Działania niepożądane leku Zolafren-Swift

Olanzapina, substancja czynna preparatu Zolafren-Swift, jest lekiem przeciwpsychotycznym o szerokim spektrum działania, który może wywoływać różnorodne działania niepożądane o różnym nasileniu i częstości występowania. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis profilu bezpieczeństwa leku na podstawie danych z badań klinicznych oraz zgłoszeń spontanicznych po wprowadzeniu produktu do obrotu.¹

Ogólny profil bezpieczeństwa

U dorosłych pacjentów przyjmujących olanzapinę najczęściej (≥1% pacjentów) obserwowano następujące działania niepożądane: senność, zwiększenie masy ciała, eozynofilia, zwiększenie stężenia prolaktyny, cholesterolu, glukozy i triglicerydów, cukromocz, zwiększenie apetytu, zawroty głowy, akatyzja, parkinsonizm, leukopenia, neutropenia, dyskineza, niedociśnienie ortostatyczne, objawy antycholinergiczne, przejściowe bezobjawowe zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych, wysypka, astenia, zmęczenie, gorączka, bóle stawów, zwiększenie aktywności fosfatazy zasadowej, duża aktywność gamma glutamylotransferazy, podwyższone stężenie kwasu moczowego, wysoka aktywność fosfokinazy kreatyninowej oraz obrzęki.²

Klasyfikacja działań niepożądanych według częstości występowania

Częstość występowania działań niepożądanych klasyfikuje się następująco:³

• Bardzo często (≥1/10) – występują u więcej niż 1 na 10 pacjentów
• Często (≥1/100 do <1/10) – występują u 1 do 10 na 100 pacjentów
• Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) – występują u 1 do 10 na 1000 pacjentów
• Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) – występują u 1 do 10 na 10 000 pacjentów
• Bardzo rzadko (<1/10 000) – występują u mniej niż 1 na 10 000 pacjentów
• Częstość nieznana – częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych

Szczegółowa tabela działań niepożądanych

Poniżej przedstawiono kompletne zestawienie działań niepożądanych i wyników badań diagnostycznych zgłaszanych podczas stosowania olanzapiny w badaniach klinicznych oraz po wprowadzeniu leku do obrotu.⁴

Szczegółowe opisy wybranych działań niepożądanych

Zwiększenie masy ciała

Podczas stosowania olanzapiny obserwowano klinicznie istotny wzrost masy ciała we wszystkich wyjściowych kategoriach Indeksu Masy Ciała (BMI). Zwiększenie masy ciała po krótkim leczeniu (mediana trwania terapii 47 dni) w stosunku do wartości wyjściowych o ≥7% występowało bardzo często (22,2%), o ≥15% często (4,2%), a o ≥25% niezbyt często (0,8%). Podczas długotrwałego stosowania leku (przynajmniej przez 48 tygodni) zwiększenie masy ciała w stosunku do wartości wyjściowych o ≥7%, ≥15% i ≥25% występowało bardzo często – odpowiednio u 64,4%, 31,7% i 12,3% pacjentów.⁵

Zaburzenia lipidowe

U pacjentów leczonych olanzapiną obserwowano średni wzrost stężenia lipidów na czczo (cholesterolu całkowitego, cholesterolu LDL i triglicerydów), który był większy u osób bez wyjściowych zaburzeń przemiany lipidów. Szczególnie często notowano:⁶

• Zwiększenie stężenia cholesterolu całkowitego na czczo z wartości prawidłowych (<5,17 mmol/L) do dużych wartości (≥6,2 mmol/L)
• Zmianę początkowego stężenia cholesterolu całkowitego na czczo z wartości granicznych (≥5,17 do <6,2 mmol) do dużych wartości (≥6,2 mmol/L) – występującą bardzo często
• Zwiększenie stężenia triglicerydów na czczo z wartości prawidłowych (<1,69 mmol/L) do dużych wartości (≥2,26 mmol/L)
• Zmianę stężenia triglicerydów mierzonego na czczo z wartości granicznych (≥1,69 do <2,26 mmol) do dużych wartości (≥2,26 mmol/L) – występującą bardzo często

