płyn w trzeciej przestrzeni
Płyn w trzeciej przestrzeni to termin określający gromadzenie się płynów ustrojowych w przestrzeniach potencjalnych organizmu, które normalnie nie zawierają znaczących ilości płynu. W przeciwieństwie do płynu wewnątrznaczyniowego (pierwsza przestrzeń) i płynu zewnątrzkomórkowego (druga przestrzeń), płyn w trzeciej przestrzeni nie uczestniczy w fizjologicznej wymianie płynów.
To zjawisko występuje najczęściej w stanach patologicznych, takich jak ciężki uraz, sepsa, wstrząs, poważne operacje czy oparzenia. Płyn może gromadzić się w jamie otrzewnej (wodobrzusze), opłucnej (wysięk opłucnowy), osierdziu (płyn w osierdziu), przestrzeni zaotrzewnowej czy świetle jelit. Klinicznie objawia się to obrzękami, wzrostem masy ciała oraz obniżeniem ciśnienia tętniczego.
Mechanizm powstawania płynu w trzeciej przestrzeni związany jest ze zwiększoną przepuszczalnością naczyń włosowatych, zmianami w ciśnieniu onkotycznym i hydrostatycznym oraz zaburzeniami układu limfatycznego. W diagnostyce wykorzystuje się badania obrazowe (USG, TK, MRI) oraz badania laboratoryjne. Leczenie skupia się na terapii choroby podstawowej oraz przywróceniu równowagi płynowej poprzez odpowiednią płynoterapię.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Ebetrexat 20 mg/ml
Lek Ebetrexat (metotreksat) w stężeniu 20 mg/ml jest dostępny w formie roztworu do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce i stosowany głównie w terapii reumatoidalnego zapalenia stawów, młodzieńczego idiopatycznego zapalenia stawów oraz ciężkich postaci łuszczycy i łuszczycowego zapalenia stawów. Podawanie leku odbywa się raz w tygodniu, a dawki początkowe wynoszą odpowiednio 7,5 mg/tydzień dla RZS, 10-15 mg/m² powierzchni ciała u dzieci poniżej 16 lat oraz 7,5 mg/tydzień po dawce próbnej 5-10 mg w łuszczycy. Maksymalne dawki nie powinny przekraczać 25 mg/tydzień (wyjątkowo do 30 mg/tydzień w łuszczycy), ze względu na ryzyko toksyczności, zwłaszcza hamowania czynności szpiku kostnego. Efekty terapeutyczne obserwuje się po 4-8 tygodniach w RZS i 2-6 tygodniach w łuszczycy. U pacjentów z niewydolnością nerek dawkowanie należy modyfikować zgodnie z klirensem kreatyniny, a stosowanie jest przeciwwskazane przy klirensie <20 ml/min. Metotreksat jest przeciwwskazany przy stężeniu bilirubiny >5 mg/dl (85,5 µmol/l) oraz u dzieci poniżej 3 roku życia z powodu braku danych dotyczących bezpieczeństwa.
ampułko-strzykawka, bilirubina, biodostępność, bolus, działania idiosynkratyczne, hamowanie czynności szpiku kostnego, klirens kreatyniny, kwas folinowy, kwas foliowy, łuszczyca, łuszczycowe zapalenie stawów, metotreksat, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, okres półtrwania, płyn w trzeciej przestrzeni, podanie domięśniowe, podanie doustne, podanie dożylne, podanie podskórne, reumatoidalne zapalenie stawów, roztwór do wstrzykiwań, wodobrzusze, wysięk opłucnowy, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby