Działania niepożądane
Ranofren 10 mg

Działania niepożądane leku Ranofren (olanzapina)

Olanzapina, substancja czynna leku Ranofren, może powodować szereg działań niepożądanych o różnym stopniu nasilenia i częstotliwości występowania. Poznanie potencjalnych zagrożeń związanych z terapią jest niezbędne do prowadzenia bezpiecznego leczenia i odpowiedniego monitorowania stanu pacjenta. ¹

Profil bezpieczeństwa olanzapiny u pacjentów dorosłych

Najczęstsze działania niepożądane raportowane w trakcie badań klinicznych obejmują senność, zwiększenie masy ciała, zaburzenia metaboliczne (zwiększenie stężenia cholesterolu, glukozy i triglicerydów), eozynofilię i hiperprolaktynemię. Często obserwowane są również objawy neurologiczne, takie jak zawroty głowy, akatyzja, parkinsonizm i dyskineza, a także objawy autonomiczne jak niedociśnienie ortostatyczne oraz działanie przeciwcholinergiczne. ²

Zmiany masy ciała i parametrów metabolicznych

Istotne klinicznie zwiększenie masy ciała występuje we wszystkich kategoriach wyjściowego wskaźnika masy ciała (BMI). Obserwuje się tendencję do narastania tego efektu wraz z czasem trwania terapii. Już po krótkim okresie leczenia (mediana 47 dni) zwiększenie masy ciała o co najmniej 7% wystepuje bardzo często (22,2%), a o co najmniej 15% – często (4,2%). Przy długotrwałym stosowaniu (≥48 tygodni) zwiększenie masy o ≥7%, ≥15% i ≥25% występuje bardzo często (odpowiednio u 64,4%, 31,7% i 12,3% pacjentów). ³

Równolegle do wzrostu masy ciała, olanzapina wpływa na parametry metaboliczne, powodując zwiększenie stężenia lipidów na czczo (cholesterolu całkowitego, cholesterolu LDL i triglicerydów), szczególnie u pacjentów bez wyjściowych zaburzeń gospodarki lipidowej. Obserwuje się również podwyższenie stężenia glukozy na czczo, z częstą progresją z wartości prawidłowych do wysokich. <sup data-drug="Ranofren" data-section="Działania niepożądane" title="Średni wzrost stężenia lipidów na czczo (cholesterolu całkowitego, cholesterolu LDL i triglicerydów) był większy u pacjentów, u których nie występowały zaburzenia przemiany lipidów przed rozpoczęciem leczenia. […] Obserwowano zwiększenie początkowych prawidłowych wartości mierzonych na czczo (<5,56 mmol/L ) do dużych wartości (≥7 mmol/L). Zmiany początkowego stężenia glukozy na czczo z wartości granicznych (≥5,56 do 4

Przy długotrwałym stosowaniu leku (≥48 tygodni) odsetek pacjentów z istotnymi klinicznie zmianami masy ciała, stężenia glukozy, cholesterolu całkowitego, LDL, HDL lub triglicerydów zwiększa się z czasem. Zauważono jednak, że po 9-12 miesiącach leczenia tempo wzrostu średniego stężenia glukozy we krwi zmniejsza się około 6 miesiąca terapii. ⁵

Zaburzenia neurologiczne związane z olanzapiną

W badaniach klinicznych częstość występowania parkinsonizmu i dystonii u pacjentów leczonych olanzapiną była liczbowo większa niż w grupie placebo, jednak różnica nie osiągnęła istotności statystycznej. Jednocześnie olanzapina wykazywała przewagę nad haloperydolem, powodując rzadziej parkinsonizm, akatyzję i dystonię. Ze względu na brak dokładnych danych dotyczących wcześniejszego występowania u pacjentów ostrych lub przewlekłych zaburzeń pozapiramidowych, nie można jednoznacznie stwierdzić, że olanzapina wywołuje mniej późnych dyskinez i/lub innych późnych zaburzeń pozapiramidowych. ⁶

Po nagłym przerwaniu stosowania olanzapiny, zgłaszano wystąpienie objawów odstawiennych, takich jak: pocenie się, bezsenność, drżenie, lęk, nudności lub wymioty. ⁷

Zaburzenia hormonalne

Hiperprolaktynemia jest częstym powikłaniem terapii olanzapiną. W badaniach klinicznych trwających do 12 tygodni, stężenie prolaktyny w osoczu przekroczyło górną granicę normy u około 30% pacjentów z wyjściowo prawidłowym poziomem. U większości z nich zwiększenie stężenia było łagodne i nie przekraczało dwukrotnej górnej granicy normy. ⁸

Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych olanzapiny

Poniższa tabela przedstawia działania niepożądane oraz wyniki badań diagnostycznych obserwowane w trakcie badań klinicznych oraz zgłaszane spontanicznie po wprowadzeniu leku do obrotu. Częstość występowania określono jako: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000), bardzo rzadko (<1/10 000), częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych). <sup data-drug="Ranofren" data-section="Działania niepożądane" title="W poniższej tabeli przedstawiono objawy niepożądane i wyniki badań diagnostycznych ze zgłoszeń spontanicznych oraz obserwowane podczas badań klinicznych. W obrębie każdej grupy o określonej częstości występowania objawy niepożądane są wymienione zgodnie ze zmniejszającym się nasileniem. Częstości występowania określono następująco: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1 000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000), bardzo rzadko (9

Bezpieczeństwo stosowania u szczególnych grup pacjentów

Pacjenci w podeszłym wieku z otępieniem

W badaniach klinicznych z udziałem pacjentów w podeszłym wieku z rozpoznaniem otępienia, obserwowano zwiększoną częstość występowania zgonów oraz niepożądanych zdarzeń naczyniowo-mózgowych u pacjentów przyjmujących olanzapinę w porównaniu z grupą placebo. Bardzo częstymi działaniami niepożądanymi w tej grupie były: nieprawidłowy chód i upadki. Często obserwowano zapalenie płuc, podwyższoną temperaturę ciała, letarg, rumień, omamy wzrokowe i nietrzymanie moczu. ¹⁰

Pacjenci z chorobą Parkinsona

U pacjentów z chorobą Parkinsona, u których wystąpiła psychoza polekowa (po agonistach dopaminy), bardzo często stwierdzano nasilenie objawów parkinsonizmu i omamy. Występowały one częściej w porównaniu z placebo. ¹¹

Pacjenci z chorobą afektywną dwubiegunową

W jednym badaniu klinicznym z udziałem pacjentów z rozpoznaniem epizodu manii w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej, skojarzone stosowanie olanzapiny z walproinianem wywołało neutropenię u 4,1% osób. Potencjalnym czynnikiem wpływającym na jej wystąpienie mogło być duże stężenie walproinianu w osoczu. W trakcie stosowania olanzapiny z litem lub walproinianem zaobserwowano częste (>10%) występowanie drżenia, suchości błony śluzowej jamy ustnej, zwiększonego apetytu i zwiększenia masy ciała. Często stwierdzano również zaburzenia mowy. ^{10%) występowanie drżenia, suchości błony śluzowej jamy ustnej, zwiększonego apetytu i zwiększenia masy ciała. Często stwierdzano również zaburzenia mowy.”>12}

W trakcie podawania olanzapiny w skojarzeniu z litem lub walproinianem podczas aktywnej fazy leczenia (do 6 tygodni), u 17,4% pacjentów zaobserwowano zwiększenie masy ciała o ≥7% w stosunku do początkowej masy ciała. Długotrwałe (do 12 miesięcy) stosowanie olanzapiny w celu zapobiegania nawrotom choroby afektywnej dwubiegunowej było związane ze zwiększeniem masy ciała o ≥7% w stosunku do początkowej masy ciała u 39,9% pacjentów. ¹³

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Należy podkreślić, że olanzapina nie jest wskazana w leczeniu dzieci i młodzieży w wieku poniżej 18 lat. Mimo braku badań klinicznych porównujących bezpośrednio wpływ leku na młodzież i dorosłych, porównano dane z badań z udziałem młodzieży z wynikami badań z udziałem dorosłych.

Niektóre działania niepożądane (jak zwiększenie masy ciała) występują znacznie częściej w populacji młodzieży niż u pacjentów dorosłych po podobnej ekspozycji. Wielkość wzrostu masy ciała i odsetek pacjentów w wieku młodzieńczym, u których wystąpiło istotne klinicznie zwiększenie masy ciała, były większe podczas długotrwałego stosowania produktu (co najmniej 24 tygodnie) niż podczas krótkotrwałego leczenia. ¹⁴

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu kluczowe jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to stałe monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania leku. Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych:

• Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa
• Tel.: + 48 22 49 21 301
• Faks: + 48 22 49 21 309
• Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl

Działania niepożądane można również zgłaszać bezpośrednio podmiotowi odpowiedzialnemu. ¹⁵