Zaburzenia gospodarki węglowodanowej

Podczas leczenia olanzapiną obserwowano zwiększenie początkowych prawidłowych wartości stężenia glukozy na czczo (<5,56 mmol/L) do dużych wartości (≥7 mmol/L). Zmiany początkowego stężenia glukozy na czczo z wartości granicznych (≥5,56 do <7 mmol/L) do dużych wartości (≥7 mmol/L) występowały bardzo często.⁷

Zaburzenia pozapiramidowe

W badaniach klinicznych zaobserwowano, że częstość występowania parkinsonizmu i dystonii u pacjentów leczonych olanzapiną była liczbowo większa, jednak nie była statystycznie istotnie różna w porównaniu z grupą placebo. U pacjentów leczonych olanzapiną rzadziej stwierdzano parkinsonizm, akatyzję i dystonię niż u pacjentów otrzymujących stopniowo zwiększane dawki haloperydolu. Ze względu na brak dokładnych informacji na temat wcześniejszych indywidualnych ostrych i przewlekłych zaburzeń ruchowych układu pozapiramidowego, aktualnie nie można jednoznacznie stwierdzić, że olanzapina wywołuje mniej późnych dyskinez i/lub innych późnych zaburzeń pozapiramidowych.⁸

Objawy odstawienia

Po nagłym przerwaniu stosowania olanzapiny zgłaszano wystąpienie ostrych objawów odstawiennych, takich jak: pocenie się, bezsenność, drżenie, lęk, nudności lub wymioty.⁹

Hiperprolaktynemia

W badaniach klinicznych trwających do 12 tygodni, stężenie prolaktyny w osoczu przekroczyło górną granicę normy u około 30% pacjentów leczonych olanzapiną, u których wyjściowe stężenie prolaktyny było w granicach normy. U większości tych pacjentów zwiększenie stężenia prolaktyny było na ogół łagodne i nie przekraczało dwukrotnej górnej granicy normy.¹⁰

Potencjalnie niebezpieczne działania niepożądane

Wśród działań niepożądanych olanzapiny, które wymagają szczególnej uwagi ze względu na ich potencjalnie poważne konsekwencje zdrowotne, należy wymienić:¹¹

• Zaburzenia metaboliczne – rozwój lub nasilenie cukrzycy sporadycznie związane z kwasicą ketonową lub śpiączką, w tym przypadki śmiertelne
• Złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN) – rzadkie, ale potencjalnie zagrażające życiu powikłanie
• Incydenty zakrzepowo-zatorowe – zakrzep z zatorami, w tym zator tętnicy płucnej oraz zakrzepica żył głębokich
• Zaburzenia wątroby – zapalenie wątroby (wątrobowokomórkowe, cholestatyczne lub mieszana postać uszkodzenia wątroby)
• Rozpad mięśni poprzecznie prążkowanych (rabdomioliza)
• Kardiologiczne – częstoskurcz komorowy, migotanie komór, przypadki nagłej śmierci
• Zespół odstawienia u noworodków – w przypadku stosowania leku w czasie ciąży
• Polekowa reakcja z eozynofilią i objawami ogólnymi (DRESS) – rzadki, ale potencjalnie poważny zespół nadwrażliwości

Zalecenia dotyczące monitorowania pacjentów

Ze względu na profil działań niepożądanych olanzapiny, podczas terapii zaleca się regularną kontrolę:¹²

• Masy ciała – regularnie podczas leczenia
• Parametrów gospodarki lipidowej – na początku leczenia i okresowo w trakcie terapii
• Glikemii – szczególnie u pacjentów z cukrzycą lub czynnikami ryzyka jej rozwoju
• Objawów pozapiramidowych – ocena regularnie podczas leczenia
• Funkcji wątroby – monitorowanie parametrów laboratoryjnych, zwłaszcza na początku terapii
• Objawów zakrzepowo-zatorowych – szczególnie u pacjentów z czynnikami ryzyka

Należy pamiętać, że przedstawione działania niepożądane mogą występować z różną częstością i różnym nasileniem u poszczególnych pacjentów. Konieczne jest indywidualne podejście terapeutyczne uwzględniające potencjalne ryzyko i korzyści wynikające ze stosowania olanzapiny.¹³