pochodne atropiny

Pochodne atropiny to grupa związków chemicznych wykazujących działanie antycholinergiczne, czyli blokujące receptory muskarynowe w układzie parasympatycznym. Do najważniejszych pochodnych atropiny należą: skopolamina (hioscyna), homatropina, ipratropium oraz tiotropium. Różnią się one między sobą siłą działania, selektywnością wobec poszczególnych podtypów receptorów muskarynowych oraz profilem farmakokinetycznym.

Mechanizm działania pochodnych atropiny polega na kompetycyjnym blokowaniu receptorów muskarynowych, co prowadzi do zahamowania działania acetylocholiny w układzie przywspółczulnym. Skutkuje to tachykardią, rozszerzeniem źrenic (mydriaza), zmniejszeniem wydzielania gruczołów, relaksacją mięśni gładkich oraz hamowaniem perystaltyki przewodu pokarmowego.

Wskazania kliniczne do stosowania pochodnych atropiny obejmują: premedykację przed zabiegami operacyjnymi, leczenie choroby lokomocyjnej, bradykardii, skurczów przewodu pokarmowego, kolki nerkowej, a także diagnostykę i leczenie chorób oczu. Nowsze, bardziej selektywne pochodne (np. ipratropium, tiotropium) są szeroko stosowane w terapii chorób obturacyjnych dróg oddechowych, takich jak astma i POChP.

Działania niepożądane pochodnych atropiny wynikają z ich mechanizmu działania i obejmują: suchość w ustach, zaburzenia widzenia, zatrzymanie moczu, zaparcia, tachykardię, wzrost ciśnienia śródgałkowego oraz potencjalne zaburzenia funkcji poznawczych. Przy przedawkowaniu może wystąpić zespół antycholinergiczny charakteryzujący się hipertermią, majaczeniem i pobudzeniem psychoruchowym.

Powiązane wpisy

  1. 11.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl