zwyrodnienie wątrobowo-soczewkowe
Zwyrodnienie wątrobowo-soczewkowe, znane również jako choroba Wilsona, to rzadkie schorzenie genetyczne dziedziczone w sposób autosomalny recesywny. Charakteryzuje się zaburzeniem metabolizmu miedzi, prowadzącym do jej nadmiernego gromadzenia się w wątrobie, mózgu, rogówce oka oraz innych narządach.
Choroba spowodowana jest mutacją genu ATP7B, kodującego białko transportujące miedź. Nieprawidłowości w funkcjonowaniu tego białka powodują zaburzenia wydzielania miedzi do żółci oraz włączania jej do ceruloplazminy, co skutkuje toksycznym nagromadzeniem tego pierwiastka w tkankach.
Objawy kliniczne są różnorodne i mogą obejmować uszkodzenie wątroby (od bezobjawowego wzrostu aktywności enzymów wątrobowych po marskość), objawy neurologiczne (drżenie, dystonię, zaburzenia mowy i połykania), zaburzenia psychiatryczne oraz charakterystyczne pierścienie Kaysera-Fleischera w rogówce oka. U dzieci dominują objawy wątrobowe, natomiast u młodych dorosłych często na pierwszy plan wysuwają się objawy neurologiczne.
Diagnostyka opiera się na oznaczeniu stężenia ceruloplazminy w surowicy, dobowego wydalania miedzi z moczem, zawartości miedzi w bioptacie wątroby oraz badaniach genetycznych. Leczenie polega głównie na stosowaniu chelatorów miedzi (D-penicylamina, trientyna) oraz soli cynku, które zmniejszają wchłanianie miedzi z przewodu pokarmowego. W zaawansowanych przypadkach z niewydolnością wątroby może być konieczny przeszczep narządu.
Nieleczona choroba Wilsona prowadzi do postępującego uszkodzenia wątroby, mózgu i innych narządów, ostatecznie kończąc się zgonem. Wczesne rozpoznanie i odpowiednie leczenie pozwala na zahamowanie postępu choroby i normalne funkcjonowanie pacjentów.