cewnik do żyły centralnej
Cewnik do żyły centralnej to specjalistyczny sprzęt medyczny umieszczany w dużych żyłach, najczęściej podobojczykowej, szyjnej wewnętrznej lub udowej, z końcówką zlokalizowaną w żyle głównej górnej lub dolnej. Umożliwia długotrwały dostęp naczyniowy, niezbędny do podawania leków drażniących, żywienia pozajelitowego, chemioterapii, antybiotykoterapii oraz częstego pobierania próbek krwi.
Istnieje kilka rodzajów cewników centralnych: nietunelizowane (do krótkotrwałego stosowania), tunelizowane (np. cewnik Hickmana, Broviaca), porty naczyniowe oraz cewniki centralnie wprowadzane z obwodu (PICC). Wybór zależy od planowanego czasu utrzymania dostępu, stanu pacjenta i celu terapeutycznego.
Wprowadzenie cewnika centralnego jest procedurą inwazyjną, najczęściej wykonywaną przy użyciu techniki Seldingera, często pod kontrolą USG. Do powikłań związanych z kaniulacją żył centralnych należą: odma opłucnowa, punkcja tętnicy, krwiak, zakrzepica, infekcja odcewnikowa oraz zator powietrzny. Prawidłowa technika implantacji oraz odpowiednia pielęgnacja znacząco zmniejszają ryzyko tych powikłań.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Enterol
Enterol, zawierający 250 mg liofilizowanych drożdżaków Saccharomyces boulardii CNCM I-745, jest stosowany w terapii biegunek, jednak wymaga ostrożności ze względu na ryzyko fungemii i posocznicy, zwłaszcza u pacjentów z cewnikiem centralnym, w stanie krytycznym lub z immunosupresją. Leczenie powinno być zweryfikowane, jeśli biegunka utrzymuje się powyżej 2 dni, pojawia się krew w stolcu lub gorączka. Kluczowym elementem terapii jest odpowiednie nawodnienie, które u dzieci w wieku 2-6 lat powinno zawierać sód w stężeniu 30-60 mmol/l, glukozę 74-110 mmol/l oraz uzupełnienie potasu i chlorków według potrzeb. Objętość płynów powinna odpowiadać utracie masy ciała (50-100 ml na 5-10% odwodnienia), a podawanie płynów powinno odbywać się często, co około 15 minut. W przypadku ciężkiej biegunki z wymiotami i brakiem przyjmowania pokarmów należy rozważyć nawodnienie pozajelitowe.
biegunka przewlekła, cewnik do żyły centralnej, fungemia, krew w kale, laktoza jednowodna, lek przeciwgrzybiczny, liofilizowane drożdżaki, nawodnienie pozajelitowe, niedobór laktazy, nietolerancja fruktozy, nietolerancja galaktozy, osłabienie odporności, płyn elektrolitowy, płyn nawadniający, posiew krwi, reakcja alergiczna, Saccharomyces boulardii, wkłucie centralne, wkłucie obwodowe, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Enterol 250 mg
Preparat Saccharomyces boulardii CNCM I-745 (Enterol 250 mg) jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na składniki aktywne lub pomocnicze, w tym laktozę jednowodną (32,5 mg/saszetka), fruktozę (471,9 mg/saszetka) oraz sorbitol (0,10 mg/saszetka). Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest obecność cewnika do żyły centralnej, ze względu na wysokie ryzyko fungemii i powikłań grzybiczych. Preparatu nie należy stosować u pacjentów w stanie krytycznym oraz u osób z istotnym upośledzeniem odporności, takich jak pacjenci z pierwotnym niedoborem odporności, poddawani intensywnej chemioterapii, biorcy przeszczepów narządowych na lekach immunosupresyjnych, chorzy na AIDS z głębokim niedoborem odporności oraz po przeszczepie szpiku kostnego, ze względu na zwiększone ryzyko rozwoju fungemii.
cewnik do żyły centralnej, fungemia, hipotensja, intensywna chemioterapia, lek immunosupresyjny, nietolerancja fruktozy, nietolerancja laktozy, niewydolność wielonarządowa, oddział intensywnej terapii, pierwotny niedobór odporności, przeszczep szpiku kostnego, Saccharomyces boulardii, stan krytyczny pacjenta, translokacja drożdżaków, zakażenie grzybicze - Leksykon leków
Skład i postać leku – Arsenic trioxide Sandoz 1 mg/ml
Arsenic trioxide Sandoz jest dostępny jako koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji o stężeniu 1 mg/ml, z każdą fiolką zawierającą 10 ml (10 mg arsenu trójtlenku). Preparat zawiera również 6,3 mg sodu na fiolkę, co jest istotne dla pacjentów z ograniczeniem sodu w diecie. Substancje pomocnicze to m.in. wodorotlenek sodu i kwas solny 10%, które regulują pH roztworu w zakresie 7,5-8,5, zapewniając stabilność i kompatybilność z roztworami do rozcieńczenia. Koncentrat należy rozcieńczyć w 100-250 ml 5% roztworu glukozy lub 0,9% roztworu chlorku sodu, a następnie podawać wyłącznie dożylnie w infuzji trwającej 1-2 godziny (możliwe wydłużenie do 4 godzin przy reakcjach naczynioruchowych). Nie wymaga cewnika centralnego, a roztwór przed podaniem musi być klarowny, bezbarwny i wolny od cząstek stałych.
arsen trójtlenek, aspekt mikrobiologiczny, cewnik do żyły centralnej, infuzja dożylna, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji, kwas solny, niezgodność farmaceutyczna, postępowanie aseptyczne, reakcja naczynioruchowa, roztwór chlorku sodu do wstrzykiwań, roztwór glukozy do wstrzykiwań, substancja pomocnicza o znanym działaniu, utylizacja leków, warunki aseptyczne, woda do wstrzykiwań, wodorotlenek sodu - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Arsenic trioxide Sandoz 1 mg/ml
Arsenic trioxide Sandoz, zawierający 1 mg/ml arsenu trójtlenku, jest wskazany do leczenia ostrej białaczki promielocytowej (APL) i powinien być stosowany wyłącznie pod ścisłą kontrolą hematologa. Dawkowanie wynosi 0,15 mg/kg mc./dobę zarówno u dorosłych, jak i osób starszych, z różnicowaniem schematów w zależności od fazy leczenia i ryzyka choroby. W leczeniu indukującym remisję nowo zdiagnozowanej APL z niskim lub pośrednim ryzykiem terapia trwa do uzyskania całkowitej remisji lub maksymalnie 60 dni, natomiast w leczeniu konsolidującym stosuje się 0,15 mg/kg mc./dobę przez 5 dni w tygodniu w cyklach 4-tygodniowych (4 cykle). W przypadku nawrotowej lub opornej APL schematy są podobne, z maksymalnym czasem indukcji 50 dni i konsolidacją przez 25 dawek w ciągu 5 tygodni. Podawanie leku odbywa się dożylnie w infuzji trwającej 1-2 godziny, z możliwością wydłużenia do 4 godzin przy reakcjach naczynioruchowych, bez konieczności zakładania cewnika centralnego. Pacjenci powinni być hospitalizowani na początku terapii w celu monitorowania działań niepożądanych i odpowiedniego nadzoru medycznego.
blasty szpikowe, cewnik do żyły centralnej, działanie niepożądane, hepatotoksyczność, indukcja remisji, komórka białaczkowa, koncentrat do sporządzania roztworu, leczenie konsolidacyjne, ostra białaczka, ostra białaczka promielocytowa, pediatria, pH fizjologiczne, podanie dożylne, reakcja naczynioruchowa, remisja, toksyczność leku, trójtlenek arsenu, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon substancji czynnych
Klofarabina – Dawkowanie i sposób podawania
Klofarabina jest stosowana w leczeniu ostrej białaczki pod ścisłym nadzorem lekarza doświadczonego w terapii tego schorzenia. U dzieci i młodzieży powyżej 1 roku życia zalecana dawka wynosi 52 mg/m² powierzchni ciała, podawana w infuzji dożylnej trwającej 2 godziny przez 5 kolejnych dni, z powtarzaniem cykli co 2-6 tygodni po normalizacji hematopoezy (ANC ≥ 0,75 × 10⁹/l) i powrocie funkcji narządów. U dzieci o masie ciała poniżej 20 kg zaleca się rozważenie wydłużenia infuzji powyżej 2 godzin w celu zmniejszenia objawów niepokoju i uniknięcia wysokich stężeń leku. Brak jest danych dotyczących dawkowania u niemowląt poniżej 1 roku życia oraz u dorosłych, gdzie bezpieczeństwo i skuteczność nie zostały ustalone. W przypadku braku poprawy hematologicznej po 2 cyklach lub utrzymującej się neutropenii (ANC < 0,5 × 10⁹/l przez ponad 4 tygodnie) zaleca się zmniejszenie dawki o 25% lub wykonanie aspiracji/biopsji szpiku w celu oceny oporności choroby.
bezwzględna liczba granulocytów obojętnochłonnych, biopsja szpiku kostnego, cewnik do żyły centralnej, ciężkie zaburzenia czynności wątroby, Common Toxicity Criteria, enzymy wątrobowe, hematopoeza, infuzja dożylna, klirens kreatyniny, klofarabina, monoterapia, National Cancer Institute, niewydolność nerek, oporna białaczka, ostra białaczka, stężenie bilirubiny, toksyczność hematologiczna, toksyczność niehematologiczna, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Clofarabine Norameda 1 mg/ml
Terapia klofarabiną u pacjentów pediatrycznych (≥ 1 roku życia) z ostrą białaczką powinna być prowadzona pod nadzorem specjalisty. Zalecana dawka wynosi 52 mg/m² powierzchni ciała, podawana w infuzji dożylnej trwającej 2 godziny przez 5 kolejnych dni, z cyklami powtarzanymi co 2-6 tygodni po przywróceniu prawidłowej hematopoezy (ANC ≥ 0,75 × 10⁹/l). U dzieci o masie ciała poniżej 20 kg zaleca się wydłużenie czasu infuzji powyżej 2 godzin w celu zmniejszenia objawów niepokoju i uniknięcia wysokich stężeń leku. W przypadku braku poprawy po 2 cyklach, należy rozważyć przerwanie terapii. Dawkowanie wymaga modyfikacji w zależności od toksyczności i funkcji nerek: u pacjentów z umiarkowaną niewydolnością nerek (klirens kreatyniny 30–<60 ml/min) dawkę zmniejsza się o 50%, a w przypadku hematologicznej toksyczności (ANC < 0,75 × 10⁹/l po 6 tygodniach lub < 0,5 × 10⁹/l po 4 tygodniach) dawkę redukuje się do 75% standardowej (39 mg/m²). Nie ustalono dawkowania dla niemowląt poniżej 1 roku życia oraz dorosłych, w tym osób starszych.
bezwzględna liczba granulocytów obojętnochłonnych, białaczka oporna na leczenie, biopsja szpiku kostnego, cewnik do żyły centralnej, farmakokinetyka, hematopoeza, infuzja dożylna, klirens kreatyniny, lekarz specjalista, monoterapia, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, ostra białaczka, skala toksyczności NCI-CTC, stężenie bilirubiny, toksyczność hematologiczna, toksyczność niehematologiczna, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Clofarabine Vivanta 1 mg/ml
Klofarabina jest stosowana w leczeniu ostrej białaczki, podawana w formie koncentratu 1 mg/ml, z dawką u dzieci i młodzieży ≥ 1 roku życia wynoszącą 52 mg/m² powierzchni ciała, infuzją dożylną trwającą 2 godziny przez 5 dni. Cykle leczenia powtarza się co 2-6 tygodni po normalizacji hematopoezy (ANC ≥ 0,75 x 10⁹/l). U dzieci ≤ 20 kg zaleca się wydłużenie infuzji powyżej 2 godzin w celu zmniejszenia objawów niepokoju. Brak danych dotyczących niemowląt < 1 roku oraz dorosłych. U pacjentów z umiarkowaną niewydolnością nerek (klirens kreatyniny 30 - < 60 ml/min) dawkę zmniejsza się o 50%, a u ciężkiej niewydolności nerek i ciężkich zaburzeniach czynności wątroby klofarabina jest przeciwwskazana.
bezwzględna liczba granulocytów obojętnochłonnych, biopsja szpiku kostnego, cewnik do żyły centralnej, choroba oporna na leczenie, hematopoeza, infuzja dożylna, klirens kreatyniny, klofarabina, koncentrat do sporządzania roztworu, niewydolność nerek, oporna białaczka, ostra białaczka, skala toksyczności, stężenie bilirubiny, toksyczność hematologiczna, toksyczność niehematologiczna, toksyczność stopnia 3, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Numeta G13%E Preterm –
Numeta G13%E Preterm to specjalistyczny preparat do żywienia pozajelitowego wcześniaków, przeznaczony do stosowania w sytuacjach, gdy odżywianie doustne lub dojelitowe jest niemożliwe, niewystarczające lub przeciwwskazane (np. niedrożność przewodu pokarmowego, martwicze zapalenie jelit). Produkt dostępny jest w dwóch wariantach: dwukomorowym (W2K, 240 ml) zawierającym aminokwasy (9,4 g), glukozę (40 g) i bez lipidów, oraz trójkomorowym (W3K, 300 ml) z dodatkiem lipidów (7,5 g), co przekłada się na całkowitą wartość energetyczną odpowiednio 198 kcal i 273 kcal. Osmolarność wynosi około 1400 mOsm/l dla W2K i 1150 mOsm/l dla W3K. Wariant z lipidami dostarcza około 28% energii z tłuszczów, co zapewnia bardziej fizjologiczny profil odżywczy, a frakcja tłuszczowa stanowi 32% energii niebiałkowej.
aminokwasy, glukoza, tłuszcze, cewnik do żyły centralnej, emulsja do infuzji, emulsja lipidowa, fosforany, frakcja tłuszczowa, martwicze zapalenie jelit, niedojrzałość układu pokarmowego, niedrożność przewodu pokarmowego, odżywianie dojelitowe, odżywianie doustne, olej sojowy oczyszczony, olej z oliwek oczyszczony, osmolarność, perforacja jelita, podaż tłuszczów, równowaga elektrolitowa, sonda dożołądkowa, wartość energetyczna niebiałkowa, wielonienasycone kwasy tłuszczowe, worek dwukomorowy, worek trójkomorowy, żyła centralna, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Clofarabine Accord 1 mg/ml
Leczenie produktem Clofarabine Accord powinno być prowadzone przez doświadczonych lekarzy w zakresie terapii ostrej białaczki. Zalecana dawka u dzieci i młodzieży powyżej 1 roku życia wynosi 52 mg/m² powierzchni ciała, podawana w infuzji dożylnej trwającej 2 godziny przez 5 kolejnych dni. U dzieci o masie ciała poniżej 20 kg zaleca się rozważenie wydłużenia czasu infuzji powyżej 2 godzin w celu ograniczenia objawów niepokoju i toksyczności. U niemowląt poniżej 1 roku życia brak jest danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności, a u dorosłych brak jest wystarczających informacji do ustalenia dawkowania. Cykle leczenia powtarza się co 2-6 tygodni po przywróceniu hematopoezy (ANC ≥ 0,75 × 10⁹/l) i powrocie do wyjściowych parametrów czynności narządów. Doświadczenie kliniczne dotyczące więcej niż 3 cykli jest ograniczone, a odpowiedź na leczenie zwykle pojawia się po 1-2 cyklach.
