tachykardia węzłowa z powrotnym pobudzeniem

Tachykardia węzłowa z powrotnym pobudzeniem (ang. atrioventricular nodal reentrant tachycardia, AVNRT) to jedna z najczęstszych form napadowego częstoskurczu nadkomorowego. Mechanizm powstawania polega na istnieniu dwóch dróg przewodzenia w obrębie lub w sąsiedztwie węzła przedsionkowo-komorowego, tworzących pętlę reentry.

W typowej postaci AVNRT (slow-fast) impuls przewodzony jest w dół wolną drogą (tzw. slow pathway), a w górę szybką drogą (tzw. fast pathway), co daje obraz elektrokardiograficzny z wąskimi zespołami QRS i często niewidocznymi lub ukrytymi w zespołach QRS załamkami P. Częstość rytmu serca podczas napadu wynosi zwykle 150-250 uderzeń na minutę.

Diagnostyka opiera się na badaniu EKG wykonanym podczas napadu oraz badaniu elektrofizjologicznym. Doraźne leczenie obejmuje manewry wagalne, adenozynę lub werapamil. Metodą leczenia z wyboru w przypadkach nawracających, objawowych napadów jest ablacja przezskórna, najczęściej wolnej drogi przewodzenia, charakteryzująca się wysoką skutecznością i niskim ryzykiem powikłań.

Powiązane wpisy

Leksykon chorób i schorzeń
Tachykardia węzłowa z powrotnym pobudzeniem – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka

Tachykardia węzłowa z powrotnym pobudzeniem (AVNRT) jest najczęstszym typem częstoskurczu nadkomorowego, charakteryzującym się pętlą pobudzenia w obrębie węzła przedsionkowo-komorowego, prowadzącą do nagłego, napadowego częstoskurczu o częstości 140-280 uderzeń na minutę. Mechanizm AVNRT opiera się na istnieniu dwóch funkcjonalnych dróg przewodzenia w węźle AV – drogi szybkiej z dłuższym okresem refrakcji oraz drogi wolnej z krótszym okresem refrakcji. Przedwczesne pobudzenia przedsionkowe lub komorowe mogą inicjować pętlę reentry, wywołując napad częstoskurczu. Diagnostyka opiera się na EKG wykazującym wąskokompleksowy częstoskurcz z załamkiem P po zespole QRS (krótki odstęp RP), monitorowaniu Holterowskim oraz badaniu elektrofizjologicznym, które może pełnić również funkcję terapeutyczną. AVNRT występuje częściej u młodych kobiet i zwykle u osób bez strukturalnej choroby serca.
ablacja przezskórna, adenozyna, amiodaron, badanie elektrofizjologiczne, beta-bloker, blok przedsionkowo-komorowy, bloker kanału wapniowego, częstoskurcz nadkomorowy, digoksyna, diltiazem, elektrofizjolog, flekainid, hipotensja, kardiowersja elektryczna, kołatanie serca, manewr Valsalvy, masaż zatoki szyjnej, monitorowanie holterowskie, napadowy częstoskurcz nadkomorowy, niewydolność serca, omdlenie, próba wagalna, przedwczesne pobudzenie komorowe, przedwczesne pobudzenie przedsionkowe, saturacja, stabilność hemodynamiczna, tachykardia węzłowa z powrotnym pobudzeniem, werapamil, węzeł przedsionkowo-komorowy, zatoka wieńcowa, zawroty głowy
Leksykon chorób i schorzeń
Tachykardia węzłowa z powrotnym pobudzeniem – Patofizjologia i mechanizm

Tachykardia węzłowa z powrotnym pobudzeniem (AVNRT) jest najczęstszym napadowym częstoskurczem nadkomorowym, stanowiącym 50-60% regularnych częstoskurczów z wąskimi zespołami QRS u dorosłych oraz około 15% u pacjentów pediatrycznych. Mechanizm AVNRT opiera się na istnieniu dwóch funkcjonalnie odmiennych dróg przewodzenia w obrębie węzła przedsionkowo-komorowego: drogi szybkiej (fast pathway) z szybkim przewodzeniem i dłuższym okresem refrakcji oraz drogi wolnej (slow pathway) z wolniejszym przewodzeniem i krótszym okresem refrakcji. Inicjacja arytmii najczęściej następuje po przedwczesnym pobudzeniu przedsionkowym, które przewodzi się anterogradnie drogą wolną, a następnie retrogradnie drogą szybką, tworząc pętlę nawrotnego pobudzenia. Typowa AVNRT (slow-fast) stanowi około 90% przypadków, z przewodzeniem zstępującym przez drogę wolną i wstecznym przez drogę szybką. Diagnostyka elektrofizjologiczna opiera się na wykazaniu podwójnej fizjologii węzła AV, nagłym wzroście odstępu AH lub VH przy ekstrabodźcach oraz charakterystycznych odstępach RP i PR w EKG.
ablacja drogi wolnej, ablacja prądem o częstotliwości radiowej, badanie elektrofizjologiczne, blok przedsionkowo-komorowy, blok VA, częstoskurcz nadkomorowy, droga szybka, droga wolna, kardiomiopatia indukowana tachykardią, krioablacja, migotanie przedsionków, odstęp AH, odstęp VH, okres refrakcji, pęczek Hisa, przedwczesne pobudzenie przedsionkowe, tachykardia węzłowa z powrotnym pobudzeniem, węzeł przedsionkowo-komorowy
Leksykon chorób i schorzeń
Tachykardia węzłowa z powrotnym pobudzeniem – Epidemiologia

Tachykardia węzłowa z powrotnym pobudzeniem (AVNRT) stanowi około 60% napadowych częstoskurczów nadkomorowych (PSVT), z wyraźną przewagą u kobiet (stosunek 2:1). Częstość występowania PSVT wynosi około 35/100 000 osób rocznie, a rozpowszechnienie w populacji to 2,25/1000. AVNRT najczęściej manifestuje się w wieku około 32 lat, rzadko u dzieci poniżej 5. roku życia, i zwykle występuje u osób z prawidłową strukturą serca, choć może współistnieć z chorobami strukturalnymi, zwłaszcza wrodzonymi wadami serca. Etiologia AVNRT jest wieloczynnikowa, z możliwym wpływem hormonalnym (np. ciąża, fazy cyklu miesiączkowego) oraz potencjalnym, choć nie do końca poznanym, podłożem genetycznym. Wysiłek fizyczny i czynniki środowiskowe (kawa, alkohol) mogą prowokować epizody arytmii, a atypowe formy AVNRT częściej występują u młodych mężczyzn, zwłaszcza sportowców.
ablacja cewnikowa, arytmia komorowa, autonomiczny układ nerwowy, badanie elektrofizjologiczne, częstoskurcz nadkomorowy, częstoskurcz przedsionkowo-komorowy nawrotny, echokardiogram, elektrofizjolog, elektrokardiogram, kardiolog, markery sercowe, monitor Holtera, nadczynność tarczycy, napadowy częstoskurcz nadkomorowy, strukturalna choroba serca, tachykardia węzłowa z powrotnym pobudzeniem, węzeł przedsionkowo-komorowy, wrodzona wada serca, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenie rytmu serca, zawał mięśnia sercowego
Leksykon chorób i schorzeń
Tachykardia węzłowa z powrotnym pobudzeniem – Rokowania, prognozy i postęp choroby

