wykwity polekowe
Wykwity polekowe to zmiany skórne powstające w wyniku niepożądanej reakcji organizmu na stosowane leki. Mogą przyjmować różnorodne formy morfologiczne: od łagodnych wysypek rumieniowych, poprzez pokrzywkę, wyprysk kontaktowy, reakcje fototoksyczne, aż po ciężkie, zagrażające życiu zespoły, takie jak zespół Stevensa-Johnsona czy toksyczna nekroliza naskórka.
Mechanizmy powstawania wykwitów polekowych obejmują reakcje immunologiczne (nadwrażliwość typu I, II, III lub IV), reakcje pseudoalergiczne oraz efekty toksyczne leków. Do najczęstszych leków wywołujących zmiany skórne należą antybiotyki (szczególnie beta-laktamowe i sulfonamidy), niesteroidowe leki przeciwzapalne, leki przeciwdrgawkowe oraz allopurynol.
Diagnostyka wykwitów polekowych opiera się na dokładnym wywiadzie farmakologicznym, ocenie morfologii zmian skórnych, czasowym związku z przyjmowaniem leku oraz ewentualnie badaniach dodatkowych (testy skórne, próby prowokacyjne). Leczenie polega przede wszystkim na odstawieniu leku wywołującego, stosowaniu leków przeciwhistaminowych, miejscowych lub ogólnych glikokortykosteroidów, a w ciężkich przypadkach – intensywnej terapii.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Doloxib 30 mg
Etorykoksyb (Doloxib) wykazuje spójny profil działań niepożądanych niezależnie od wskazań klinicznych, potwierdzony w badaniach obejmujących łącznie ponad 17 000 pacjentów, w tym długoterminową terapię trwającą do 3,5 roku. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są dolegliwości ze strony układu pokarmowego, zwłaszcza ból brzucha (≥10%), zaparcia, wzdęcia, zapalenie błony śluzowej żołądka oraz zgaga. Istotne są również powikłania owrzodzeniowe żołądka i dwunastnicy, w tym perforacje i krwawienia, które występują niezbyt często (≥0,1% do <1%) i mogą stanowić zagrożenie życia. Profil bezpieczeństwa obejmuje także często występujące obrzęki, zaburzenia sercowo-naczyniowe takie jak nadciśnienie tętnicze (≥1%), kołatanie serca i arytmie, a także rzadziej migotanie przedsionków, zastoinową niewydolność serca i zawał mięśnia sercowego. Zgłaszano również działania niepożądane ze strony układu nerwowego (zawroty głowy, ból głowy), wątroby (często podwyższone AlAT i AspAT, rzadko zapalenie i niewydolność wątroby) oraz skóry, w tym rzadkie, ale potencjalnie zagrażające życiu reakcje nadwrażliwości i zespół Stevensa-Johnsona.
arytmia, białkomocz, ból brzucha, ból głowy, choroba zwyrodnieniowa stawów, dna moczanowa, dusznica bolesna, etorykoksyb, hiperkaliemia, infekcja górnych dróg oddechowych, infekcja układu moczowego, kołatanie serca, krwawienie z nosa, krwawienie żołądkowo-jelitowe, leukopenia, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostry ból pooperacyjny, owrzodzenie błony śluzowej jamy ustnej, owrzodzenie dwunastnicy, owrzodzenie żołądka, parestezja, perforacja, przełom nadciśnieniowy, przemijający napad niedokrwienny, przewlekły ból okolicy lędźwiowo-krzyżowej, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, reumatoidalne zapalenie stawów, skurcz oskrzeli, śródmiąższowe zapalenie nerek, szumy uszne, tachykardia, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, trombocytopenia, udar naczyniowy mózgu, układ sercowo-naczyniowy, wykwity polekowe, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie naczyń, zapalenie przełyku, zapalenie spojówek, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zapalenie wyrostka zębodołowego, zastoinowa niewydolność serca, zatrzymanie płynów, zawał mięśnia sercowego, zawroty głowy, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego, zespół jelita drażliwego, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, żółtaczka - Leksykon substancji czynnych
Lewocetyryzyna – Działania niepożądane
Lewocetyryzyna, lek przeciwhistaminowy II generacji, stosowany w dawce 5 mg/dobę u dorosłych i młodzieży (12-71 lat), wykazuje profil bezpieczeństwa z działaniami niepożądanymi u 15,1% pacjentów, głównie o nasileniu łagodnym do umiarkowanego. Najczęściej obserwowane działania niepożądane to senność (5,2% vs. 1,4% placebo), ból głowy (2,6% vs. 3,2%), suchość w jamie ustnej (2,6% vs. 1,6%) oraz zmęczenie (2,5% vs. 1,2%). W populacji pediatrycznej, przy dawkach 1,25 mg do 5 mg/dobę, najczęstsze działania obejmowały biegunkę (1,9%), zaparcia (1,3%), senność (1,9-2,9%) oraz zaburzenia snu (1,3%). Działania sedatywne (senność, zmęczenie, osłabienie) występowały istotnie częściej niż w grupie placebo (8,1% vs. 3,1%). Wycofanie z leczenia z powodu działań niepożądanych było rzadkie (1% w grupie lewocetyryzyny). Należy zwrócić uwagę na potencjalne upośledzenie zdolności prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn.
anafilaksja, atopowe zapalenie skóry, ból mięśniowy, ból stawowy, duszność, działanie sedatywne, enzym wątrobowy, katar sienny, lek przeciwhistaminowy, lewocetyryzyna, nadwrażliwość, obrzęk naczynioruchowy, parestezje, pokrzywka, przerost prostaty, reakcja alergiczna, rotacyjne ruchy gałek ocznych, tachykardia, wykwity polekowe, zaburzenie smaku, zaburzenie widzenia, zapalenie wątroby, zatrzymanie moczu, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego, zwiększone łaknienie - Leksykon leków
Działania niepożądane – Coxitex 90 mg
Profil bezpieczeństwa etorykoksybu, substancji czynnej leku Coxitex, został oceniony w szerokich badaniach klinicznych obejmujących 9295 pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawów (ChZS), reumatoidalnym zapaleniem stawów (RZS), przewlekłym bólem lędźwiowo-krzyżowym oraz zesztywniającym zapaleniem stawów kręgosłupa. W badaniach tych, w tym w programie MEDAL z udziałem 17 412 pacjentów leczonych dawkami 60 mg lub 90 mg przez średnio 18 miesięcy, zaobserwowano, że profil działań niepożądanych był spójny niezależnie od wskazania i czasu terapii (do 3,5 roku). Działania niepożądane o częstości ≥1/100 obejmowały m.in. zapalenie wyrostka zębodołowego, zapalenie błony śluzowej żołądka i jelit, zakażenia górnych dróg oddechowych, obrzęki, nadciśnienie tętnicze, bóle brzucha, nudności, wymioty oraz zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych (AlAT, AspAT). Rzadziej obserwowano poważniejsze zdarzenia, takie jak reakcje anafilaktyczne, zawał mięśnia sercowego, niewydolność nerek czy zespół Stevensa-Johnsona.
białkomocz, choroba wrzodowa żołądka, choroba zwyrodnieniowa stawów, dna moczanowa, dusznica bolesna, etorykoksyb, hiperkaliemia, leukopenia, nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, owrzodzenie żołądka, przełom nadciśnieniowy, przewlekły ból lędźwiowo-krzyżowy, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, reumatoidalne zapalenie stawów, selektywny inhibitor COX-2, skurcz oskrzeli, śródmiąższowe zapalenie nerek, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, trombocytopenia, układ sercowo-naczyniowy, wykwity polekowe, zakażenie górnych dróg oddechowych, zakażenie układu moczowego, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie naczyń, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zapalenie wyrostka zębodołowego, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, żółtaczka - Leksykon substancji czynnych
Dekstrometorfan – Działania niepożądane
Dekstrometorfan, stosowany jako lek przeciwkaszlowy, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, z dominującymi zaburzeniami układu nerwowego, takimi jak senność i zawroty głowy występujące bardzo często (>1/10), a także zmęczenie (często, >1/100 do <1/10). Inne objawy neurologiczne to niewyraźna mowa, oczopląs, ruchy mimowolne (dystonia, szczególnie u dzieci) oraz drgawki. Zaburzenia psychiczne, w tym dezorientacja (>1/100 do <1/10), zaburzenia psychotyczne i omamy, mogą nasilać się wraz z dawką. Rzadko obserwuje się uzależnienie (<1/10 000), zwłaszcza u osób nadużywających lek. Reakcje nadwrażliwości, takie jak pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy, reakcje anafilaktyczne i skurcz oskrzeli, choć o nieznanej częstości, stanowią poważne zagrożenie. Dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, w tym nudności, wymioty i zaparcia, występują często (>1/100 do <1/10), a depresja oddechowa i tachykardia (w preparatach z pseudoefedryną) są rzadkimi, ale istotnymi powikłaniami.
biegunka, ból żołądka, dekstrometorfan, depresja oddechowa, dezorientacja, drgawki, dystonia, działanie niepożądane, działanie przeciwkaszlowe, IMAO, inhibitory monoaminooksydazy, nadwrażliwość, niewydolność krążeniowa, niewydolność oddechowa, nudności, obrzęk naczynioruchowy, oczopląs, omamy, pokrzywka, przedawkowanie, przyspieszenie akcji serca, reakcja anafilaktyczna, reakcja skórna, ruchy mimowolne, selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny, senność, skurcz oskrzeli, splątanie, SSRI, substancje psychotropowe, tachykardia, uzależnienie od leku, wstrząs anafilaktyczny, wykwity polekowe, wymioty, wysypka ze świądem, zaburzenia psychiczne, zaburzenia psychotyczne, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia świadomości, zaburzenia układu immunologicznego, zaburzenia układu nerwowego, zaburzenia żołądka i jelit, zaparcie, zawroty głowy, zespół serotoninowy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Acodin 150 Junior (50 mg + 7,5 mg)/5 ml
Lek Acodin 150 Junior w formie syropu zawiera dekstrometorfanu bromowodorek (7,5 mg/5 ml) oraz dekspantenol (50 mg/5 ml) i wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które należy monitorować podczas terapii. Do najistotniejszych należą reakcje immunologiczne, w tym wysypka, pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy, skurcz oskrzeli oraz potencjalnie zagrażająca życiu reakcja anafilaktyczna o częstości nieznanej. W zakresie układu nerwowego bardzo często obserwuje się senność i lekkie zawroty głowy, a często zmęczenie, co może upośledzać zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Dodatkowo, u dzieci istnieje ryzyko wystąpienia dystonii, a w obrębie funkcji psychicznych często pojawia się dezorientacja, zaś zaburzenia psychotyczne, w tym omamy, występują z częstością nieznaną, co wymaga szczególnej uwagi klinicznej.
ból brzucha, dekspantenol, dekstrometorfanu bromowodorek, dezorientacja, dystonia, dyzartria, farmakovigilance, nudności, obrzęk naczynioruchowy, oczopląs, omamy, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, ruchy mimowolne, senność, skurcz oskrzeli, świąd, wstrząs anafilaktyczny, wykwity polekowe, wymioty, zaburzenia przewodu pokarmowego, zaburzenie psychotyczne, zawroty głowy, zawroty głowy obwodowe, zawroty głowy ośrodkowe