Mięsak tłuszczakowaty
Epidemiologia
Mięsak tłuszczakowaty (liposarcoma) stanowi 13-20% mięsaków tkanek miękkich u dorosłych, z roczną zachorowalnością około 2,5 przypadków na milion populacji i skorygowaną względem wieku 1,08/100 000 osobolat (95% CI 1,06-1,10). Występuje głównie u osób w wieku 50-65 lat, częściej u mężczyzn (60% przypadków) i osób rasy kaukaskiej (82-86%). Czynniki ryzyka obejmują wcześniejszą radioterapię (<5% przypadków), rodzinne zespoły nowotworowe, uszkodzenie układu limfatycznego oraz ekspozycję na chlorek winylu. WHO wyróżnia cztery główne podtypy histologiczne: dobrze zróżnicowany (WDLS, 31-33%), odróżnicowany (DDLS, ~20%), śluzowaty (MLS, ~19%) i pleomorficzny (PLS, 7-8%). Pięcioletnia przeżywalność różni się istotnie między podtypami, od 94,1% w włóknistym do 49,4% w odróżnicowanym, z najgorszym rokowaniem w DDLS, PLS i podtypach mieszanych.
- Epidemiologia mięsaka tłuszczakowatego
- Podtypy mięsaka tłuszczakowatego i różnice w przeżywalności
- Monitorowanie i nadzór nad mięsakiem tłuszczakowatym
- Specyficzne podejście do nadzoru dla podtypów
- Szczególne wzorce nadzoru dla mięsaka tłuszczakowatego śluzowatego
- Wnioski i implikacje dla monitorowania klinicznego
Epidemiologia mięsaka tłuszczakowatego
Mięsak tłuszczakowaty (liposarcoma) jest jednym z najczęściej diagnozowanych mięsaków tkanek miękkich, stanowiąc około 13-20% wszystkich mięsaków tkanek miękkich u dorosłych.12 Z roczną zachorowalnością wynoszącą 2,5 przypadków na milion populacji, jest najczęstszym mięsakiem tkanek miękkich.3 Według danych z amerykańskiej bazy SEER (Surveillance, Epidemiology, and End Results), całkowita zachorowalność skorygowana względem wieku wynosi 1,08 (95% CI, 1,06-1,10) na 100 000 osobolat.4
W Stanach Zjednoczonych zachorowalność na mięsaka tłuszczakowatego wzrasta. Dane z lat 2001-2016 z programu SEER oraz połączonego programu SEER-National Program of Cancer Registries wykazały wzrost zachorowalności o 19%, ze średnim rocznym wzrostem o 1,43%.56 Ten wzrost był najbardziej zauważalny w grupach demograficznych wysokiego ryzyka, co sugeruje interakcję między czynnikami genetycznymi i modyfikowalnymi czynnikami niegenetycznymi.7
Rozkład demograficzny
Wiek: Mięsak tłuszczakowaty występuje głównie u osób dorosłych, ze średnim wiekiem zachorowania wynoszącym 50 lat.89 Zachorowalność wzrasta wraz z wiekiem, przy czym typowo diagnozuje się go u pacjentów w wieku 50-65 lat.1011 U dzieci mięsak tłuszczakowaty stanowi mniej niż 5% wszystkich mięsaków tkanek miękkich; zgłoszono mniej niż 60 przypadków u dzieci.12 Jest niezwykle rzadki u dzieci i bardzo rzadko występuje u młodzieży.13
Płeć: Mięsak tłuszczakowaty występuje nieco częściej u mężczyzn niż u kobiet.14 Mężczyźni stanowią około 60% nowych przypadków.1516 W analizie 11 162 przypadków mięsaka tłuszczakowatego z rejestru nowotworów SEER, mężczyźni stanowili 60% przypadków.17 Kompleksowa analiza wskazuje, że we wszystkich podtypach odsetek pacjentów płci męskiej jest znacząco wyższy niż pacjentów płci żeńskiej, a pacjenci płci męskiej mają ogólnie gorsze rokowanie niż pacjenci płci żeńskiej.18
Rasa: Mięsak tłuszczakowaty występuje głównie u osób rasy kaukaskiej.19 W badaniu SEER, 82% do 86% wszystkich przypadków mięsaka tłuszczakowatego wystąpiło u osób rasy białej.20 Jednakże inne dane wskazują, że mięsak tłuszczakowaty wpływa na osoby wszystkich grup etnicznych, ale nieco częściej występuje u osób pochodzenia afroamerykańskiego.21
Czynniki ryzyka
Obecnie nie ma powszechnie akceptowanych czynników ryzyka specyficznych dla mięsaka tłuszczakowatego.22 Podobnie jak w przypadku innych typów nowotworów, potencjalne czynniki ryzyka mięsaków tkanek miękkich obejmują:
- Wcześniejszą radioterapię – radioterapia stosowana w leczeniu innych nowotworów zwiększa ryzyko rozwoju mięsaka tkanek miękkich, choć zdarza się to rzadko. Radioterapia odpowiada za mniej niż 5% wszystkich mięsaków.23
- Rodzinne zespoły nowotworowe – niektóre rzadkie zaburzenia genetyczne mogą zwiększać ryzyko rozwoju mięsaka tłuszczakowatego.2425
- Uszkodzenie układu limfatycznego26
- Długotrwałe narażenie na pewne toksyczne substancje chemiczne – narażenie zawodowe na związek przemysłowy chlorek winylu, używany do produkcji tworzyw sztucznych, wiąże się ze zwiększonym ryzykiem rozwoju mięsaka tłuszczakowatego.2728
Podtypy mięsaka tłuszczakowatego i różnice w przeżywalności
Zgodnie z klasyfikacją Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), mięsak tłuszczakowaty dzieli się na cztery główne podtypy w oparciu o cechy histologiczne:29
- Dobrze zróżnicowany mięsak tłuszczakowaty (WDLS)/atypowe guzy tłuszczakowate (ALT) – stanowi 31-33% przypadków
- Odróżnicowany mięsak tłuszczakowaty (DDLS) – stanowi około 20% przypadków
- Mięsak tłuszczakowaty śluzowaty (MLS) – stanowi około 19% przypadków
- Mięsak tłuszczakowaty pleomorficzny (PLS) – stanowi 7-8% przypadków
Mięsak tłuszczakowaty dobrze zróżnicowany (WDLS) jest najczęstszym podtypem zidentyfikowanym w badaniach.3031 Pięcioletnia przeżywalność różni się znacznie w zależności od podtypu:32
| Podtyp mięsaka tłuszczakowatego | Pięcioletnia przeżywalność |
|---|---|
| Włóknisty mięsak tłuszczakowaty | 94,1% |
| Dobrze zróżnicowany (WDLS) | 82,3% |
| Śluzowaty (MLS) | 76,4% |
| Mieszany | 62,8% |
| Z komórek okrągłych | 54,9% |
| Pleomorficzny (PLS) | 51,2% |
| Odróżnicowany (DDLS) | 49,4% |
Najniższą medianę przeżycia stwierdzono w podtypie odróżnicowanym, następnie pleomorficznym, z komórek okrągłych, mieszanym, dobrze zróżnicowanym i śluzowatym.33 Analiza przeżywalności wskazuje wyraźnie, że podtypy odróżnicowane i pleomorficzne wiążą się z gorszym rokowaniem, podczas gdy podtypy dobrze zróżnicowane i śluzowate mają stosunkowo korzystne rokowanie.34
Czynniki prognostyczne w podtypach
Dla każdego podtypu mięsaka tłuszczakowatego, znaczące czynniki prognostyczne obejmują:3536
- Zajęcie przerzutowe – związane ze zmniejszonym przeżyciem we wszystkich podtypach37
- Wiek – wiek powyżej 35 lat związany jest ze zmniejszonym przeżyciem w podtypach dobrze zróżnicowanym i śluzowatym38. Kompleksowa analiza wskazuje, że wraz ze wzrostem wieku pacjenta, rokowanie znacząco się pogarsza. W podtypach WDLPS, DDLPS i PLPS różnica ta jest statystycznie istotna dopiero gdy wiek pacjentów przekracza 50 lat, a w MLPS próg ten wynosi 25 lat.39
- Stopień zaawansowania guza – związany ze zmniejszonym przeżyciem w podtypach dobrze zróżnicowanym, śluzowatym, mieszanym i z komórek okrągłych40. Badania wykazały, że stopień zaawansowania patologicznego guza jest istotnym czynnikiem ryzyka dla rokowania pacjentów z mięsakiem tkanek miękkich.41
- Wielkość guza – zidentyfikowana jako niezależny czynnik prognostyczny dla pacjentów z mięsakiem tłuszczakowatym.42
- Radioterapia – pacjenci poddani radioterapii wykazują tendencję do lepszej przeżywalności ogólnej, ale w podtypie WDLPS obecność lub brak radioterapii nie jest istotnie skorelowana z rokowaniem pacjenta.43
Monitorowanie i nadzór nad mięsakiem tłuszczakowatym
Ze względu na różnorodne wzorce nawrotów między podtypami histologicznymi, istnieją znaczące wyzwania w tworzeniu zaleceń dotyczących nadzoru nad mięsakami tkanek miękkich.44 Historia naturalna mięsaka tkanek miękkich jest w dużej mierze determinowana przez podtyp histologiczny guza i anatomiczne miejsce pochodzenia.45
Mięsak tłuszczakowaty pozostaje rzadkim nowotworem złośliwym, nawet w ośrodkach specjalizujących się w leczeniu nowotworów, co utrudnia tworzenie skutecznych strategii nadzoru.46 Przy rozważaniu czynników prognostycznych, które mogą pomóc w budowaniu programów nadzoru, wiele grup zgłosiło, że stopień zaawansowania patologicznego guza jest jednym z najbardziej predykcyjnych czynników dla wyższych wskaźników nawrotów.47
Specyficzne podejście do nadzoru dla podtypów
W świetle tych danych, proponuje się stosowanie protokołów specyficznych dla danego guza w pooperacyjnym nadzorze, skupiających się na podtypie histologicznym każdego guza, zamiast używania stopnia histologicznego jako głównej zmiennej do tworzenia programów nadzoru dla wszystkich 75 podtypów mięsaka.48
