Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Rysperydon, substancja czynna leku Orizon, wchodzi w liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne z innymi lekami, co wymaga szczególnej uwagi przy jednoczesnym stosowaniu z innymi preparatami. Interakcje te mogą prowadzić do nasilenia działań niepożądanych lub zmian w skuteczności terapeutycznej.¹

Interakcje farmakodynamiczne

Leki wydłużające odstęp QT wymagają zachowania szczególnej ostrożności podczas jednoczesnego stosowania z rysperydonem. Do tej grupy należą:²

• Leki przeciwarytmiczne klasy IA (np. chinidyna, dyzopiramid, prokainamid, propafenon, amiodaron, sotalol)
• Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (np. amitryptylina)
• Czteropierścieniowe leki przeciwdepresyjne (np. maprotylina)
• Niektóre leki przeciwhistaminowe
• Inne leki przeciwpsychotyczne
• Niektóre leki przeciwmalaryczne (np. chinina i meflochina)
• Leki powodujące zaburzenia równowagi elektrolitowej (hipokaliemia, hipomagnezemia)
• Leki powodujące bradykardię
• Leki hamujące metabolizm wątrobowy rysperydonu

Leki działające ośrodkowo i alkohol – jednoczesne stosowanie rysperydonu z substancjami działającymi ośrodkowo wymaga zachowania ostrożności ze względu na zwiększone ryzyko sedacji. Szczególną uwagę należy zachować przy połączeniu z:³

• Alkoholem
• Opioidami
• Lekami przeciwhistaminowymi
• Benzodiazepinami

Lewodopa i agoniści dopaminy – rysperydon może antagonizować działanie tych leków, co jest szczególnie istotne u pacjentów z chorobą Parkinsona. Jeśli konieczne jest stosowanie obu leków, należy zastosować najmniejsze skuteczne dawki, zwłaszcza w schyłkowej fazie choroby Parkinsona.⁴

Leki działające hipotensyjnie – po wprowadzeniu rysperydonu do obrotu obserwowano istotne klinicznie niedociśnienie podczas jednoczesnego stosowania z lekami przeciwnadciśnieniowymi.⁵

Leki psychostymulujące – jednoczesne stosowanie leków psychostymulujących (np. metylofenidatu) z rysperydonem może prowadzić do wystąpienia objawów pozapiramidowych, szczególnie po zmianie dawkowania jednego lub obu leków.⁶

Paliperydon – nie zaleca się jednoczesnego stosowania doustnego rysperydonu z paliperydonem, ponieważ paliperydon jest aktywnym metabolitem rysperydonu. Takie połączenie może prowadzić do zwiększonego narażenia na czynną frakcję przeciwpsychotyczną.⁷

Interakcje farmakokinetyczne

Pokarm nie wpływa na wchłanianie rysperydonu.⁸

Szlaki metaboliczne – rysperydon jest metabolizowany głównie przez enzymy:⁹

• CYP2D6 (główny szlak)
• CYP3A4 (mniejszy udział)

Zarówno rysperydon, jak i jego czynny metabolit 9-hydroksyrysperydon są substratami glikoproteiny P (P-gp). Substancje modyfikujące aktywność tych enzymów mogą znacząco wpływać na farmakokinetykę rysperydonu i jego czynnej frakcji przeciwpsychotycznej.

Inhibitory CYP2D6 – silne inhibitory tego enzymu mogą prowadzić do zwiększenia stężenia rysperydonu w osoczu, natomiast w mniejszym stopniu wpływają na jego czynną frakcję przeciwpsychotyczną. Większe dawki inhibitorów CYP2D6 mogą zwiększać stężenie czynnej frakcji przeciwpsychotycznej rysperydonu.¹⁰

Inhibitory CYP3A4 i/lub P-gp – jednoczesne podawanie rysperydonu z silnym inhibitorem CYP3A4 i/lub P-gp może znacząco zwiększyć stężenie czynnej frakcji przeciwpsychotycznej rysperydonu w osoczu.¹¹

Induktory CYP3A4 i/lub P-gp – jednoczesne podawanie rysperydonu z silnym induktorem CYP3A4 i/lub P-gp może zmniejszyć stężenie czynnej frakcji przeciwpsychotycznej rysperydonu w osoczu. Induktory CYP3A4 wykazują maksymalne działanie w zależności od czasu – może ono wystąpić co najmniej po 2 tygodniach od rozpoczęcia podawania. Podobnie, w razie zaprzestania ich stosowania, indukcja CYP3A4 może nie ustępować przynajmniej przez 2 tygodnie.¹²

Leki silnie wiążące się z białkami – nie stwierdzono istotnego klinicznie wypierania leków z białek osocza, gdy rysperydon przyjmuje się jednocześnie z lekami silnie wiążącymi się z białkami.¹³

Interakcje u dzieci i młodzieży

Badania dotyczące interakcji przeprowadzono wyłącznie u dorosłych. Nie ma pewności, czy wyniki tych badań mają zastosowanie u dzieci i młodzieży.¹⁴

