P-gp
P-gp (P-glikoproteina) to transmembranowe białko transportujące, należące do rodziny transporterów ABC (ATP-binding cassette), kodowane przez gen MDR1 (ABCB1). Pełni kluczową rolę w procesie wypompowywania różnych substancji na zewnątrz komórki, chroniąc organizm przed potencjalnie szkodliwymi związkami, w tym lekami.
P-glikoproteina występuje w wielu tkankach, szczególnie w barierze krew-mózg, komórkach nabłonkowych jelita cienkiego, komórkach kanalików nerkowych i hepatocytach. Jej fizjologiczną funkcją jest ochrona narządów przed ksenobiotykami i toksycznymi metabolitami poprzez ich aktywny transport na zewnątrz komórek.
W praktyce klinicznej P-gp odgrywa istotną rolę w farmakokinetyce wielu leków, wpływając na ich wchłanianie, dystrybucję i wydalanie. Nadekspresja tego białka może prowadzić do oporności wielolekowej, co stanowi istotny problem w terapii nowotworów. Leki będące substratami P-gp mogą wykazywać zmniejszoną biodostępność, słabsze przenikanie do OUN oraz podlegać istotnym interakcjom lekowym.
Inhibitory i induktory P-gp mają znaczenie w przewidywaniu interakcji międzylekowych. Do inhibitorów P-gp należą m.in. werapamil, cyklosporyna, ketokonazol i niektóre statyny, a do induktorów – rifampicyna, deksametazon i wyciąg z dziurawca. Znajomość statusu leku względem P-gp (substrat, inhibitor, induktor) jest kluczowa dla optymalizacji farmakoterapii.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Interakcje leku – Paliperidone Teva 75 mg
Paliperydon, aktywny metabolit rysperydonu, wykazuje ograniczone interakcje farmakokinetyczne, nie wpływając istotnie na metabolizm przez izoenzymy cytochromu P-450 (CYP2D6, CYP3A4). Jednakże, jednoczesne stosowanie z karbamazepiną, induktorem enzymów i P-gp, powoduje znaczące zmniejszenie stężenia paliperydonu w osoczu o około 37% (spadek Cmax i AUC), co wymaga korekty dawki. Z kolei diwalproinian sodu zwiększa biodostępność paliperydonu o około 50% przy podaniu doustnym, co może mieć znaczenie kliniczne. Interakcje farmakodynamiczne obejmują nasilenie działania depresyjnego na ośrodkowy układ nerwowy (OUN) przy jednoczesnym stosowaniu z anksjolitykami, lekami nasennymi, opioidami oraz alkoholem, co zwiększa ryzyko sedacji, zaburzeń psychomotorycznych i niedociśnienia ortostatycznego. Paliperydon antagonizuje działanie leków dopaminergicznych (np. lewodopy), co jest szczególnie istotne u pacjentów z chorobą Parkinsona, prowadząc do potencjalnego nasilenia objawów.
agonista dopaminergiczny, anksjolityk, antagonista receptora dopaminowego, biodostępność leku, choroba Parkinsona, diwalproinian sodu, dystonia, działanie niepożądane, farmakokinetyka, fenotiazyna, funkcja poznawcza, glikoproteina p, induktor enzymu, inhibitor CYP2D6, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, izoenzym cytochromu P-450, karbamazepina, kwas walproinowy, lek dopaminergiczny, lek nasenny, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwpsychotyczny, lek psychostymulujący, lek trójpierścieniowy, lewodopa, meflochina, metylofenidat, nadciśnienie tętnicze, napad drgawkowy, niedociśnienie ortostatyczne, objaw pozapiramidowy, opioid, ośrodkowy układ nerwowy, P-gp, paliperydon doustny, paroksetyna, próg drgawkowy, rysperydon, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, SSRI, sztywność mięśniowa, tramadol, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie psychomotoryczne, zaburzenie ruchowe, zaburzenie rytmu serca - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Ranozek 375 mg
Ranozek jest dostępny w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu w dawkach 375 mg, 500 mg i 750 mg, stosowanych dwukrotnie na dobę. Terapia rozpoczyna się od dawki 375 mg 2×/dobę, z możliwością zwiększenia do 500 mg 2×/dobę po 2-4 tygodniach, a następnie do maksymalnej dawki 750 mg 2×/dobę w zależności od odpowiedzi klinicznej. W przypadku działań niepożądanych, takich jak zawroty głowy, nudności czy wymioty, zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki do 500 mg lub 375 mg 2×/dobę, a jeśli objawy utrzymują się, rozważyć odstawienie leku. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów stosujących umiarkowane inhibitory CYP3A4 lub inhibitory P-gp, u których konieczne jest indywidualne dostosowanie dawki, natomiast stosowanie silnych inhibitorów CYP3A4 jest bezwzględnie przeciwwskazane.
działanie niepożądane, ekspozycja na ranolazynę, glikoproteina p, inhibitor CYP3A4, inhibitor glikoproteiny p, klasyfikacja NYHA, klirens kreatyniny, nudności, odpowiedź terapeutyczna, P-gp, Ranozek, silny inhibitor CYP3A4, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, umiarkowany inhibitor CYP3A4, wymioty, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zastoinowa niewydolność krążenia, zawroty głowy