Dla pacjentów z mięsakiem tłuszczakowatym zaotrzewnowym, wysokiej rozdzielczości CT jamy brzusznej i miednicy z kontrastem jest krytyczne jako część początkowej oceny.49 Większość ośrodków zajmujących się mięsakami zaleca, aby badanie CT jamy brzusznej/miednicy o wysokiej rozdzielczości z kontrastem było wykonywane co 4 do 6 miesięcy przez pierwsze 2 do 3 lat, a następnie co 6 miesięcy do roku przez co najmniej 5 lat.50 Co ważne, zaleca się pooperacyjne bazowe badanie CT w celu ustalenia braku choroby resztkowej.51
W przypadku choroby nawrotowej czas interwencji chirurgicznej powinien być omówiony w środowisku multidyscyplinarnym, uwzględniając zachowanie choroby, czynniki kliniczne, takie jak objawy pacjenta oraz zagrożenie dla narządów i krytycznych struktur.52
Szczególne wzorce nadzoru dla mięsaka tłuszczakowatego śluzowatego
Mięsak tłuszczakowaty śluzowaty (MLS) ma szczególną skłonność do przerzutów pozapłucnych.53 Tomografia komputerowa (CT) klatki piersiowej, jamy brzusznej i miednicy stała się akceptowaną praktyką nadzoru, jednak ostatnie badania sugerują, że może to być niewystarczające.54
Ze względu na chorobę przerzutową zidentyfikowaną poza obrazowaniem nadzorczym u 58% pacjentów, różnorodność lokalizacji oraz znaczące niepowodzenie CT i scyntygrafii kości w identyfikacji przerzutów do kości, kwestionuje się adekwatność badania CT do nadzoru nad MLS.55 Sugeruje się rozważenie zastosowania rezonansu magnetycznego całego ciała (WBMRI) do wykrywania przerzutów w MLS.56
WBMRI został niedawno zalecany jako opcja obrazowania do stadiowania i nadzoru pacjentów z mięsakiem tłuszczakowatym śluzowatym. Nadzór WBMRI zmodyfikował leczenie u około 75% pacjentów z przerzutowym mięsakiem tłuszczakowatym śluzowatym i był związany z poprawą przeżywalności.57 Zaobserwowano szereg opóźnionych przerzutów, co sugeruje potrzebę wydłużenia okresu nadzoru WBMRI.58
Wnioski i implikacje dla monitorowania klinicznego
Mięsak tłuszczakowaty, mimo że charakteryzuje się powolnym wzrostem i zwykle brakiem bólu, ma potencjalnie śmiertelny charakter, a rokowanie i czynniki prognostyczne dla każdego podtypu znacznie się różnią.59 Najgorsze wyniki można przewidzieć wśród podtypów odróżnicowanego, pleomorficznego i mieszanego.60
Ważne klinicznie implikacje dla nadzoru nad mięsakiem tłuszczakowatym obejmują:
- Rozpoznawanie podtypów – każdy podtyp powinien być oceniany jako odrębny proces chorobowy o zmiennym rokowaniu61
- Zindywidualizowane podejście – przeżywalność i czynniki prognostyczne różnią się między głównymi podtypami mięsaka tłuszczakowatego, wymagając zindywidualizowanej analizy dla każdego podtypu62
- Długotrwały nadzór – rutynowy nadzór pacjenta po początkowej diagnozie powinien trwać co najmniej 10 lat w przypadku mięsaka tłuszczakowatego pleomorficznego63
- Specjalistyczna opieka – badania wykazały, że kierowanie pacjentów z podejrzeniem mięsaka tkanek miękkich do ośrodka specjalistycznego w celu diagnostyki prowadzi do lepszych wyników, mniejszej ilości przerzutów i ogólnie mniejszej liczby wycięć64
- Zwiększona świadomość drugiego nowotworu pierwotnego – pacjenci z WDLS/DDLS mają zwiększone ryzyko drugiego nowotworu pierwotnego, szczególnie wśród mężczyzn zdiagnozowanych w wieku poniżej 50 lat65
Dane dotyczące zwiększającej się zapadalności na mięsaka tłuszczakowatego podkreślają znaczenie zwiększania świadomości tej tendencji w celu zachęcenia do badań epidemiologicznych dotyczących jego czynników ryzyka i podkreślenia znaczenia ogólnokrajowego nadzoru nad rzadkimi nowotworami.66 W tym kontekście kluczowe jest wielodyscyplinarne podejście do zarządzania mięsakiem tłuszczakowatym, angażujące onkologów, chirurgów, radiologów, patologów i potencjalnie innych specjalistów, aby zapewnić kompleksową opiekę uwzględniającą unikalne cechy guza i ogólny stan zdrowia pacjenta.67
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.