Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Alikval Duo 50 mg + 1000 mg

Badania toksykologiczne wildagliptyny, składnika produktu leczniczego Alikval Duo, wykazały brak nowych działań toksycznych przy stosowaniu połączenia z metforminą przez okres do 13 tygodni. W badaniach na psach zaobserwowano opóźnienia wewnątrzsercowego przewodzenia impulsów przy dawce powyżej 15 mg/kg mc. (7-krotna ekspozycja względem Cmax u ludzi). U szczurów i myszy stwierdzono gromadzenie piankowatych makrofagów w płucach przy dawkach odpowiednio 25 mg/kg (5-krotna ekspozycja AUC) i 750 mg/kg (142-krotna ekspozycja AUC). Działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego u psów obejmowały biegunkę i krwawienia, jednak dawka bezpieczna nie została określona. Wildagliptyna nie wykazywała działania mutagennego in vitro i in vivo, a badania reprodukcyjne u szczurów i królików nie potwierdziły istotnych zaburzeń płodności czy rozwoju zarodka przy dawkach do 75 mg/kg (10-krotna ekspozycja u ludzi). W badaniach rakotwórczości u szczurów (do 900 mg/kg) nie stwierdzono wzrostu częstości guzów, natomiast u myszy zaobserwowano zwiększoną częstość gruczolakoraka sutka i naczyniakomięsaka krwionośnego przy dawkach 500 mg/kg i 100 mg/kg, co jednak nie jest uznawane za ryzyko dla ludzi ze względu na brak genotoksyczności i specyfikę gatunkową.

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania leku Alikval Duo

Stosowanie połączenia wildagliptyny i metforminy w postaci produktu leczniczego Alikval Duo było przedmiotem badań na zwierzętach trwających do 13 tygodni. W badaniach tych nie stwierdzono nowych działań toksycznych związanych z podawaniem tych substancji w postaci produktu złożonego. Poniżej przedstawiono szczegółowe dane przedkliniczne odnoszące się osobno do każdej z substancji czynnych.1

Wildagliptyna – dane przedkliniczne

Wpływ na układ sercowo-naczyniowy

U psów obserwowano opóźnienia wewnątrzsercowego przewodzenia impulsów. Dawka, po podaniu której nie występowało takie działanie leku, wynosiła 15 mg/kg masy ciała, co odpowiada 7-krotnie większej ekspozycji od całkowitego wpływu leku na organizm człowieka (na podstawie Cmax).2

Wpływ na układ oddechowy

W badaniach na szczurach i myszach obserwowano gromadzenie się piankowatych makrofagów pęcherzykowych w płucach. U szczurów dawka niewywołująca tego niekorzystnego działania wynosiła 25 mg/kg masy ciała (5-krotnie większa ekspozycja niż całkowity wpływ leku na organizm ludzki, na podstawie AUC). U myszy dawka bezpieczna wynosiła 750 mg/kg masy ciała, co odpowiada 142-krotnie większej ekspozycji niż całkowity wpływ leku na organizm człowieka.3

Wpływ na układ pokarmowy

W badaniach na psach obserwowano objawy ze strony przewodu pokarmowego, w tym miękkie stolce, śluzowate stolce, biegunkę, a po podaniu większych dawek również obecność krwi w kale. Nie ustalono wielkości dawki niepowodującej tych działań.4

Badania genotoksyczności

Wildagliptyna nie wykazywała działania mutagennego w konwencjonalnych badaniach genotoksyczności przeprowadzonych zarówno w warunkach in vitro, jak i in vivo.5

Wpływ na reprodukcję i rozwój płodu

Badania wpływu wildagliptyny na płodność i wczesny rozwój zarodka u szczurów nie dostarczyły dowodów potwierdzających zaburzenia płodności, zdolności do reprodukcji ani wczesnego rozwoju zarodka. Badania toksycznego działania na zarodek i płód przeprowadzono u szczurów i królików, uzyskując następujące wyniki:6

  • U szczurów stwierdzono większą częstość występowania falistych żeber w związku ze zmniejszeniem parametrów masy ciała matki. Dawka niepowodująca takiego niekorzystnego działania wynosiła 75 mg/kg masy ciała (10-krotnie większa ekspozycja niż całkowity wpływ leku na organizm u ludzi).7
  • U królików zmniejszenie masy ciała płodu i zmiany kośćca wskazujące na opóźnienia rozwoju obserwowano jedynie przy ciężkich działaniach toksycznych u matki. Dawka niepowodująca niekorzystnego działania wynosiła 50 mg/kg masy ciała (9-krotnie większa ekspozycja niż całkowity wpływ leku na organizm u ludzi).8

W badaniu rozwoju przed- i pourodzeniowego przeprowadzonym na szczurach, toksyczne działanie wildagliptyny obejmowało przemijające zmniejszenie masy ciała i zmniejszoną aktywność ruchową w pokoleniu F1. Zjawiska te obserwowano wyłącznie w związku z toksycznym działaniem na matkę po podaniu dawki ≥ 150 mg/kg masy ciała.9

Badania rakotwórczości

Przeprowadzono dwuletnie badanie rakotwórczości na szczurach, którym podawano dawki doustne wildagliptyny do 900 mg/kg masy ciała (około 200-krotnie większa ekspozycja niż całkowity wpływ leku na organizm człowieka po zastosowaniu maksymalnej zalecanej dawki). W badaniu tym nie stwierdzono zwiększenia częstości występowania guzów w związku ze stosowaniem wildagliptyny.10

W innym dwuletnim badaniu oceniano rakotwórczość wildagliptyny u myszy, którym podawano doustne dawki do 1000 mg/kg masy ciała. W tym badaniu obserwowano:11

  • Zwiększoną częstość występowania gruczolakoraka sutków przy dawce bezpiecznej 500 mg/kg masy ciała (59-krotnie większa ekspozycja niż całkowity wpływ leku na organizm człowieka)
  • Zwiększoną częstość występowania naczyniakomięsaka krwionośnego przy dawce bezpiecznej 100 mg/kg masy ciała (16-krotnie większa ekspozycja niż całkowity wpływ leku na organizm człowieka)12

Zwiększona częstość występowania tych guzów u myszy nie jest uznawana za istotne ryzyko dla ludzi z następujących powodów:13

  • Brak działań genotoksycznych wildagliptyny i jej głównego metabolitu
  • Występowanie guzów tylko u jednego gatunku zwierząt
  • Duże wartości ekspozycji na lek, przy których obserwowano guzy

Badania toksykologiczne na naczelnych

W 13-tygodniowym badaniu toksykologicznym na małpach cynomolgus odnotowano zmiany skórne po zastosowaniu dawek ≥ 5 mg/kg masy ciała/dobę. Zmiany te były zlokalizowane głównie na kończynach (dłoniach, stopach, uszach i ogonie). Zaobserwowano następujące efekty:14

  • Po dawce 5 mg/kg masy ciała/dobę (ekspozycja w przybliżeniu równa AUC u ludzi po podaniu dawki 100 mg) obserwowano jedynie pęcherzyki na skórze, które ustępowały pomimo kontynuacji leczenia i nie powodowały nieprawidłowości histopatologicznych.15
  • Przy dawkach ≥ 20 mg/kg masy ciała/dobę (około 3-krotnie większych od AUC u ludzi po podaniu dawki 100 mg) odnotowano łuszczenie się skóry płatami lub drobnymi fragmentami, strupy i rany na ogonie z odpowiadającymi im zmianami w badaniu histopatologicznym.16
  • Zmiany martwicze ogona stwierdzano po zastosowaniu dawki ≥ 80 mg/kg masy ciała/dobę.17
  • Zmiany skórne były nieodwracalne w 4-tygodniowym okresie zdrowienia u małp leczonych dawkami 160 mg/kg masy ciała/dobę.18

Metformina – dane przedkliniczne

Dane niekliniczne dla metforminy pochodzące z konwencjonalnych badań nie wskazują na szczególne zagrożenie dla człowieka. Badania te obejmowały:19

  • Badania farmakologiczne dotyczące bezpieczeństwa
  • Badania toksyczności po podaniu wielokrotnym
  • Badania genotoksyczności
  • Badania potencjalnego działania rakotwórczego
  • Badania toksycznego wpływu na rozród

Wszystkie powyższe badania nie ujawniły szczególnego zagrożenia dla człowieka związanego ze stosowaniem metforminy.20

Substancja czynna Gatunek Obserwowane działania Dawka bezpieczna (NOAEL) Stosunek ekspozycji (vs. człowiek)
Wildagliptyna Psy Opóźnienia wewnątrzsercowego przewodzenia impulsów 15 mg/kg mc. 7-krotnie większa (Cmax)
Szczury Gromadzenie się piankowatych makrofagów w płucach 25 mg/kg mc. 5-krotnie większa (AUC)
Myszy Gromadzenie się piankowatych makrofagów w płucach 750 mg/kg mc. 142-krotnie większa (AUC)
Szczury Zwiększona częstość falistych żeber 75 mg/kg mc. 10-krotnie większa
Myszy Gruczolakorak sutka i naczyniakomięsak krwionośny 500 mg/kg mc. i 100 mg/kg mc. 59-krotnie i 16-krotnie większa
Metformina Różne gatunki Brak specyficznych działań toksycznych
  1. 12.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl