Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania olanzapiny

Podczas stosowania produktu leczniczego Ranofren, zawierającego 10 mg olanzapiny, należy uwzględnić szereg specjalnych ostrzeżeń i zachować odpowiednie środki ostrożności. Poprawa stanu klinicznego pacjenta może nastąpić po kilku dniach lub tygodniach leczenia, dlatego w tym okresie pacjenci powinni być dokładnie monitorowani.¹

Pacjenci z otępieniem i chorobą Parkinsona

Olanzapina nie jest zalecana u pacjentów z objawami psychozy i/lub zaburzeniami zachowania spowodowanymi otępieniem ze względu na zwiększoną śmiertelność oraz ryzyko zdarzeń naczyniowo-mózgowych. W badaniach klinicznych kontrolowanych placebo u pacjentów w podeszłym wieku (średnia wieku 78 lat) z psychozą związaną z otępieniem odnotowano dwukrotne zwiększenie częstości zgonów w grupie leczonej olanzapiną w porównaniu do grupy placebo (3,5% vs 1,5%). Czynnikami zwiększającymi ryzyko śmiertelności były: wiek powyżej 65 lat, utrudnione połykanie, sedacja, niedożywienie, odwodnienie, choroby płuc oraz jednoczesne stosowanie benzodiazepin.²

W tych samych badaniach obserwowano trzykrotne zwiększenie częstości występowania niepożądanych zdarzeń naczyniowo-mózgowych (np. udar, przemijający napad niedokrwienny) u pacjentów leczonych olanzapiną w porównaniu z grupą placebo (1,3% vs 0,4%). Czynnikami ryzyka takich zdarzeń były: wiek powyżej 75 lat, otępienie naczyniowe lub mieszane.⁴

Złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN)

Złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN) stanowi potencjalne zagrożenie życia związane z przyjmowaniem leków przeciwpsychotycznych, w tym olanzapiny. Kliniczne objawy ZZN obejmują:

• bardzo wysoką gorączkę
• sztywność mięśni
• zaburzenia świadomości
• objawy niestabilności autonomicznego układu nerwowego (niemiarowe tętno, wahania ciśnienia tętniczego, tachykardia, obfite pocenie się, zaburzenia rytmu serca)

Mogą również wystąpić: zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatyninowej, mioglobinuria (rabdomioliza) oraz ostra niewydolność nerek. Jeżeli u pacjenta wystąpią objawy wskazujące na ZZN lub wysoka gorączka o niewyjaśnionej przyczynie, należy odstawić wszystkie leki przeciwpsychotyczne, w tym olanzapinę.⁵

Zaburzenia metaboliczne

Hiperglikemia i cukrzyca były raportowane niezbyt często podczas leczenia olanzapiną, z występującą sporadycznie kwasicą ketonową lub śpiączką, w tym przypadkami śmiertelnymi. Zaleca się odpowiednie monitorowanie glikemii zgodnie z przyjętymi wytycznymi dla leków przeciwpsychotycznych:

• przed rozpoczęciem leczenia
• 12 tygodni po rozpoczęciu leczenia olanzapiną
• następnie raz na rok

Pacjentów należy obserwować pod kątem objawów hiperglikemii (nadmierne pragnienie, nadmierne wydzielanie moczu, nadmierne łaknienie i osłabienie), a pacjentów z cukrzycą lub czynnikami ryzyka cukrzycy należy regularnie badać w kierunku pogorszenia kontroli glikemii.⁶

Należy także regularnie kontrolować masę ciała:

• przed rozpoczęciem leczenia
• 4, 8 i 12 tygodni po rozpoczęciu leczenia olanzapiną
• następnie raz na kwartał⁷

U pacjentów leczonych olanzapiną obserwowano niepożądane zmiany w stężeniu lipidów. W przypadku ich wystąpienia należy zastosować odpowiednie leczenie, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami przemiany lipidów lub czynnikami ryzyka takich zaburzeń. Monitorowanie stężenia lipidów powinno odbywać się:

• przed rozpoczęciem leczenia
• 12 tygodni po rozpoczęciu leczenia olanzapiną
• następnie co 5 lat⁸

Aktywność przeciwcholinergiczna

Olanzapina wykazuje aktywność przeciwcholinergiczną in vitro, jednak doświadczenia kliniczne wykazały małą częstość powiązanych objawów. Należy zachować ostrożność przepisując lek pacjentom z:

• przerostem gruczołu krokowego
• niedrożnością porażenną jelit
• podobnymi schorzeniami⁹

Czynność wątroby

U pacjentów leczonych olanzapiną często obserwowano przejściowe i bezobjawowe zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych (AlAT, AspAT), zwłaszcza w początkowym etapie leczenia. Należy zachować ostrożność i wykonywać badania kontrolne u pacjentów z:

• zwiększoną aktywnością AlAT i/lub AspAT
• objawami podmiotowymi i przedmiotowymi niewydolności wątroby
• uprzednio stwierdzoną ograniczoną czynnościową rezerwą wątrobową
• stosujących leki o potencjalnym działaniu hepatotoksycznym

W przypadku rozpoznania zapalenia wątroby (w tym wątrobokomórkowego i cholestatycznego uszkodzenia wątroby oraz mieszanej postaci uszkodzenia wątroby) należy przerwać leczenie olanzapiną.¹⁰

