Właściwości farmakokinetyczne
Flupentyksol

Właściwości farmakokinetyczne flupentyksolu

Flupentyksol to substancja psychotropowa z grupy pochodnych tioksantenu, stosowana w leczeniu schizofrenii oraz innych zaburzeń psychotycznych. Dostępny jest w postaci tabletek powlekanych (Fluanxol) oraz roztworu do wstrzykiwań (Fluanxol Depot). Poniżej przedstawiono szczegółowe właściwości farmakokinetyczne tej substancji, ze szczególnym uwzględnieniem różnic między formą doustną a parenteralną.¹

Wchłanianie i dostępność biologiczna

Po podaniu doustnym flupentyksol osiąga maksymalne stężenie w surowicy po około 4-5 godzinach. Dostępność biologiczna po zastosowaniu doustnym wynosi około 40%.²

W przypadku formy depot, dekanonian cis(Z)-flupentyksolu, będący wysoce lipofilnym estrem flupentyksolu z kwasem dekanowym, po wstrzyknięciu domięśniowym powoli dyfunduje z oleistego roztworu do fazy wodnej organizmu. Tam ulega szybkiej hydrolizie, uwalniając substancję czynną – cis(Z)-flupentyksol. Maksymalne stężenie w surowicy po iniekcji domięśniowej osiągane jest zazwyczaj w ciągu 3-7 dni. Średni okres półtrwania leku, odzwierciedlający uwalnianie z postaci depot, wynosi około 3 tygodnie, co sprawia, że stan stacjonarny osiągany jest po około 3 miesiącach regularnego podawania.³

Dystrybucja w organizmie

Flupentyksol charakteryzuje się wysokim powinowactwem do białek osocza, wiążąc się z nimi w około 99%. Objętość dystrybucji (Vd)β wynosi około 14,1 l/kg, co wskazuje na znaczne rozprzestrzenianie się substancji w tkankach organizmu.^{4 5}

Istotnym aspektem dystrybucji flupentyksolu jest jego przenikanie do mleka matki. U kobiet karmiących piersią substancja wydziela się do mleka w niewielkich ilościach, a stosunek stężenia w mleku do stężenia w surowicy wynosi średnio 1,3.^{6 7}

Metabolizm

Metabolizm flupentyksolu przebiega trzema głównymi szlakami:

• Sulfoksydacja
• N-dealkilacja w łańcuchu bocznym
• Sprzęganie z kwasem glukuronowym

^{8 9}

Ważną cechą metabolizmu flupentyksolu jest fakt, że powstałe metabolity pozbawione są działania psychofarmakologicznego. W mózgu i innych tkankach organizmu dominuje ilościowo flupentyksol w stosunku do swoich metabolitów.^{10 11}

Eliminacja

Okres półtrwania w fazie eliminacji (t1/2β) flupentyksolu wynosi około 35 godzin, a średnia wartość klirensu układowego (Cls) to około 0,29 l/min.^{12 13}

Flupentyksol jest wydalany głównie z kałem, ale częściowo również z moczem. Badania z użyciem flupentyksolu znakowanego trytem u ludzi wykazały, że ilość substancji wydalanej z kałem jest około czterokrotnie większa od ilości wydalanej z moczem.^{14 15}

Liniowy charakter kinetyki

Flupentyksol charakteryzuje się kinetyczną liniowością, co oznacza, że stężenie leku w osoczu jest proporcjonalne do podanej dawki. W przypadku formy doustnej, stan stacjonarny osiągany jest po około 7 dniach regularnego podawania. Średnie minimalne stężenie w stanie stacjonarnym przy dawkowaniu 5 mg flupentyksolu raz na dobę wynosi około 1,7 ng/ml (3,9 nmol/l).¹⁶

W przypadku formy depot, średnie maksymalne stężenie cis(Z)-flupentyksolu w surowicy w stanie stacjonarnym przed wstrzyknięciem podczas podawania dawki 40 mg dekanonianu cis(Z)-flupentyksolu co dwa tygodnie wynosi około 6 nmol/l.¹⁷

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Pacjenci w podeszłym wieku

Nie przeprowadzono specyficznych badań farmakokinetycznych flupentyksolu u pacjentów w podeszłym wieku. Jednak badania innej pochodnej tioksantenu – zuklopentyksolu, wykazały, że parametry farmakokinetyczne są niezależne od wieku pacjentów. Można więc przypuszczać, że podobna zależność występuje także w przypadku flupentyksolu.^{18 19}

Zaburzenia czynności nerek

Biorąc pod uwagę, że flupentyksol jest wydalany głównie z kałem, a jedynie w niewielkim stopniu z moczem, zaburzenia czynności nerek nie powinny wywierać istotnego wpływu na stężenie substancji macierzystej w surowicy.^{20 21}

Zaburzenia czynności wątroby

Nie są dostępne dane dotyczące farmakokinetyki flupentyksolu u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby.^{22 23}

Zależności farmakokinetyczno-farmakodynamiczne

W leczeniu podtrzymującym pacjentów ze schizofrenią o nasileniu od niewielkiego do umiarkowanego, minimalne stężenie flupentyksolu w surowicy (osoczu) wynoszące 1-3 ng/ml (2-8 nmol/l) powinno być traktowane jako wytyczna terapeutyczna.²⁴

W przypadku formy depot, podobne zakresy stężeń są rekomendowane, przy czym dodatkowym parametrem jest różnica między stężeniem maksymalnym a minimalnym, która nie powinna przekraczać 2,5. Z punktu widzenia farmakokinetycznego, dawka 40 mg dekanonianu cis(Z)-flupentyksolu podawana co 2 tygodnie odpowiada dobowej dawce doustnej 10 mg flupentyksolu.<sup data-drug="Fluanxol Depot" data-section="Właściwości farmakokinetyczne" title="Stężenie w surowicy (osoczu) przed wstrzyknięciem wynoszące 1-3 ng/ml (2-8 nmol/l) oraz różnica między stężeniem maksymalnym a minimalnym 25