Działania niepożądane – Quetiapine Orion 100 mg

Działania niepożądane
Quetiapine Orion 100 mg

Terapia kwetiapiną wiąże się z licznymi działaniami niepożądanymi, które należy uwzględnić w planowaniu leczenia. Najczęstsze objawy (≥10%) to senność, zawroty głowy, ból głowy, suchość błony śluzowej jamy ustnej oraz objawy odstawienia. Kwetiapina powoduje także zaburzenia metaboliczne, takie jak wzrost stężenia triglicerydów, cholesterolu całkowitego (zwłaszcza LDL), spadek HDL, przyrost masy ciała oraz zmniejszenie hemoglobiny. Charakterystyczne jest niedociśnienie ortostatyczne z objawami takimi jak tachykardia i omdlenia, szczególnie podczas zwiększania dawki. Monitorowanie enzymów wątrobowych (ALT, AST, GGTP) jest konieczne, zwłaszcza u pacjentów z chorobami wątroby, gdyż ich aktywność może wzrastać, ale zwykle ustępuje podczas dalszej terapii. Należy także kontrolować morfologię krwi z uwagi na ryzyko leukopenii, neutropenii, małopłytkowości oraz agranulocytozy, która wymaga natychmiastowego przerwania leczenia.

Pobierz ChPL PDF Quetiapine Orion – Tabletki powlekane – 100 mg

Wskazania

Substancja czynna

kwetiapina

Kategoria leku

Działania niepożądane leku Quetiapine Orion

Podczas terapii kwetiapiną występuje szereg działań niepożądanych o różnym nasileniu i częstotliwości, które personel medyczny powinien uwzględnić przy planowaniu leczenia. Właściwa identyfikacja i monitorowanie tych objawów ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa pacjenta i optymalizacji terapii.¹

Najczęściej występujące działania niepożądane

Wśród najczęściej zgłaszanych działań niepożądanych (występujących u co najmniej 10% pacjentów) podczas stosowania kwetiapiny znajdują się: senność, zawroty głowy, ból głowy, suchość błony śluzowej jamy ustnej oraz objawy odstawienia. Do częstych zaburzeń metabolicznych należą: zwiększenie stężenia triglicerydów w surowicy, zwiększenie stężenia cholesterolu całkowitego (szczególnie frakcji LDL), zmniejszenie stężenia frakcji HDL cholesterolu, zwiększenie masy ciała, zmniejszenie zawartości hemoglobiny oraz objawy ze strony układu pozapiramidowego.²

Senność jako typowe działanie niepożądane

Należy zwrócić szczególną uwagę na senność, która jest charakterystycznym działaniem niepożądanym kwetiapiny. Zwykle pojawia się w pierwszych dwóch tygodniach leczenia, a następnie ustępuje w trakcie dalszego stosowania leku. Jest to szczególnie istotna informacja przy planowaniu aktywności pacjenta oraz ocenie jego funkcjonowania w początkowym okresie terapii.³

Zaburzenia kardiologiczne i ortostatyczne

Kwetiapina, podobnie jak inne leki przeciwpsychotyczne blokujące receptory adrenergiczne α1, może często powodować niedociśnienie ortostatyczne. Objaw ten wiąże się z zawrotami głowy, tachykardią, a u niektórych pacjentów może prowadzić do omdleń, zwłaszcza w początkowym okresie zwiększania dawki. Należy zachować szczególną ostrożność podczas zwiększania dawkowania i monitorować parametry krążeniowe u pacjentów podatnych na te zaburzenia.⁴

Zaburzenia hepatologiczne

W trakcie terapii kwetiapiną może dochodzić do bezobjawowego zwiększenia aktywności aminotransferaz (ALT, AST) lub GGTP u niektórych pacjentów. Warto podkreślić, że zwiększenie aktywności tych enzymów zwykle ustępuje w trakcie dalszego leczenia kwetiapiną. Niemniej konieczne jest monitorowanie parametrów wątrobowych, szczególnie u pacjentów z wcześniejszymi obciążeniami hepatologicznymi.⁵

Szczegółowe niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi

Zagrożenia hematologiczne

Stosowanie kwetiapiny wiąże się z ryzykiem wystąpienia różnych zaburzeń hematologicznych, od łagodnych do potencjalnie zagrażających życiu. Należą do nich: leukopenia, zmniejszenie liczby neutrofilów, neutropenia, małopłytkowość, niedokrwistość oraz zmniejszenie stężenia hemoglobiny. Szczególnie niebezpieczna jest agranulocytoza, która występuje rzadko, ale stanowi poważne powikłanie wymagające natychmiastowego przerwania leczenia. Pacjenci z objawami infekcji w trakcie terapii kwetiapiną powinni mieć niezwłocznie wykonane badania morfologii krwi.⁶

Zagrożenia metaboliczne i endokrynologiczne

Kwetiapina może powodować istotne zaburzenia metaboliczne i endokrynologiczne. Do najpoważniejszych należą: hiperglikemia, rozwój lub zaostrzenie istniejącej cukrzycy, zespół metaboliczny, hiponatremia oraz nieadekwatne wydzielanie hormonu antydiuretycznego. Lek wpływa także na parametry tarczycowe, powodując zmniejszenie stężenia hormonów tarczycy (całkowitej i wolnej T4, całkowitej i wolnej T3) oraz zwiększenie stężenia TSH, co może prowadzić do niedoczynności tarczycy. Warto monitorować także stężenie prolaktyny, którego wzrost może prowadzić do zaburzeń endokrynologicznych.⁷

Poważne reakcje skórne

Szczególnie niebezpieczne są ciężkie reakcje skórne związane ze stosowaniem kwetiapiny. Należą do nich zespoły o wysokiej śmiertelności: zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, rumień wielopostaciowy, ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP) oraz wysypka polekowa z eozynofilią i objawami ogólnoustrojowymi (DRESS). Pojawienie się objawów sugerujących którąkolwiek z tych reakcji wymaga natychmiastowego przerwania leczenia i wdrożenia odpowiedniego postępowania.⁸

Zagrożenia neurologiczne

Wśród poważnych neurologicznych działań niepożądanych kwetiapiny należy wymienić: napady drgawkowe, dyskinezy późne, złośliwy zespół neuroleptyczny oraz objawy pozapiramidowe. Złośliwy zespół neuroleptyczny jest stanem zagrożenia życia, charakteryzującym się sztywnością mięśniową, hipertermią, zaburzeniami świadomości i niestabilnością autonomiczną. Wystąpienie tych objawów wymaga natychmiastowego przerwania leczenia i wdrożenia intensywnej terapii.⁹

Rabdomioliza

Rabdomioliza jest rzadkim, ale groźnym powikłaniem terapii kwetiapiną. Charakteryzuje się masywnym rozpadem komórek mięśniowych, co prowadzi do uwolnienia mioglobiny do krwiobiegu, powodując potencjalne uszkodzenie nerek. Objawia się bólem mięśni, osłabieniem, ciemnym zabarwieniem moczu. Konieczne jest monitorowanie stężenia kinazy kreatynowej u pacjentów zgłaszających odpowiednie objawy.¹⁰

Ryzyko w okresie perinatalnym

U noworodków, których matki przyjmowały kwetiapinę w trzecim trymestrze ciąży, może wystąpić noworodkowy zespół odstawienia. Objawy mogą obejmować drażliwość, hipotonię lub hipertonię, drżenie, senność, trudności z oddychaniem i zaburzenia karmienia. Należy zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu kwetiapiny u kobiet w ciąży, zwłaszcza w ostatnim trymestrze.¹¹

Objawy odstawienia

Nagłe przerwanie leczenia kwetiapiną może prowadzić do objawów odstawienia (zespół z odstawienia). Objawami są: bezsenność, nudności, bóle głowy, biegunka, wymioty, zawroty głowy i drażliwość. Zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki przez okres co najmniej 1-2 tygodni. Objawy te są zazwyczaj łagodne i ustępują samoistnie w ciągu 1-2 tygodni.¹²