Neutropenia

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z:

• małą liczbą leukocytów i/lub granulocytów obojętnochłonnych z jakiejkolwiek przyczyny
• przyjmujących leki mogące wywoływać neutropenię
• z wywiadem zahamowania czynności i/lub toksycznego uszkodzenia szpiku indukowanego przez leki
• zahamowaniem czynności szpiku spowodowanym przez współistniejącą chorobę, radioterapię lub chemioterapię
• hipereozynofilią lub chorobą mieloproliferacyjną

Należy zaznaczyć, że neutropenia była często zgłaszana u pacjentów jednocześnie leczonych olanzapiną i walproinianem.¹¹

Przerwanie leczenia

Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) po nagłym przerwaniu stosowania olanzapiny zgłaszano ostre objawy odstawienne, takie jak:

• pocenie się
• bezsenność
• drżenie
• lęk
• nudności lub wymioty¹²

Odstęp QT

W badaniach klinicznych istotne klinicznie wydłużenie odstępu QTc u pacjentów leczonych olanzapiną (skorygowane wg wzoru Fridericia [QTcF] ≥ 500 milisekund [ms]) występowało niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100). Należy zachować ostrożność zalecając jednoczesne stosowanie olanzapiny i innych leków powodujących wydłużenie odstępu QTc, zwłaszcza u:

• pacjentów w podeszłym wieku
• pacjentów z wrodzonym zespołem wydłużonego odstępu QT
• zastoinową niewydolnością serca
• przerostem mięśnia sercowego
• zmniejszonym stężeniem potasu lub magnezu we krwi¹³

Choroba zakrzepowo-zatorowa

Podczas leczenia olanzapiną niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) zgłaszano przejściowe występowanie zakrzepicy z zatorami w układzie żylnym. Związek przyczynowy z leczeniem olanzapiną nie został jednoznacznie ustalony, jednak u pacjentów ze schizofrenią często występują czynniki ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej. Przed rozpoczęciem oraz w trakcie leczenia należy rozpoznać wszystkie możliwe czynniki ryzyka zakrzepicy (np. unieruchomienie) i podjąć odpowiednie działania prewencyjne.¹⁴

Ogólna aktywność ośrodkowego układu nerwowego

Ze względu na działanie olanzapiny głównie na ośrodkowy układ nerwowy, należy zachować ostrożność stosując ją jednocześnie z innymi lekami o działaniu ośrodkowym oraz z alkoholem. Olanzapina może wykazywać działanie antagonistyczne wobec bezpośrednich i pośrednich agonistów dopaminy.¹⁵

Napady drgawek

Należy zachować ostrożność stosując olanzapinę u pacjentów z napadami drgawek w wywiadzie lub poddanych czynnikom obniżającym próg drgawkowy. Napady drgawek zgłaszano niezbyt często u pacjentów leczonych olanzapiną, głównie z napadami drgawek lub czynnikami zwiększającymi ryzyko ich wystąpienia w wywiadzie.¹⁶

Późne dyskinezy

W badaniach porównawczych trwających rok lub krócej późne dyskinezy występowały z istotnie statystycznie mniejszą częstością podczas stosowania olanzapiny. Ryzyko późnych dyskinez rośnie wraz z czasem leczenia, dlatego w przypadku wystąpienia objawów podmiotowych lub przedmiotowych późnych dyskinez należy rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie leku. Po odstawieniu objawy te mogą przejściowo ulec zaostrzeniu lub dopiero wystąpić.¹⁷

Niedociśnienie ortostatyczne

U pacjentów w wieku podeszłym obserwowano w badaniach klinicznych niezbyt częste przypadki niedociśnienia ortostatycznego. Zaleca się okresowe pomiary ciśnienia tętniczego u pacjentów w wieku powyżej 65 lat.¹⁸

Nagły zgon sercowy

Po wprowadzeniu produktu do obrotu zgłaszano przypadki nagłych zgonów sercowych u pacjentów stosujących olanzapinę. W retrospektywnym badaniu obserwacyjnym ryzyko nagłego zgonu sercowego u pacjentów leczonych olanzapiną było około dwukrotnie większe niż u pacjentów niestosujących leków przeciwpsychotycznych. Wykazano także porównywalne ryzyko nagłego zgonu sercowego w przypadku stosowania olanzapiny i innych atypowych leków przeciwpsychotycznych uwzględnionych w analizie zbiorczej.¹⁹

Dzieci i młodzież

Olanzapina nie jest wskazana do stosowania w leczeniu dzieci i młodzieży. W badaniach z udziałem pacjentów w wieku 13-17 lat występowały różne działania niepożądane, w tym zwiększenie masy ciała, zmiana parametrów metabolicznych oraz zwiększenie stężenia prolaktyny.²⁰

Informacje dotyczące substancji pomocniczych

Ranofren 10 mg tabletki zawiera laktozę jednowodną (150,79 mg na tabletkę). Pacjenci cierpiący na rzadkie dziedziczne schorzenia związane z nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zaburzeniami wchłaniania glukozo-galaktozy nie powinni stosować tego produktu leczniczego.²¹

Produkt leczniczy zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na dawkę, dlatego uznaje się go za „wolny od sodu”.²²