decidua basalis
Decidua basalis to wyspecjalizowana warstwa śluzówki macicy (endometrium), która rozwija się podczas ciąży w miejscu implantacji zarodka. Stanowi ona macierzystą część łożyska i znajduje się bezpośrednio pod miejscem zagnieżdżenia trofoblastu.
W procesie rozwoju łożyska decidua basalis wchodzi w interakcję z kosmówką (chorion frondosum), tworząc płytę podstawową łożyska (basal plate). Ta warstwa zawiera zmodyfikowane komórki endometrium, zwane komórkami decidualnymi, które ulegają charakterystycznym zmianom morfologicznym pod wpływem progesteronu, zwiększając swoją objętość i zawartość glikogenu oraz lipidów.
Decidua basalis pełni kluczowe funkcje podczas ciąży: uczestniczy w regulacji inwazji trofoblastu, moduluje odpowiedź immunologiczną matki wobec płodu, umożliwia wymianę substancji odżywczych między krążeniem matczynym a płodowym oraz produkuje hormony i czynniki wzrostu istotne dla podtrzymania ciąży. Nieprawidłowości w rozwoju i funkcjonowaniu decidua basalis mogą prowadzić do powikłań ciążowych, takich jak stan przedrzucawkowy, ograniczenie wzrastania wewnątrzmacicznego czy przedwczesne oddzielenie łożyska.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Przedwczesne zagnieżdżenie łożyska – Patofizjologia i mechanizm
Przedwczesne zagnieżdżenie łożyska (placenta previa) to patologiczne umiejscowienie łożyska częściowo lub całkowicie pokrywające wewnętrzne ujście szyjki macicy, wynikające z nieprawidłowej implantacji blastocysty w dolnym odcinku macicy. Etiopatogeneza obejmuje zaburzenia waskularyzacji endometrium, często wtórne do blizn po cesarskim cięciu, stanów zapalnych lub atroficznych, co sprzyja implantacji trofoblastu w nieprawidłowym miejscu. Palenie tytoniu, poprzez działanie nikotyny i tlenku węgla, zwiększa ryzyko tego stanu, powodując przewlekłe niedotlenienie naczyń macicy i większe łożysko. Kluczowym mechanizmem jest tzw. „migracja łożyska”, czyli fizjologiczne zmiany położenia łożyska względem szyjki macicy w trakcie ciąży, które u większości kobiet prowadzą do przesunięcia łożyska ku górze, jednak u pacjentek z bliznami macicy proces ten jest upośledzony. Przedwczesne zagnieżdżenie łożyska często współwystępuje z placenta accreta spectrum, zwłaszcza u kobiet z wcześniejszymi cięciami cesarskimi, co wiąże się z ryzykiem inwazji trofoblastu w mięśniówkę macicy i poważnymi powikłaniami krwotocznymi.
blastocysta, cesarskie cięcie, czynniki angiogenne, decidua basalis, krwawienie maciczne, krwawienie przedporodowe, krwotok poporodowy, łożysko wrośnięte, łyżeczkowanie, miażdżyca, mięśniaki macicy, nikotynizm, przedwczesne zagnieżdżenie łożyska, trofoblast, waskularyzacja endometrium, zespół łożyska wrośniętego, zespół niewydolności oddechowej - Leksykon chorób i schorzeń
Oderwanie łożyska – Etiologia i przyczyny
Oderwanie łożyska (abruptio placentae) to poważne powikłanie ciąży, polegające na przedwczesnym oddzieleniu łożyska od ściany macicy, najczęściej po 20. tygodniu ciąży, zwłaszcza w III trymestrze. Patofizjologia obejmuje pęknięcie naczyń matczynych w doczesnej podstawnej, prowadzące do krwawienia zaołożyskowego, skurczu naczyń i niedokrwienia łożyska. Kluczowe czynniki ryzyka to nadciśnienie tętnicze (występujące w 44% przypadków), wcześniejsze oderwanie łożyska (ryzyko nawrotu 10-25%), zaburzenia krzepnięcia, infekcje wewnątrzmaciczne, ciąża mnoga, wielowodzie, urazy jamy brzusznej oraz czynniki demograficzne i stylu życia, takie jak wiek matki >35 lat, palenie tytoniu (podwaja ryzyko) i używanie kokainy (zwiększa ryzyko z 1% do 10%). Patomechanizm obejmuje także przewlekłe niedokrwienie łożyska i procesy zapalne, które prowadzą do martwicy i uszkodzenia naczyń.
abruptio placentae, chorioamnionitis, ciąża mnoga, decidua basalis, doczesna podstawna, encefalopatia, hiperhomocysteinemia, infekcja wewnątrzmaciczna, IUGR, macica dwurożna, martwica, martwicze zapalenie jelit, mięśniak macicy, nadciśnienie tętnicze, niedokrwienie łożyska, niedotlenienie wewnątrzmaciczne, oderwanie łożyska, ostre uszkodzenie nerek, przedwczesne pęknięcie błon płodowych, rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe, stan przedrzucawkowy, trombofilia, wielowodzie, wrodzona trombofilia, zaburzenie krzepnięcia krwi, zapalenie błon płodowych, zapalenie naczyń, zespół antyfosfolipidowy, zrost wewnątrzmaciczny - Leksykon chorób i schorzeń
Przyklejenie łożyska – Etiologia i przyczyny
Placenta accreta spectrum (PAS) to poważne powikłanie położnicze charakteryzujące się nieprawidłowym przyleganiem łożyska do ściany macicy, co uniemożliwia jego prawidłowe oddzielenie po porodzie. Etiopatogeneza obejmuje defekt w połączeniu endometrium z miometrium, nieprawidłową decydualizację, nadmierną inwazję trofoblastu oraz uszkodzenia powierzchni macicy, najczęściej po cięciu cesarskim lub innych zabiegach chirurgicznych. Ryzyko przyklejenia łożyska wzrasta wraz z liczbą cięć cesarskich: po jednym cięciu wynosi około 0,3%, a po pięciu lub więcej aż 6,7%. Łożysko przodujące zwiększa ryzyko do 3% u kobiet bez cięcia cesarskiego, a w połączeniu z cięciem cesarskim ryzyko wzrasta do 25-40%. Inne czynniki ryzyka to m.in. wiek matki >35 lat, wielorództwo, zespół Ashermana, ciąża mnoga, IVF, otyłość (BMI >30) oraz wcześniejsze zabiegi chirurgiczne macicy. PAS dzieli się na trzy stopnie zaawansowania: placenta accreta (75% przypadków), increta i percreta, z różnym stopniem penetracji mięśniówki macicy i okolicznych narządów.
ablacja endometrium, alfa-fetoproteina, ciąża mnoga, cięcie cesarskie, decidua basalis, decydualizacja, embolizacja tętnic macicznych, histerektomia okołoporodowa, infiltracja trofoblastu, kosmki łożyskowe, krwotok poporodowy, łożysko nisko usadowione, łożysko przodujące, łyżeczkowanie jamy macicy, myomektomia, placenta accreta, placenta increta, placenta percreta, placenta previa, przyklejenie łożyska, spektrum przyklejenia łożyska, zespół Ashermana, zrosty wewnątrzmaciczne - Leksykon chorób i schorzeń
Oderwanie łożyska – Patofizjologia i mechanizm
Oderwanie łożyska (abruptio placentae) to przedwczesne oddzielenie się prawidłowo umiejscowionego łożyska od ściany macicy po 20. tygodniu ciąży, dotyczące około 1% ciąż i stanowiące istotną przyczynę krwawienia w III trymestrze. Patofizjologia obejmuje pęknięcie tętniczki spiralnej w doczesnej podstawnej, prowadzące do krwiaka retroplacentalnego i dalszego oddzielania łożyska. Proces ten może mieć charakter krwawienia jawnego (ok. 80% przypadków) lub ukrytego. Oderwanie łożyska jest powiązane z wadliwym zagnieżdżeniem łożyska, nieprawidłową inwazją trofoblastu i przebudową tętnic spiralnych, co wpisuje się w koncepcję choroby niedokrwiennej łożyska, obejmującej także stan przedrzucawkowy i wewnątrzmaciczne opóźnienie wzrostu płodu. Czynniki ryzyka to m.in. nadciśnienie tętnicze (44% przypadków), używanie kokainy (10% ryzyka w III trymestrze), urazy mechaniczne oraz zaburzenia immunologiczne na granicy matczyno-płodowej. W przebiegu oderwania może dojść do powstania macicy Couvelaire, tonicznych skurczów i ryzyka pęknięcia macicy, a także do rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego (DIC), szczególnie przy poziomie fibrynogenu <200 mg/dL, co koreluje z ciężkim krwotokiem.
abruptio placentae, choroba niedokrwienna łożyska, decidua basalis, doczesna podstawna, encefalopatia niedotlenieniowo-niedokrwienna, hiperhomocysteinemia, inwazja trofoblastu, koagulopatia ze zużycia, lek tokolityczny, niedokrwienie łożyska, niedotlenienie łożyska, oderwanie łożyska, porażenie mózgowe, rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe, stan przedrzucawkowy, szlak sygnałowy TGF-β, tętnica spiralna, wewnątrzmaciczne opóźnienie wzrostu płodu, wrodzona trombofilia, wstrząs hipowolemiczny, zespół antyfosfolipidowy