policykliczny węglowodór aromatyczny

Policykliczne węglowodory aromatyczne (PWA) to grupa związków organicznych składających się z połączonych pierścieni aromatycznych, które nie zawierają heteroatomów ani podstawników. Ich struktura jest zbudowana z dwóch lub więcej skondensowanych pierścieni benzenowych.

PWA powstają głównie podczas niecałkowitego spalania materii organicznej, np. węgla, ropy naftowej, drewna, tytoniu. W środowisku medycznym mają istotne znaczenie ze względu na swoje właściwości kancerogenne i mutagenne. Długotrwała ekspozycja na te związki zwiększa ryzyko rozwoju nowotworów płuc, skóry i pęcherza moczowego.

Mechanizm toksycznego działania PWA polega na ich metabolicznej aktywacji w organizmie do związków elektrofilowych, które mogą tworzyć addukty z DNA, prowadząc do mutacji i inicjacji procesu nowotworowego. Związki te kumulują się w tkance tłuszczowej i mogą być wykrywane w różnych tkankach organizmu.

W praktyce klinicznej oznaczanie biomarkerów ekspozycji na PWA (np. 1-hydroksypirenu w moczu) jest wykorzystywane w monitorowaniu narażenia zawodowego na te związki. Profilaktyka zdrowotna obejmuje ograniczenie ekspozycji zawodowej, środowiskowej oraz modyfikację diety w celu zmniejszenia pobrania tych ksenobiotyków.

Powiązane wpisy

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl