Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania produktu Zolafren-Swift

Stosowanie olanzapiny (Zolafren-Swift) wymaga zachowania szczególnej ostrożności ze względu na możliwość wystąpienia określonych działań niepożądanych oraz interakcji. Poniżej przedstawiono najważniejsze ostrzeżenia i środki ostrożności, które należy uwzględnić podczas leczenia tym produktem leczniczym.¹

Psychoza i zaburzenia zachowania związane z otępieniem

Nie zaleca się stosowania olanzapiny u pacjentów z objawami psychozy i/lub zaburzeniami zachowania spowodowanymi otępieniem. Badania kliniczne wykazały dwukrotne zwiększenie częstości zgonów u pacjentów leczonych olanzapiną w porównaniu do grupy otrzymującej placebo (3,5% wobec 1,5%). Zwiększona śmiertelność nie była zależna od dawkowania olanzapiny (średnia dobowa dawka 4,4 mg) ani czasu trwania leczenia.²

Czynniki ryzyka zwiększonej śmiertelności obejmują:

• Wiek powyżej 65 lat
• Utrudnione połykanie
• Sedację
• Niedożywienie i odwodnienie
• Choroby płuc (np. zapalenie płuc z aspiracją lub bez)
• Jednoczesne stosowanie benzodiazepin

Należy podkreślić, że śmiertelność była wyższa w grupie leczonej olanzapiną nawet u pacjentów bez wymienionych czynników ryzyka.^{Zdarzenia naczyniowo-mózgowe}

W badaniach klinicznych u pacjentów z otępieniem odnotowano trzykrotnie zwiększoną częstość występowania niepożądanych zdarzeń naczyniowo-mózgowych (np. udar, przemijający napad niedokrwienny), w tym przypadków śmiertelnych, u pacjentów leczonych olanzapiną w porównaniu z grupą placebo (1,3% wobec 0,4%). Zidentyfikowane czynniki ryzyka obejmują:

• Wiek powyżej 75 lat
• Otępienie naczyniowe lub mieszane

Skuteczność olanzapiny nie została potwierdzona w tych wskazaniach.^{Choroba Parkinsona}

Nie zaleca się stosowania olanzapiny w leczeniu psychozy wywołanej przyjmowaniem agonistów dopaminy u pacjentów z chorobą Parkinsona. W badaniach klinicznych bardzo często zgłaszano nasilenie objawów parkinsonizmu i omamy występujące częściej niż u pacjentów otrzymujących placebo. Olanzapina nie wykazywała większej skuteczności niż placebo w leczeniu objawów psychotycznych u tych pacjentów.⁵

Złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN)

Złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN) to stan zagrażający życiu związany z przyjmowaniem leków przeciwpsychotycznych, w tym olanzapiny. Rzadko zgłaszano przypadki ZZN podczas stosowania olanzapiny. Kliniczne objawy ZZN obejmują:

• Bardzo wysoką gorączkę
• Sztywność mięśni
• Zaburzenia świadomości
• Objawy niestabilności autonomicznego układu nerwowego (niemiarowe tętno, wahania ciśnienia tętniczego, tachykardia, obfite pocenie, zaburzenia rytmu serca)

Mogą również wystąpić: zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatyninowej, mioglobinuria (rabdomioliza) oraz ostra niewydolność nerek. W przypadku pojawienia się objawów ZZN lub wysokiej gorączki o niewyjaśnionej przyczynie należy odstawić wszystkie leki przeciwpsychotyczne, w tym olanzapinę.⁶

Hiperglikemia i cukrzyca

Niezbyt często zgłaszano wystąpienie hiperglikemii i/lub rozwój albo nasilenie objawów cukrzycy, sporadycznie z kwasicą ketonową lub śpiączką, w tym kilka przypadków śmiertelnych. W niektórych przypadkach odnotowano uprzednie zwiększenie masy ciała, co może być czynnikiem predysponującym. Zaleca się odpowiednie monitorowanie kliniczne zgodnie z wytycznymi leczenia przeciwpsychotycznego:

• Pomiar stężenia glukozy we krwi przed rozpoczęciem leczenia
• Kolejny pomiar po 12 tygodniach od rozpoczęcia leczenia
• Następnie pomiary raz na rok

Pacjentów należy obserwować pod kątem objawów hiperglikemii (nadmierne pragnienie, zwiększone wydzielanie moczu, nadmierne łaknienie, osłabienie). Pacjenci z cukrzycą lub czynnikami ryzyka jej rozwoju wymagają regularnej kontroli glikemii.⁷

Zaleca się regularną kontrolę masy ciała w następującym schemacie:

• Przed rozpoczęciem leczenia
• Po 4, 8 i 12 tygodniach od rozpoczęcia leczenia
• Następnie raz na kwartał

⁸

Zmiany stężenia lipidów

W badaniach klinicznych kontrolowanych placebo u pacjentów leczonych olanzapiną obserwowano niepożądane zmiany stężenia lipidów. W przypadku wystąpienia takich zmian należy zastosować odpowiednie leczenie, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami przemiany lipidów lub czynnikami ryzyka ich rozwoju. U pacjentów otrzymujących olanzapinę zaleca się regularne badanie stężenia lipidów według następującego schematu:

• Przed rozpoczęciem leczenia
• Po 12 tygodniach od rozpoczęcia leczenia
• Następnie co 5 lat

⁹

Aktywność przeciwcholinergiczna

Chociaż wykazano aktywność przeciwcholinergiczną olanzapiny in vitro, badania kliniczne ujawniły małą częstość występowania związanych z nią objawów. Ze względu na ograniczone doświadczenie kliniczne u pacjentów ze współistniejącymi schorzeniami, należy zachować ostrożność przepisując olanzapinę pacjentom z:

• Przerostem gruczołu krokowego
• Niedrożnością porażenną jelit
• Podobnymi chorobami

¹⁰

Czynność wątroby

Często obserwowano przejściowe i bezobjawowe zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych (AlAT i AspAT), szczególnie w początkowym okresie leczenia. Należy zachować ostrożność i wykonywać badania kontrolne u pacjentów:

• Ze zwiększoną aktywnością AlAT i/lub AspAT
• Z objawami podmiotowymi i przedmiotowymi niewydolności wątroby
• Z uprzednio stwierdzoną ograniczoną czynnościową rezerwą wątrobową
• Stosujących leki o potencjalnym działaniu hepatotoksycznym

U pacjentów, u których stwierdzono zapalenie wątroby (wątrobokomórkowe, cholestatyczne lub mieszane uszkodzenie wątroby), należy przerwać leczenie olanzapiną.¹¹

Neutropenia

Należy zachować ostrożność u pacjentów ze zmniejszoną liczbą leukocytów i/lub granulocytów obojętnochłonnych z jakiejkolwiek przyczyny, a także u:

• Pacjentów przyjmujących leki mogące wywoływać neutropenię
• Pacjentów z zahamowaniem czynności i/lub toksycznym uszkodzeniem szpiku indukowanym przez leki w wywiadzie
• Pacjentów z zahamowaniem czynności szpiku spowodowanym współistniejącą chorobą, radioterapią lub chemioterapią
• Pacjentów z hipereozynofilią lub chorobą mieloproliferacyjną

U pacjentów leczonych jednocześnie olanzapiną i walproinianem często zgłaszano neutropenię.¹²

Przerwanie leczenia

Rzadko (≥0,01% do <0,1%) po nagłym przerwaniu stosowania olanzapiny zgłaszano występowanie ostrych objawów, takich jak:

• Pocenie się
• Bezsenność
• Drżenie
• Lęk
• Nudności
• Wymioty

¹³

Odstęp QT

W badaniach klinicznych istotne klinicznie wydłużenie odstępu QTc (skorygowane wg wzoru Fridericia [QTcF] ≥500 milisekund w dowolnym momencie po rozpoczęciu badania, dla pacjentów z wyjściowym QTcF<500 ms) występowało niezbyt często (0,1% do 1%). Nie stwierdzono istotnych różnic w częstości występowania kardiologicznych zdarzeń niepożądanych w porównaniu z placebo. Należy jednak zachować ostrożność zalecając jednoczesne stosowanie olanzapiny i innych leków powodujących wydłużenie odstępu QTc, zwłaszcza u:

• Pacjentów w podeszłym wieku
• Pacjentów z wrodzonym zespołem wydłużonego odstępu QT
• Pacjentów z zastoinową niewydolnością serca
• Pacjentów z przerostem mięśnia sercowego
• Pacjentów ze zmniejszonym stężeniem potasu lub magnezu we krwi

¹⁴

Zakrzep z zatorami

Podczas leczenia olanzapiną niezbyt często (≥0,1% do <1%) zgłaszano przejściowe występowanie zakrzepu z zatorami w układzie żylnym. Związek przyczynowy między występowaniem zakrzepów z zatorami a leczeniem olanzapiną nie został ustalony. Jednakże, ponieważ u pacjentów ze schizofrenią często występują nabyte czynniki ryzyka zakrzepu z zatorami w układzie żylnym, należy zidentyfikować wszystkie możliwe czynniki ryzyka (np. unieruchomienie) i wdrożyć odpowiednie działania zapobiegawcze.¹⁵

Ogólna aktywność ośrodkowego układu nerwowego

Ze względu na działanie olanzapiny przede wszystkim na ośrodkowy układ nerwowy, należy zachować ostrożność stosując ją jednocześnie z innymi lekami o działaniu ośrodkowym oraz z alkoholem. Ponieważ wykazuje antagonizm wobec dopaminy in vitro, olanzapina może działać antagonistycznie w stosunku do bezpośrednich i pośrednich agonistów dopaminy.¹⁶

Napady drgawek

Należy zachować ostrożność stosując olanzapinę u pacjentów z napadami drgawek w wywiadzie lub poddanych czynnikom obniżającym próg drgawkowy. Niezbyt często zgłaszano napady drgawek u pacjentów leczonych olanzapiną, w większości przypadków u pacjentów z drgawkami w wywiadzie lub czynnikami ryzyka ich wystąpienia.¹⁷

Późne dyskinezy

W badaniach porównawczych trwających rok lub krócej późne dyskinezy występowały z istotnie mniejszą częstością u pacjentów leczonych olanzapiną. Ryzyko wystąpienia późnych dyskinez rośnie wraz z czasem trwania leczenia. Dlatego jeżeli u pacjenta przyjmującego olanzapinę wystąpią objawy podmiotowe lub przedmiotowe późnych dyskinez, należy rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie leku. Po odstawieniu leku objawy te mogą ulec przejściowemu zaostrzeniu lub dopiero wystąpić.¹⁸

Niedociśnienie ortostatyczne

U pacjentów w podeszłym wieku obserwowano niezbyt często niedociśnienie ortostatyczne w trakcie badań klinicznych. Zaleca się okresowe pomiary ciśnienia tętniczego u pacjentów powyżej 65 roku życia.¹⁹

Nagły zgon sercowy

Po wprowadzeniu olanzapiny do obrotu zgłaszano przypadki nagłych zgonów sercowych u pacjentów stosujących ten lek. W retrospektywnym badaniu obserwacyjnym ryzyko nagłego zgonu sercowego u pacjentów leczonych olanzapiną było około dwukrotnie większe niż u pacjentów niestosujących leków przeciwpsychotycznych. Wykazano porównywalne ryzyko nagłego zgonu sercowego w przypadku stosowania olanzapiny i innych atypowych leków przeciwpsychotycznych uwzględnionych w analizie zbiorczej.²⁰

Specjalne grupy pacjentów i dodatkowe ostrzeżenia

Dzieci i młodzież

Olanzapina nie jest wskazana do stosowania w leczeniu dzieci i młodzieży. W badaniach z udziałem pacjentów w wieku 13-17 lat obserwowano różne działania niepożądane, w tym zwiększenie masy ciała, zmiany parametrów metabolicznych i zwiększenie stężenia prolaktyny.²¹

Ostrzeżenia dotyczące substancji pomocniczych

Fenyloalanina: Zolafren-swift zawiera aspartam, który jest źródłem fenyloalaniny. Zawartość aspartamu w poszczególnych dawkach produktu wynosi:

• 5 mg tabletki – 2,40 mg aspartamu
• 10 mg tabletki – 4,80 mg aspartamu
• 15 mg tabletki – 7,20 mg aspartamu
• 20 mg tabletki – 9,60 mg aspartamu

Aspartam może być szkodliwy dla pacjentów z fenyloketonurią – rzadką chorobą genetyczną, w której fenyloalanina gromadzi się w organizmie z powodu jej nieprawidłowego wydalania.²²

Sód: Produkt leczniczy zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na tabletkę, co oznacza, że produkt uznaje się za „wolny od sodu”.²³

Alkohol benzylowy: Zolafren-swift zawiera alkohol benzylowy w następujących ilościach:

• 5 mg tabletki – 0,03 mg alkoholu benzylowego
• 10 mg tabletki – 0,06 mg alkoholu benzylowego
• 15 mg tabletki – 0,1 mg alkoholu benzylowego
• 20 mg tabletki – 0,1 mg alkoholu benzylowego

Alkohol benzylowy może powodować reakcje alergiczne. Kobiety w ciąży lub karmiące piersią powinny skonsultować się z lekarzem przed zastosowaniem leku, ponieważ duża ilość alkoholu benzylowego może gromadzić się w organizmie i powodować działania niepożądane (tzw. kwasicę metaboliczną). Duże objętości alkoholu benzylowego należy podawać ostrożnie i tylko w razie konieczności, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby ze względu na ryzyko kumulacji i toksyczności (kwasica metaboliczna).²⁴

Podsumowanie środków ostrożności podczas leczenia produktem Zolafren-Swift