Jednoczesne stosowanie leków psychostymulujących (np. metylofenidatu) z rysperydonem u dzieci i młodzieży nie wpływa na farmakokinetykę ani skuteczność rysperydonu.¹⁵

Interakcje rysperydonu z alkoholem

Mechanizm interakcji – rysperydon, podobnie jak inne leki przeciwpsychotyczne, oddziałuje z ośrodkowym układem nerwowym, a jednoczesne spożywanie alkoholu może nasilać jego działanie depresyjne na OUN.¹⁶

Skutki kliniczne interakcji – jednoczesne stosowanie rysperydonu i alkoholu może powodować:

• Nasilenie działania sedatywnego
• Zaburzenia psychomotoryczne
• Spowolnienie czasu reakcji
• Zaburzenia koordynacji ruchowej
• Zwiększone ryzyko upadków, szczególnie u osób starszych
• Nasilenie działania hipotensyjnego
• Zwiększone ryzyko wystąpienia działań niepożądanych ze strony układu sercowo-naczyniowego

Zalecenia – pacjenci przyjmujący rysperydon powinni:

• Unikać spożywania alkoholu podczas terapii
• Zostać poinformowani o zwiększonym ryzyku sedacji i zaburzeń funkcji poznawczych przy jednoczesnym spożyciu alkoholu
• Zachować szczególną ostrożność podczas prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn

Szczegółowy opis interakcji rysperydonu z wybranymi lekami

Interakcje z antybiotykami

Erytromycyna (umiarkowany inhibitor CYP3A4 i P-gp) – nie zmienia farmakokinetyki rysperydonu ani czynnej frakcji przeciwpsychotycznej.¹⁷

Ryfampicyna (silny induktor CYP3A4 i P-gp) – zmniejsza stężenie czynnej frakcji przeciwpsychotycznej w osoczu.¹⁸

Interakcje z lekami przeciwpadaczkowymi

Karbamazepina (silny induktor CYP3A4 i P-gp) – zmniejsza stężenie czynnej frakcji przeciwpsychotycznej rysperydonu w osoczu krwi. Podobne działanie można zaobserwować podczas stosowania fenytoiny i fenobarbitalu, które indukują enzym wątrobowy CYP3A4 i P-gp.¹⁹

Topiramat – zmniejsza w umiarkowanym stopniu biodostępność rysperydonu, ale nie jego czynnej frakcji przeciwpsychotycznej. Ta interakcja może nie mieć znaczenia klinicznego.²⁰

Interakcje z lekami przeciwgrzybiczymi

Itrakonazol (silny inhibitor CYP3A4 i P-gp) – w dawkach 200 mg/dobę zwiększa stężenie czynnej frakcji przeciwpsychotycznej o około 70%, przy dawkach rysperydonu od 2 do 8 mg/dobę.²¹

Ketokonazol (silny inhibitor CYP3A4 i P-gp) – w dawkach 200 mg/dobę zwiększa stężenie rysperydonu, a zmniejsza stężenie 9-hydroksyrysperydonu.²²

Interakcje z lekami przeciwdepresyjnymi

Fluoksetyna (silny inhibitor CYP2D6) – zwiększa stężenie rysperydonu w osoczu, ale w mniejszym stopniu wpływa na jego czynną frakcję przeciwpsychotyczną.²³

Paroksetyna (silny inhibitor CYP2D6) – zwiększa stężenie rysperydonu w osoczu, ale w dawkach do 20 mg/dobę w mniejszym stopniu wpływa na jego czynną frakcję przeciwpsychotyczną. Większe dawki paroksetyny mogą jednak zwiększać stężenie czynnej frakcji przeciwpsychotycznej rysperydonu.²⁴

Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne – mogą zwiększać stężenia rysperydonu w osoczu, ale nie wpływają na jego czynną frakcję przeciwpsychotyczną. Amitryptylina nie wpływa na farmakokinetykę rysperydonu i jego czynnej frakcji przeciwpsychotycznej.²⁵

Sertralina i fluwoksamina – sertralina (słaby inhibitor CYP2D6) i fluwoksamina (słaby inhibitor CYP3A4) w dawkach do 100 mg/dobę nie wywołują istotnych klinicznie zmian stężeń rysperydonu i jego czynnej frakcji przeciwpsychotycznej. W dawkach większych niż 100 mg/dobę mogą jednak zwiększać stężenia rysperydonu i jego czynnej frakcji przeciwpsychotycznej.²⁶

Wpływ rysperydonu na farmakokinetykę innych leków

Leki przeciwpadaczkowe – rysperydon nie wykazuje istotnego klinicznie wpływu na farmakokinetykę walproinianu czy topiramatu.²⁷

Glikozydy naparstnicy – rysperydon nie wykazuje istotnego klinicznie wpływu na farmakokinetykę digoksyny.²⁸

Lit – rysperydon nie wykazuje istotnego klinicznie wpływu na farmakokinetykę litu.²⁹

Interakcja z furosemidem

Istnieją doniesienia o zwiększonej śmiertelności pacjentów w podeszłym wieku z otępieniem jednocześnie otrzymujących furosemid i rysperydon.³⁰

Tabela interakcji rysperydonu