bezwzględna liczba granulocytów obojętnochłonnych, biopsja szpiku kostnego, cewnik do żyły centralnej, choroba oporna na leczenie, ciężka niewydolność nerek, działanie toksyczne, hematopoeza, infuzja dożylna, klirens kreatyniny, klofarabina, monoterapia, nudności i wymioty, oporna białaczka, ostra białaczka, poprawa kliniczna, skala toksyczności, stężenie bilirubiny, toksyczność hematologiczna, toksyczność niehematologiczna, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zakażenie - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Biotaksym 2 g
Biotaksym (cefotaksym) jest antybiotykiem beta-laktamowym stosowanym wyłącznie pozajelitowo, w dawkach dostosowanych do rodzaju i ciężkości zakażenia, wieku, masy ciała oraz funkcji nerek pacjenta. U dorosłych i dzieci powyżej 12 lat dawka w zakażeniach lekkich i umiarkowanych wynosi 1 g co 12 godzin (dobowa dawka 2 g), natomiast w ciężkich zakażeniach do 12 g na dobę podzielonych na 3-4 dawki co 6-8 godzin. U dzieci do 12 lat dawkowanie opiera się na masie ciała: standardowo 50-150 mg/kg/dobę w 2-4 dawkach, a w ciężkich zakażeniach do 200 mg/kg/dobę. Noworodki otrzymują 50 mg/kg co 8-12 godzin, z możliwością zwiększenia dawki do 150-200 mg/kg/dobę w ciężkich przypadkach. W profilaktyce okołooperacyjnej zaleca się pojedynczą dawkę 1 g podaną 30-90 minut przed zabiegiem, a w niepowikłanej rzeżączce pojedynczą dawkę domięśniową 1 g. Modyfikacja dawkowania jest konieczna u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny <5 ml/min lub stężenie kreatyniny >751 µmol/l), gdzie dawkę dobową należy zmniejszyć o połowę po dawce nasycającej 1 g, zachowując częstotliwość podawania.
Biotaksym, cefotaksym, cewnik do żyły centralnej, ciężka niewydolność nerek, ciężkie zakażenie, dawka nasycająca, infuzja dożylna, kiła, klirens kreatyniny, podawanie pozajelitowe, profilaktyka zakażeń okołooperacyjnych, rzeżączka niepowikłana, stężenie kreatyniny, wrażliwość drobnoustroju, wstrzyknięcie domięśniowe, wstrzyknięcie dożylne, wydolność nerek, zaburzenie rytmu serca, zakażenie bakteryjne - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Trasylol 277,8 j. Ph. Eur. (500 000 KIU)
Trasylol, zawierający aprotyninę, wymaga ostrożnego dawkowania ze względu na ryzyko reakcji alergicznych, w tym anafilaktycznych. Przed terapią zaleca się wykonanie testu na obecność przeciwciał IgG przeciw aprotyninie, jeśli jest dostępny. U dorosłych dawka próbna wynosi 1 ml (10 000 KIU), podawana powoli co najmniej 10 minut przed dawką terapeutyczną. Premedykacja antagonistami receptorów H1 i H2 jest opcjonalna i powinna być podana 15 minut przed dawką próbną. Dawka nasycająca to 1-2 miliony KIU podawane dożylnie przez 20-30 minut po rozpoczęciu znieczulenia, przed nacięciem mostka. Dodatkowo, 1-2 miliony KIU aprotyniny dodaje się do płynów wypełniających aparaturę do krążenia pozaustrojowego, a wlew ciągły powinien wynosić 250 000-500 000 KIU/godz., kontynuowany do zakończenia zabiegu. Maksymalna dawka całkowita nie powinna przekraczać 7 milionów KIU na cykl leczenia.