działanie pirogenne

Działanie pirogenne odnosi się do zdolności substancji do wywoływania gorączki poprzez stymulację uwalniania pirogenów endogennych, głównie cytokin prozapalnych takich jak interleukina-1 (IL-1), interleukina-6 (IL-6) i czynnik martwicy nowotworów alfa (TNF-α). Pirogeny egzogenne, czyli substancje pochodzenia zewnętrznego, mogą pochodzić z bakterii (np. lipopolisacharydy, LPS), wirusów, grzybów czy innych mikroorganizmów.

Mechanizm działania pirogennego polega na oddziaływaniu na ośrodek termoregulacji w podwzgórzu, co prowadzi do podniesienia temperatury progowej organizmu. W wyniku tego dochodzi do uruchomienia mechanizmów zwiększających produkcję ciepła (np. dreszcze) i zmniejszających jego utratę (np. obkurczenie naczyń obwodowych), co objawia się klinicznie jako gorączka.

W praktyce medycznej działanie pirogenne jest istotnym zagadnieniem w kontekście bezpieczeństwa farmakoterapii oraz w diagnostyce. Leki parenteralne muszą być wolne od pirogenów, co weryfikuje się za pomocą testów, takich jak test LAL (Limulus Amebocyte Lysate). Działanie pirogenne jest również wykorzystywane celowo w niektórych terapiach, np. w historycznej piroterapii, gdzie indukcja gorączki była stosowana w leczeniu niektórych infekcji przed erą antybiotyków.

Powiązane wpisy

  1. 11.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl