Leki w grupie
„leki stosowane w hiperkalcemii”

Leki stosowane w hiperkalcemii to grupa preparatów mających na celu obniżenie podwyższonego stężenia wapnia we krwi. Hiperkalcemia (poziom wapnia >2,6 mmol/l) stanowi istotny problem kliniczny, szczególnie u pacjentów onkologicznych z przerzutami do kości, w pierwotnej nadczynności przytarczyc oraz niektórych chorobach ziarniniakowych. Leczenie hiperkalcemii zależy od jej nasilenia, przyczyny oraz stanu klinicznego pacjenta.

Podstawową grupą leków są bisfosfoniany, które hamują resorpcję kości przez osteoblasty. Do najczęściej stosowanych należą: kwas zoledronowy (Zometa, Zoledronic Acid Zentiva), pamidronian (Pamifos, Pamitor), klodronian (Bonefos, Sindronat) oraz ibandronian (Bondronat, Ibandronic Acid Accord). Kwas zoledronowy uważany jest za najsilniejszy lek z tej grupy, szczególnie skuteczny w hiperkalcemii indukowanej nowotworem.

Kolejną ważną grupą są kalcymimetyki, jak cynakalcet (Mimpara, Cinacalcet Accord), które zwiększają wrażliwość receptorów wapniowych w przytarczycach, zmniejszając wydzielanie parathormonu i obniżając poziom wapnia. Są stosowane głównie w hiperkalcemii w przebiegu pierwotnej i wtórnej nadczynności przytarczyc.

W leczeniu hiperkalcemii stosuje się również glikokortykosteroidy, jak prednizon (Encorton) czy deksametazon (Dexamethasone, Pabi-Dexamethason), szczególnie skuteczne w hiperkalcemii związanej z chłoniakami, szpiczakiem mnogim oraz chorobami ziarniniakowym. Działają poprzez zmniejszenie wchłaniania wapnia w przewodzie pokarmowym i hamowanie cytokin aktywujących osteoklasty.

Denosumab (Prolia, Xgeva) – przeciwciało monoklonalne przeciwko RANKL – stanowi nowszą opcję terapeutyczną, hamującą dojrzewanie osteoklastów. Jest szczególnie przydatny u pacjentów z niewydolnością nerek, u których bisfosfoniany mogą być przeciwwskazane.

Kalcytonina (Miacalcic) hamuje aktywność osteoklastów i zwiększa wydalanie wapnia przez nerki. Ze względu na szybki początek działania, jest stosowana w nagłych przypadkach hiperkalcemii, jednak jej efekt jest krótkotrwały.

Największą zaletą farmakoterapii hiperkalcemii jest możliwość skutecznego obniżenia poziomu wapnia i zapobieganie potencjalnie śmiertelnym powikłaniom, jak arytmie serca, zaburzenia świadomości czy niewydolność nerek. Leczenie przyczynowe może w niektórych przypadkach prowadzić do trwałej normalizacji kalcemii.

Największe niebezpieczeństwa związane z terapią to ryzyko hipokalcemii (zwłaszcza przy jednoczesnym niedoborze witaminy D), uszkodzenie nerek (bisfosfoniany), martwica żuchwy (długotrwałe stosowanie bisfosfonianów lub denosumabu), reakcje alergiczne oraz zespół uwalniania cytokin (szczególnie po pierwszej dawce bisfosfonianów dożylnych). Przed rozpoczęciem leczenia konieczna jest ocena funkcji nerek i właściwe nawodnienie pacjenta.

W ostrym leczeniu hiperkalcemii stosuje się również intensywne nawadnianie pacjenta solą fizjologiczną oraz furosemid (Furosemidum, Trifas), które zwiększają wydalanie wapnia przez nerki. W ciężkich przypadkach, opornych na leczenie farmakologiczne, może być konieczna dializoterapia z użyciem płynu dializacyjnego o niskiej zawartości wapnia.