Dawkowanie i sposób podawania
Amfoterycyna B

Dawkowanie i sposób podawania amfoterycyny B

Amfoterycyna B jest substancją przeciwgrzybiczą dostępną w kilku różnych postaciach farmaceutycznych, które znacząco różnią się między sobą pod względem dawkowania, właściwości farmakokinetycznych oraz profilu bezpieczeństwa. Prawidłowe dawkowanie preparatów zawierających amfoterycynę B jest kluczowym elementem skutecznej terapii przeciwgrzybiczej przy jednoczesnym minimalizowaniu ryzyka działań niepożądanych.^{1 2 3}

Dawkowanie u dorosłych

Dawkowanie amfoterycyny B zależy od konkretnego preparatu, wskazania klinicznego, stopnia ciężkości zakażenia oraz indywidualnych cech pacjenta.⁴

W przypadku preparatu Abelcet (amfoterycyna B w kompleksach lipidowych) w leczeniu ciężkich grzybic układowych zwykle zaleca się podawanie 5 mg/kg masy ciała przez co najmniej 14 dni. Produkt powinien być podawany w postaci infuzji dożylnej z szybkością 2,5 mg/kg mc./godzinę.⁵

Dla preparatu AmBisome (amfoterycyna B w liposomach) dawkowanie zależy od konkretnego wskazania:⁶

• Leczenie zakażeń grzybiczych: zazwyczaj rozpoczyna się od dawki dobowej 1,0 mg/kg mc., którą w razie konieczności stopniowo zwiększa się do 3,0 mg/kg mc. Całkowita dawka skumulowana wynosi zwykle 1,0 do 3,0 g amfoterycyny B w liposomach, podana w ciągu 3 do 4 tygodni.⁷
• Mukormikoza: leczenie należy rozpocząć od dawki 5 mg/kg mc., podawanej raz na dobę. Czas trwania leczenia określa się indywidualnie, ale cykle leczenia do 56 dni są powszechnie stosowane w praktyce klinicznej.⁸
• Empiryczne leczenie gorączki u pacjentów z neutropenią: zalecana dawka dobowa wynosi 3 mg/kg mc./dobę, do czasu normalizacji temperatury ciała przez 3 kolejne dni. Leczenie nie powinno trwać dłużej niż 42 dni.⁹

W przypadku preparatu Fungizone (konwencjonalna amfoterycyna B) leczenie rozpoczyna się zazwyczaj od dawki dobowej 0,25 mg/kg mc. podawanej w infuzji trwającej 2 do 6 godzin. Dawkę można stopniowo zwiększać o 5 do 10 mg na dobę do dawki końcowej 0,5 do 1 mg/kg mc./dobę, w zależności od ciężkości zakażenia i tolerancji pacjenta. W żadnym przypadku nie należy przekraczać całkowitej dawki dobowej 1,5 mg/kg mc.¹⁰

Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

Dla preparatu Abelcet: w leczeniu grzybic układowych u dzieci (od 1 miesiąca do 16 lat) produkt jest skuteczny w dawkach porównywalnych do zalecanych dla dorosłych, proporcjonalnych do masy ciała. Brak jest wystarczających danych dotyczących skuteczności i bezpieczeństwa produktu u dzieci poniżej 1 miesiąca życia.¹¹

W przypadku AmBisome: u dzieci w wieku od 1 miesiąca do 18 lat dawkę oblicza się podobnie jak dla dorosłych, w przeliczeniu na kilogram masy ciała. Nie ustalono bezpieczeństwa i skuteczności AmBisome u noworodków (1. miesiąc życia).¹²

Dla preparatu Fungizone brak jest specyficznych zaleceń dotyczących dzieci i młodzieży, choć podczas leczenia ogólnoustrojowych zakażeń grzybiczych u dzieci nie notowano nietypowych działań niepożądanych.¹³

Osoby w podeszłym wieku

W przypadku Abelcet i AmBisome u osób w podeszłym wieku nie ma konieczności zmiany dawkowania. Leki stosuje się w dawkach proporcjonalnych do masy ciała pacjenta.^{14 15}

Pacjenci z niewydolnością nerek

Dla preparatu Abelcet nie ma konieczności zmiany dawkowania u pacjentów z chorobami nerek.¹⁶

W przypadku AmBisome nie ma również konieczności zmiany dawki ani częstości podawania u pacjentów ze stwierdzoną niewydolnością nerek.¹⁷

Pacjenci z niewydolnością wątroby

Dla preparatu Abelcet nie ma konieczności zmiany dawkowania u pacjentów z chorobami wątroby.¹⁸

W przypadku AmBisome brak jest danych umożliwiających określenie zaleceń dotyczących dawkowania u pacjentów z niewydolnością wątroby.¹⁹

Pacjenci z neutropenią

Preparat Abelcet może być stosowany do leczenia grzybic układowych u pacjentów z ciężką postacią neutropenii będącej skutkiem chorób nowotworowych układu krwiotwórczego lub stosowania leków cytotoksycznych i immunosupresyjnych.²⁰

Pacjenci z cukrzycą

Preparat Abelcet może być podawany pacjentom z cukrzycą bez specjalnych modyfikacji dawkowania.²¹

Dawkowanie w zależności od rodzaju zakażenia

Dawkowanie amfoterycyny B może się różnić w zależności od konkretnego rodzaju zakażenia grzybiczego. Poniżej przedstawiono szczegółowe wytyczne dla preparatu Fungizone w różnych zakażeniach:²²

• Kandydoza: W rozsianych i/lub inwazyjnych zakażeniach zwykle stosowana dawka wynosi od 0,4 do 0,6 mg/kg mc./dobę przez 4 lub więcej tygodni. W zależności od nasilenia zakażenia może być konieczne podanie dawki do 1 mg/kg mc./dobę. Leczenie kontynuuje się do uzyskania zdecydowanej poprawy klinicznej; u dorosłych może zaistnieć konieczność zastosowania całkowitej dawki od 2 do 4 g.²³
• Kryptokokoza: U pacjentów z prawidłową odpornością zwykle stosuje się dawkę 0,3 mg/kg mc./dobę przez około 4 do 6 tygodni. U pacjentów o zmniejszonej odporności i/lub z zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych może być konieczne podawanie wyższych dawek (0,7-0,8 mg/kg mc./dobę) przez dłuższy okres (do 12 tygodni).²⁴
• Kokcydioidomikoza: W pierwotnej kokcydioidomikozie, jeśli konieczne jest leczenie, należy podawać amfoterycynę B w dawce 1 lub maksymalnie 1,5 mg/kg mc./dobę, do całkowitej dawki skumulowanej od 0,5 do 2,5 g, w zależności od ciężkości i miejsca zakażenia.²⁵
• Blastomikoza: U dorosłych z ciężkimi zakażeniami zaleca się podawać amfoterycynę B w dawce od 0,3 do 1 mg/kg mc./dobę, do całkowitej dawki skumulowanej wynoszącej od 1,5 do 2,5 g.²⁶
• Histoplazmoza: W przewlekłej płucnej lub rozsianej histoplazmozie zalecana dawka dla dorosłych wynosi od 0,5 do 1 mg/kg mc./dobę, do całkowitej dawki skumulowanej wynoszącej od 2 do 2,5 g.²⁷
• Aspergiloza: W ciężkich zakażeniach (np. zapalenie płuc lub fungemia) mogą być konieczne dawki od 0,5 do 1 mg/kg mc./dobę lub większe. Skumulowana całkowita dawka u dorosłych wynosi od 2 do 4 g. Leczenie grzybic inwazyjnych może trwać od 6 do 12 tygodni lub dłużej.²⁸
• Mukormikoza nosowo-mózgowa: Wymaga bardziej agresywnego podejścia terapeutycznego, a dobowa dawka amfoterycyny B powinna wynosić od 0,7 do 1,5 mg/kg mc. W przypadku piorunującego przebiegu choroby, często występującego jednocześnie z cukrzycową kwasicą ketonową, niezbędne jest także szybkie przywrócenie właściwego stężenia glukozy we krwi.²⁹

Sposób podawania

Wszystkie preparaty amfoterycyny B są przeznaczone do podawania dożylnego, jednak różnią się szczegółami przygotowania i podania.^{30 31 32}

Abelcet należy podawać w postaci infuzji dożylnej z szybkością 2,5 mg/kg mc./godzinę. Stosując Abelcet po raz pierwszy, zaleca się podanie dawki testowej bezpośrednio przed pierwszą infuzją. W czasie infuzji dożylnych produktu można stosować filtr typu „in-line” o średniej średnicy porów w filtrze nie mniejszej niż 5 mikronów.³³

AmBisome należy podawać w infuzji dożylnej przez 30 do 60 minut. Jeśli dawka jest większa niż 5 mg/kg mc./dobę, zaleca się infuzję dożylną trwającą 2 godziny. Zalecane stężenie amfoterycyny B do podawania w infuzji dożylnej wynosi od 0,20 mg/ml do 2,00 mg/ml.³⁴

Fungizone należy podawać w powolnej infuzji dożylnej przez około 2 do 6 godzin. Stężenie zalecane do podawania w infuzji dożylnej wynosi 0,1 mg/ml (1 mg/10 ml). Na początku może być korzystne podanie dożylne testowej dawki (1 mg w 20 ml 5% roztworu glukozy) przez 20 do 30 minut.³⁵

Szczegółowa tabela dawkowania amfoterycyny B

Szczególne zalecenia dotyczące pierwszej dawki

Przy pierwszym podaniu amfoterycyny B, niezależnie od preparatu, zaleca się szczególną ostrożność ze względu na ryzyko wystąpienia reakcji nadwrażliwości:^{36 37}

• Dla Abelcet zaleca się podanie dawki testowej 1 mg w infuzji trwającej ok. 15 minut, a następnie 30-minutową obserwację pacjenta przed kontynuowaniem właściwej dawki. W czasie podawania leku po raz pierwszy należy dysponować aparaturą do resuscytacji na wypadek wystąpienia reakcji rzekomoanafilaktycznej.³⁸
• Dla Fungizone również może być korzystne podanie dożylne testowej dawki (1 mg w 20 ml 5% roztworu glukozy) przez 20 do 30 minut. Należy monitorować parametry życiowe pacjenta (temperaturę, tętno, częstość oddechów i ciśnienie krwi) co 30 minut przez 2 do 4 godzin.³⁹

Monitoring pacjenta podczas terapii amfoterycyną B

Ze względu na potencjalne działania niepożądane amfoterycyny B, podczas terapii konieczne jest regularne monitorowanie parametrów pacjenta:⁴⁰

• Podczas pierwszego podania leku należy monitorować temperaturę, tętno, częstość oddechów i ciśnienie krwi pacjenta co 30 minut przez 2 do 4 godzin.
• W przypadku pacjentów z cukrzycą, szczególnie w mukormikozie nosowo-mózgowej, niezbędne jest szybkie przywrócenie właściwego stężenia glukozy we krwi jako element wspierający skuteczność leczenia amfoterycyną B.⁴¹
• U pacjentów z obniżoną odpornością, stosujących produkt AmBisome, może być konieczne monitorowanie odpowiedzi immunologicznej przeciw wirusowi wścieklizny po 2-4 tygodniach od rozpoczęcia immunizacji.⁴²

Praktyczne uwagi dotyczące dawkowania

Podczas stosowania terapii amfoterycyną B należy pamiętać o następujących kwestiach:⁴³

• W obrocie dostępnych jest wiele produktów zawierających amfoterycynę B do stosowania pozajelitowego, które różnią się istotnie między sobą. Przed podaniem leku należy zawsze zweryfikować produkt, jego nazwę i dawkę.
• W przypadku preparatu Fungizone w żadnym przypadku nie należy przekraczać całkowitej dawki dobowej 1,5 mg/kg mc.⁴⁴
• Preparat Abelcet był podawany przez okres 28 miesięcy w dawce skumulowanej 73,6 g bez istotnej toksyczności.⁴⁵
• W czasie infuzji dożylnych produktu Abelcet można stosować filtr typu „in-line” o średniej średnicy porów w filtrze nie mniejszej niż 5 mikronów.⁴⁶
• Zalecane stężenie AmBisome do podawania w infuzji dożylnej wynosi od 0,20 mg/ml do 2,00 mg/ml.⁴⁷
• Zalecane stężenie Fungizone do podawania w infuzji dożylnej wynosi 0,1 mg/ml (1 mg/10 ml).⁴⁸