Interakcje
Amfoterycyna B

Interakcje substancji z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Amfoterycyna B, niezależnie od postaci farmaceutycznej (kompleks lipidowy, postać liposomalna czy niezwiązana), może wchodzić w istotne interakcje z wieloma grupami leków. Ze względu na potencjalne działanie nefrotoksyczne oraz ryzyko innych działań niepożądanych, konieczna jest szczególna ostrożność podczas stosowania amfoterycyny B równocześnie z innymi lekami.^{1 2}

Interakcje z lekami nefrotoksycznymi

Równoczesne podawanie amfoterycyny B z innymi lekami o działaniu nefrotoksycznym zwiększa ryzyko uszkodzenia nerek. Do leków tych należą między innymi:^{3 4}

• Cyklosporyna – u pacjentów otrzymujących amfoterycynę B równocześnie z dużymi dawkami cyklosporyny stwierdzono zwiększenie stężenia kreatyniny w surowicy. Warto zaznaczyć, że Abelcet (amfoterycyna B w postaci kompleksu lipidowego) wykazywał mniejszą nefrotoksyczność niż amfoterycyna B w postaci niezwiązanej.⁵ Podobnie, AmBisome charakteryzował się znacznie mniejszym działaniem nefrotoksycznym niż amfoterycyna B w postaci niezwiązanej u pacjentów otrzymujących cyklosporynę.⁶
• Antybiotyki aminoglikozydowe⁷
• Pentamidyna⁸
• Cisplatyna⁹

U pacjentów otrzymujących amfoterycynę B w skojarzeniu z lekami o działaniu nefrotoksycznym zaleca się regularne monitorowanie czynności nerek.¹⁰

Interakcje z lekami wpływającymi na elektrolity

Leczenie amfoterycyną B może prowadzić do hipokaliemii, która może nasilać działanie innych leków lub prowadzić do poważnych działań niepożądanych w przypadku równoczesnego stosowania z określonymi grupami leków:^{11 12}

• Kortykosteroidy i kortykotropina (ACTH) – jednoczesne stosowanie może pogłębiać hipokaliemię wywołaną przez amfoterycynę B.^{13 14}
• Diuretyki (pętlowe lub tiazydowe) – mogą pogłębiać hipokaliemię w trakcie leczenia amfoterycyną B.¹⁵
• Glikozydy naparstnicy – hipokaliemia w przebiegu leczenia amfoterycyną B może nasilać działania toksyczne glikozydów naparstnicy, dlatego konieczne jest monitorowanie stężenia potasu.^{16 17}
• Leki zwiotczające mięśnie szkieletowe – hipokaliemia w przebiegu leczenia amfoterycyną B może nasilać działanie leków zwiotczających mięśnie (np. tubokuraryny).^{18 19}
• Leki przeciwarytmiczne – ich działanie lub toksyczność mogą nasilać się w wyniku hipokaliemii wywołanej przez amfoterycynę B.²⁰

Interakcje z lekami przeciwgrzybiczymi

Flucytozyna stosowana jednocześnie z amfoterycyną B może wykazywać nasilone działania toksyczne. Wynika to z mechanizmu zwiększonego wychwytu komórkowego flucytozyny i/lub zaburzenia jej wydalania nerkowego przy równoczesnym stosowaniu amfoterycyny B.^{21 22}

Interakcje z zydowudyną

U psów, którym równocześnie podano amfoterycynę w postaci kompleksu lipidowego (Abelcet) oraz zydowudynę, zaobserwowano nasilenie objawów mielotoksyczności i nefrotoksyczności. W przypadku konieczności równoczesnego podawania zydowudyny należy starannie kontrolować czynność nerek i układu krwiotwórczego.²³

Interakcje z lekami przeciwnowotworowymi

Jednoczesne stosowanie amfoterycyny B z lekami przeciwnowotworowymi może zwiększać ryzyko działania nefrotoksycznego, skurczu oskrzeli i niedociśnienia tętniczego. Zalecana jest szczególna ostrożność podczas jednoczesnego stosowania tych leków.²⁴

Interakcje z przetoczeniami leukocytów

U pacjentów otrzymujących dożylnie amfoterycynę B i u których przetaczano leukocyty, opisywano ostre reakcje toksyczne dotyczące płuc. Zaleca się zachowanie jak największego odstępu czasu pomiędzy infuzjami tych preparatów oraz monitorowanie czynności płuc.^{25 26 27}

Interakcje z lekami immunosupresyjnymi

Leki immunosupresyjne mogą zaburzać właściwą odpowiedź immunologiczną. W przypadkach, gdy amfoterycyna B jest składnikiem szczepionek (np. szczepionki przeciw wściekliźnie Rabipur, która zawiera śladowe ilości amfoterycyny B), jednoczesne stosowanie leków immunosupresyjnych może osłabiać odpowiedź poszczepienną.²⁸

Interakcje z alkoholem

Brak jest bezpośrednich danych dotyczących interakcji amfoterycyny B z alkoholem etylowym w dostępnych charakterystykach produktów leczniczych. Jednakże, ze względu na następujące czynniki, należy zachować ostrożność przy jednoczesnym spożywaniu alkoholu w trakcie terapii amfoterycyną B:

• Zarówno amfoterycyna B, jak i alkohol etylowy mogą wykazywać działanie hepatotoksyczne, co może prowadzić do nasilenia uszkodzenia wątroby przy jednoczesnym stosowaniu.
• Alkohol może nasilać niektóre działania niepożądane amfoterycyny B, takie jak nudności, wymioty, bóle głowy.
• Stosowanie alkoholu może nasilać hipotensję, która może być efektem ubocznym leczenia amfoterycyną B.
• Amfoterycyna B może powodować zaburzenia elektrolitowe (hipokaliemia, hipomagnezemia), które mogą być nasilane przez alkohol i prowadzić do zaburzeń rytmu serca.

W związku z powyższym, zaleca się unikanie spożywania alkoholu podczas leczenia amfoterycyną B, niezależnie od jej postaci farmaceutycznej.

Tabela interakcji amfoterycyny B z innymi lekami

Powyższa tabela przedstawia najważniejsze interakcje amfoterycyny B z innymi lekami oraz zalecaną strategię postępowania. Poziom istotności określa wagę interakcji i jej potencjalny wpływ na bezpieczeństwo pacjenta. Należy pamiętać, że interakcje mogą różnić się w zależności od postaci farmaceutycznej amfoterycyny B (kompleks lipidowy, postać liposomalna, niezwiązana), dlatego konieczne jest indywidualne podejście do każdego pacjenta oraz regularne monitorowanie parametrów klinicznych i laboratoryjnych.²⁹