kostnym
Wskazanie

Zapobieganie zdarzeniom kostnym (ZZK) to istotny aspekt leczenia pacjentów z chorobami podstawowymi mogącymi prowadzić do powikłań szkieletowych, takimi jak przerzuty nowotworowe do kości, szpiczak mnogi czy osteoporoza. Zdarzenia kostne obejmują złamania patologiczne, kompresje rdzenia kręgowego, konieczność radioterapii lub operacji kości, a także hiperkalcemię. Wystąpienie tych zdarzeń znacząco obniża jakość życia pacjentów i zwiększa śmiertelność.

W zapobieganiu zdarzeniom kostnym u pacjentów onkologicznych stosuje się głównie bisfosfoniany oraz inhibitory ligandu RANK. Z bisfosfonianów dostępnych w Polsce najczęściej wykorzystuje się kwas zoledronowy (Zometa, Zerlinda, Zoledronic Acid Accord), kwas pamidronowy (Pamifos, Pamisol) oraz kwas klodronowy (Bonefos, Sindronat). Z inhibitorów RANKL stosowany jest denosumab (Xgeva), szczególnie skuteczny w zapobieganiu powikłaniom kostnym w guzach litych.

W przypadku osteoporozy, oprócz bisfosfonianów jak alendronian (Ostenil, Ostolek) czy rizedronian (Risendros), stosuje się także denosumab (Prolia), a w cięższych przypadkach romosozumab (Evenity) lub teryparatyd (Terrosa, Movymia). Uzupełniająco podaje się preparaty wapnia (np. Calcium Polfarmex, Calperos) i witaminy D (Vigantol, Devikap).

Największe trudności w zapobieganiu zdarzeniom kostnym obejmują identyfikację pacjentów wysokiego ryzyka, właściwy dobór terapii, długotrwałe stosowanie się pacjentów do zaleceń oraz zarządzanie działaniami niepożądanymi leków. Szczególnie problematyczna jest martwica kości szczęki związana z długotrwałym stosowaniem bisfosfonianów i denosumabu, co wymaga ścisłej współpracy z lekarzami stomatologami przed i w trakcie terapii. Dodatkowo, u pacjentów onkologicznych konieczne jest zbalansowanie terapii przeciwnowotworowej z zapobieganiem zdarzeniom kostnym, co wymaga kompleksowego podejścia interdyscyplinarnego.