Tabela działań niepożądanych

Klasyfikacja układów narządów	Bardzo często (≥1/10)	Często (≥1/100 do <1/10)	Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100)	Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000)	Bardzo rzadko (<1/10 000) lub częstość nieznana
Zaburzenia krwi i układu chłonnego	Zmniejszone stężenie hemoglobiny	Leukopenia, zmniejszenie liczby neutrofilów, zwiększenie liczby eozynofilów	Neutropenia, małopłytkowość, niedokrwistość, zmniejszenie liczby płytek krwi	Agranulocytoza	–
Zaburzenia układu immunologicznego	–	Nadwrażliwość (w tym alergiczne reakcje skórne)	–	–	Reakcja anafilaktyczna
Zaburzenia endokrynologiczne	–	Hiperprolaktynemia, zmniejszenie stężenia całkowitej T4, zmniejszenie stężenia wolnej T4, zmniejszenie stężenia całkowitej T3, zwiększenie stężenia TSH	Zmniejszenie stężenia wolnej T3, niedoczynność tarczycy	–	Nieadekwatne wydzielanie hormonu antydiuretycznego
Zaburzenia metabolizmu i odżywiania	Zwiększenie stężenia triglicerydów w surowicy, zwiększenie stężenia cholesterolu całkowitego (szczególnie frakcji LDL), zmniejszenie stężenia cholesterolu frakcji HDL, przyrost wagi	Zwiększenie łaknienia, zwiększenie stężenia glukozy we krwi do poziomu hiperglikemii	Hiponatremia, cukrzyca, zaostrzenie istniejącej cukrzycy, zespół metaboliczny	–	–
Zaburzenia psychiczne	–	Dziwaczne sny i koszmary senne, wyobrażenia samobójcze i zachowania samobójcze	–	–	Somnambulizm i zaburzenia odżywiania związane ze snem
Zaburzenia układu nerwowego	Zawroty głowy, senność, ból głowy, objawy pozapiramidowe	–	Napady drgawkowe, zespół niespokojnych nóg, dyskinezy późne, omdlenie, stan splątania	–	–
Zaburzenia serca	–	Częstoskurcz, kołatanie serca	–	–	–
Zaburzenia oka	–	Niewyraźne widzenie	–	–	–
Zaburzenia naczyniowe	–	Niedociśnienie ortostatyczne	–	–	–
Zaburzenia oddechowe, klatki piersiowej i śródpiersia	–	Duszność	Zapalenie błony śluzowej nosa	–	–
Zaburzenia żołądkowo-jelitowe	Suchość w jamie ustnej	Zaparcie, niestrawność, wymioty	Zaburzenia połykania	Zapalenie trzustki, niedrożność jelit	–
Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych	–	Zwiększenie stężenia aminotransferazy alaninowej (ALT) w surowicy, zwiększenie stężenia gamma-GT w surowicy	Zwiększenie stężenia aminotransferazy asparaginianowej (AST) w surowicy	Żółtaczka, zapalenie wątroby	–
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej	–	–	–	–	Obrzęk naczyniowy, zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, rumień wielopostaciowy, ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP), wysypka polekowa z eozynofilią i objawami
Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej	–	–	–	–	Rabdomioliza
Zaburzenia układu rozrodczego i piersi	–	Zaburzenia sprawności seksualnej	Priapizm, mlekotok, obrzęk piersi, zaburzenia cyklu miesiączkowego	–	–
Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania	Objawy odstawienia (przerwania podawania)	Łagodna astenia, obrzęk obwodowy, drażliwość, wysoka gorączka	–	Złośliwy zespół neuroleptyczny, hipotermia	Noworodkowy zespół odstawienia
Wyniki badań	–	–	–	–	Zwiększenie stężenia kinazy kreatynowej we krwi

Uwagi do tabeli działań niepożądanych

Częstość występowania działań niepożądanych ustalono zgodnie z klasyfikacją zalecaną przez Radę Międzynarodowych Organizacji Nauk Medycznych (CIOMS III Working Group; 1995). Niektóre działania niepożądane, oznaczone w charakterystyce produktu leczniczego, zostały zidentyfikowane tylko na podstawie danych uzyskanych po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu, stąd ich rzeczywista częstość może być trudna do określenia.¹³

Szczególne grupy ryzyka

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

U pacjentów z uprzednio istniejącymi zaburzeniami funkcji wątroby należy zachować szczególną ostrożność ze względu na ryzyko wzrostu aktywności enzymów wątrobowych (ALT, AST, GGTP). Powtarzające się zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych lub pojawienie się objawów klinicznych uszkodzenia wątroby powinno skłaniać do rozważenia odstawienia leku.¹⁴

Pacjenci w podeszłym wieku

Pacjenci w podeszłym wieku są bardziej narażeni na działania niepożądane kwetiapiny, szczególnie w zakresie układu sercowo-naczyniowego (niedociśnienie ortostatyczne) oraz neurologicznego (senność, zawroty głowy). U tych pacjentów należy rozważyć wolniejsze zwiększanie dawki oraz stosowanie niższych dawek podtrzymujących.

Kobiety w ciąży

Szczególną uwagę należy zwrócić na kobiety w ciąży, zwłaszcza w trzecim trymestrze, ze względu na ryzyko wystąpienia noworodkowego zespołu odstawienia u noworodka. Objawy te mogą obejmować wzmożone lub obniżone napięcie mięśniowe, drżenie, pobudzenie, trudności z oddychaniem, zaburzenia karmienia, które mogą wymagać dłuższej hospitalizacji noworodka.¹⁵

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.