Rokowanie u pacjentów z tachykardią węzłową z powrotnym pobudzeniem (AVNRT) jest generalnie korzystne, zwłaszcza przy szybkim rozpoznaniu i wdrożeniu odpowiedniej terapii. Brak wczesnej diagnozy może prowadzić do objawowych powikłań, takich jak omdlenia, zmęczenie czy zawroty głowy, które obniżają jakość życia. Warto podkreślić, że znaczna część nieleczonych pacjentów z AVNRT z czasem staje się bezobjawowa, co ma istotne znaczenie przy wyborze strategii terapeutycznej oraz ocenie kosztów opieki zdrowotnej. Ryzyko poważnych powikłań, w tym nagłego zatrzymania krążenia, jest niskie, jednak ocena ryzyka powinna być indywidualizowana na podstawie nasilenia objawów, częstości epizodów oraz wpływu na codzienne funkcjonowanie pacjenta.
ablacja przezskórna, adenozyna, arytmia, AVNRT, beta-bloker, bloker kanału wapniowego, farmakoterapia, historia naturalna choroby, kardiowersja elektryczna, kaszel, lek antyarytmiczny, manewr wagalny, mięsień sercowy, nagłe zatrzymanie krążenia, omdlenie, rytm serca, tachykardia węzłowa z powrotnym pobudzeniem, zaburzenie rytmu serca, zawrót głowy, zmęczenie
Leksykon chorób i schorzeń
Tachykardia węzłowa z powrotnym pobudzeniem – Diagnostyka i diagnoza

Tachykardia węzłowa z powrotnym pobudzeniem (AVNRT) jest najczęstszym typem napadowej częstoskurczu nadkomorowego, stanowiąc 60-70% przypadków SVT. Diagnoza opiera się na szczegółowym wywiadzie, badaniu fizykalnym oraz rejestracji 12-odprowadzeniowego EKG podczas epizodu, gdzie obserwuje się regularny częstoskurcz z wąskimi zespołami QRS (<120 ms) i częstością 140-280/min. Charakterystyczne cechy EKG to brak widocznych załamków P lub ich ukrycie w QRS, obecność retrogradnych załamków P w 60% przypadków, pseudo-załamków R w V1 lub S w II, III, aVF oraz krótki odstęp RP. Czułość i swoistość obecności załamka r w aVR i V1 wynosi odpowiednio 90,1% i 100%. Diagnostyka uzupełniana jest długoterminowym monitorowaniem rytmu (Holter 24-48h, rejestratory zdarzeń, implantowane rejestratory pętlowe), badaniami laboratoryjnymi (TSH, elektrolity, markery sercowe) oraz obrazowymi (echokardiogram, test wysiłkowy). Wskazane jest także badanie elektrofizjologiczne, które stanowi złoty standard diagnostyczny, pozwalając na precyzyjne zlokalizowanie obwodu reentry i różnicowanie typów AVNRT (typowe slow-fast 90-95%, atypowe fast-slow 5-8%, rzadkie slow-slow 1-2%).
12-odprowadzeniowe EKG, ablacja przezskórna, adenozyna, badanie elektrofizjologiczne, badanie fizykalne, beta-bloker, blok przedsionkowo-komorowy, bloker kanału wapniowego, częstoskurcz komorowy, częstoskurcz przedsionkowy, echokardiogram, elektrokardiogram, holter EKG, kardiomiopatia tachyarytmiczna, kardiowersja elektryczna, kołatanie serca, manewr wagalny, monitorowanie holterowskie, nadczynność tarczycy, napadowy częstoskurcz nadkomorowy, niewydolność serca, omdlenie, pęczek Hisa, próba wagalna, przedwczesny skurcz przedsionkowy, rejestrator zdarzeń, tachykardia węzłowa z powrotnym pobudzeniem, test wysiłkowy, trzepotanie przedsionków, węzeł przedsionkowo-komorowy, wszczepialny rejestrator pętlowy, zaburzenie rytmu serca, załamek P, zawał mięśnia sercowego, zespół QRS
Leksykon chorób i schorzeń
Tachykardia węzłowa z powrotnym pobudzeniem – Zapobieganie i profilaktyka

Tachykardia węzłowa z powrotnym pobudzeniem (AVNRT) jest najczęstszą formą częstoskurczu nadkomorowego, wynikającą z obecności podwójnych dróg przewodzenia w obrębie węzła przedsionkowo-komorowego. Choć występuje u około 30% populacji, tylko u części pacjentów rozwijają się objawowe epizody. Leczenie zapobiegawcze jest wskazane w przypadku nawracających, długotrwałych lub ciężkich epizodów, które nie ustępują samoistnie. Farmakoterapia opiera się głównie na beta-adrenolitykach, antagonistach wapnia (werapamil, diltiazem) oraz digoksynie, z efektywnością odpowiednio do 90% i około 50%. W przypadkach opornych stosuje się leki klasy IC (flekainid, propafenon) i IA (chinidyna, prokainamid), a amiodaron zarezerwowany jest na ostateczność ze względu na działania niepożądane. Kluczowe jest unikanie czynników wyzwalających, takich jak alkohol, duże dawki kofeiny, stres, deprywacja snu oraz monitorowanie elektrolitów.
ablacja cewnikowa, adenozyna, akupunktura, amiodaron, antagonista wapnia, arytmia, beta-adrenolityk, biofeedback, chinidyna, częstoskurcz nadkomorowy, digoksyna, elektrolity w surowicy, flekainid, kwas tłuszczowy omega-3, lek klasy IA, lek klasy IC, manewr wagalny, obrzęk płodowy, przeciążenie objętościowe, tachykardia węzłowa z powrotnym pobudzeniem, węzeł przedsionkowo-komorowy, wrodzona wada serca, zaburzenie równowagi elektrolitowej
Leksykon chorób i schorzeń
Tachykardia węzłowa z powrotnym pobudzeniem – Objawy

Tachykardia węzłowa z powrotnym pobudzeniem (AVNRT) jest najczęstszym typem napadowego częstoskurczu nadkomorowego (SVT), charakteryzującym się nagłym początkiem i zakończeniem epizodów z częstością rytmu serca od 140 do 280 uderzeń na minutę. Objawy obejmują kołatanie serca, uczucie pulsowania w szyi, zawroty głowy, duszność, ból w klatce piersiowej oraz poliurię po epizodzie. Epizody mają charakter regularnego rytmu, trwają od kilku sekund do kilku godzin i mogą być wywołane przez czynniki takie jak wysiłek fizyczny, stres, kofeina, alkohol czy leki. W ciężkich przypadkach, zwłaszcza przy częstości powyżej 170/min, mogą wystąpić omdlenia, ból w klatce piersiowej, hipotensja i wstrząs. Nieleczona AVNRT może prowadzić do kardiomiopatii tachyarytmicznej, zaostrzenia niewydolności serca, dławicy piersiowej, a w rzadkich przypadkach do zatrzymania akcji serca.
ablacja przezskórna, akcja serca, beta-antagonista, choroba serca, choroba wieńcowa, dławica piersiowa, duszność, dysfunkcja lewej komory, hipotensja, intensywny wysiłek fizyczny, kardiomiopatia tachyarytmiczna, kołatanie serca, mięsień sercowy, migotanie przedsionków, napadowy częstoskurcz nadkomorowy, niewydolność serca, omdlenie, perfuzja mózgu, pojemność minutowa serca, poliuria, przedwczesne pobudzenie przedsionkowe, sympatykomimetyk, tachykardia węzłowa z powrotnym pobudzeniem, ucisk w klatce piersiowej, zatrzymanie akcji serca, zawał mięśnia sercowego, zawroty głowy
Leksykon chorób i schorzeń
Tachykardia węzłowa z powrotnym pobudzeniem – Etiologia i przyczyny

Tachykardia węzłowa z powrotnym pobudzeniem (AVNRT) stanowi 60-66% przypadków nawracającego częstoskurczu nadkomorowego (SVT) i występuje częściej u kobiet (około 75%) oraz osób w wieku dwudziestu kilku lat. Etiologia AVNRT opiera się na obecności podwójnej fizjologii węzła przedsionkowo-komorowego (AV), gdzie współistnieją dwie drogi przewodzenia: szybka (z dłuższym okresem refrakcji) i wolna (z krótszym okresem refrakcji). Mechanizm arytmii polega na powstaniu pętli nawrotnego pobudzenia (reentry) w obrębie węzła AV, co prowadzi do szybkiego rytmu serca. Typowa AVNRT (wolno-szybka) stanowi około 90% przypadków, natomiast atypowa (szybko-wolna) i wolno-wolna są rzadsze. AVNRT najczęściej występuje u pacjentów z anatomicznie prawidłowym sercem, jednak czynniki takie jak zmiany hormonalne, wzmożone napięcie układu współczulnego, zaburzenia elektrolitowe (hipokaliemia, hipomagnezemia), styl życia (wysiłek fizyczny, stres, kofeina, alkohol, palenie, zaburzenia snu) oraz współistniejące choroby (np. nadczynność tarczycy, choroby serca i płuc) mogą predysponować do epizodów AVNRT.
ablacja drogi wolnej, beta-antagonista, choroba wieńcowa, częstoskurcz nadkomorowy, dławica piersiowa, droga szybka, droga wolna, duszność, hipokaliemia, hipomagnezemia, kardiomiopatia tachyarytmiczna, lek sympatykomimetyczny, migotanie przedsionków, nadczynność tarczycy, niewydolność serca, okres refrakcji, pętla nawrotnego pobudzenia, pierścień zastawki trójdzielnej, przedwczesne pobudzenie komorowe, strukturalna choroba serca, tachykardia węzłowa z powrotnym pobudzeniem, trójkąt Kocha, wada serca, węzeł przedsionkowo-komorowy, wypadanie zastawki mitralnej, zawał mięśnia sercowego, zespół WPW
Leksykon chorób i schorzeń
Tachykardia węzłowa z powrotnym pobudzeniem – Leczenie

Tachykardia węzłowa z powrotnym pobudzeniem (AVNRT) jest najczęstszym napadowym częstoskurczem nadkomorowym, którego leczenie zależy od częstości i nasilenia objawów. W ostrych epizodach pierwszym krokiem są manewry wagalne (np. próba Valsalvy, masaż zatoki szyjnej, zimny okład na twarz), które zwiększają napięcie nerwu błędnego i mogą przerwać pętlę pobudzenia. W przypadku nieskuteczności manewrów stosuje się farmakoterapię: adenozynę dożylnie w dawce początkowej 6 mg, z możliwością zwiększenia do 12-18 mg, która przerywa AVNRT w 80-90% przypadków, a także niedyhydropirydynowe blokery kanału wapniowego (werapamil 5-10 mg i diltiazem 0,25 mg/kg dożylnie) oraz beta-blokery. Kardiowersja elektryczna jest zarezerwowana dla pacjentów niestabilnych hemodynamicznie lub gdy inne metody zawodzą.
ablacja prądem o częstotliwości radiowej, ablacja przezskórna, adenozyna, amiodaron, antagonista wapnia, atenolol, beta-bloker, blok przedsionkowo-komorowy, bloker kanału wapniowego, chinidyna, digoksyna, diltiazem, esmolol, farmakoterapia, flekainid, fluoroskopia, hipotensja, kardiowersja elektryczna, krioablacja, lek antyarytmiczny, lek antyarytmiczny klasy IA, manewr wagalny, masaż zatoki szyjnej, metoprolol, napadowy częstoskurcz nadkomorowy, nerw błędny, niestabilność hemodynamiczna, perforacja serca, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, próba Valsalvy, prokainamid, propafenon, propranolol, rejestrator pętlowy, rejestrator zdarzeń, rytm zatokowy, strukturalna choroba serca, stymulator serca, tachykardia węzłowa z powrotnym pobudzeniem, tamponada serca, werapamil, węzeł przedsionkowo-komorowy, wrodzona wada serca