krótkoterminowa profilaktyka
Krótkoterminowa profilaktyka to czasowe działania zapobiegawcze, podejmowane w określonych sytuacjach zwiększonego ryzyka wystąpienia choroby lub powikłań zdrowotnych. W przeciwieństwie do profilaktyki długoterminowej, koncentruje się na doraźnej ochronie pacjenta przed konkretnym zagrożeniem zdrowotnym przez ściśle określony czas.
Typowym przykładem krótkoterminowej profilaktyki jest stosowanie antybiotyków przed zabiegami chirurgicznymi w celu zmniejszenia ryzyka infekcji pooperacyjnych, profilaktyka przeciwzakrzepowa u pacjentów unieruchomionych czy chemoprewencja przed ekspozycją na patogeny. Obejmuje również okresowe podawanie leków w sytuacjach podwyższonego ryzyka, jak profilaktyka przeciwmalaryczna podczas podróży do stref endemicznych.
W praktyce klinicznej krótkoterminowa profilaktyka wymaga dokładnej oceny stosunku korzyści do ryzyka, aby uniknąć niepotrzebnej farmakoterapii i związanych z nią działań niepożądanych. Czas trwania takiej profilaktyki jest ściśle określony i zazwyczaj nie przekracza kilku dni lub tygodni, w zależności od rodzaju zagrożenia i indywidualnych czynników ryzyka pacjenta.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Obwodzenie – Zapobieganie i profilaktyka
Obrzęk naczynioruchowy (angioedema), zwłaszcza jego dziedziczna postać (HAE), wymaga kompleksowego podejścia terapeutycznego z uwzględnieniem profilaktyki krótkoterminowej (STP) i długoterminowej (LTP). STP stosuje się przed zabiegami wysokiego ryzyka (np. stomatologicznymi, chirurgicznymi) lub stresującymi sytuacjami, wykorzystując głównie koncentrat inhibitora C1 pochodzenia osoczowego (pd-C1-INH) w dawce 15-30 j/kg mc. podawany do 6 godzin przed zabiegiem, a w przypadku braku dostępności – 17-α-alkilowane androgeny (np. danazol 200 mg 2-3x/d) lub świeżo mrożone osocze. LTP dedykowana jest pacjentom z częstymi (>1-2/tydzień) lub ciężkimi atakami, stosując regularną terapię inhibitorami C1-INH (Cinryze 1000 j i.v. co 3-4 dni, Haegarda/Berinert SC podskórnie 2x/tydzień), lanadelumab (300 mg s.c. co 2 tygodnie w fazie indukcji, następnie co 4 tygodnie) lub berotralstat (Orladeyo) – doustny inhibitor kalikreiny podawany raz dziennie. Terapie te wykazują redukcję częstości ataków nawet o 90%, co potwierdzają badania kliniczne i wytyczne WAO/EAACI. Alternatywnie stosuje się androgeny atenuowane i leki antyfibrynolityczne, jednak ze względu na działania niepożądane i ograniczenia u dzieci oraz kobiet w ciąży, są one terapią drugiego wyboru.
androgeny atenuowane, berotralstat, czynnik XII, długoterminowa profilaktyka, działanie teratogenne, dziedziczny obrzęk naczynioruchowy, dziennik pokarmowy, gen SERPING1, ikatybant, inhibitor C1, inhibitor kalikreiny osoczowej, inhibitory ACE, kalikreina osoczowa, koncentrat inhibitora C1, krótkoterminowa profilaktyka, kwas traneksamowy, lanadelumab, niesteroidowe leki przeciwzapalne, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk podskórny, przeciwciało monoklonalne, świeżo mrożone osocze, terapia genowa - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba von willebranda – Zapobieganie i profilaktyka
Choroba von Willebranda (VWD) jest najczęstszym dziedzicznym zaburzeniem hemostazy, charakteryzującym się defektami ilościowymi lub jakościowymi czynnika von Willebranda (VWF), co prowadzi do wtórnego niedoboru czynnika VIII i manifestuje się krwawieniami z błon śluzowych oraz tkanek miękkich. Leczenie obejmuje zarówno doraźną terapię epizodów krwawienia, jak i profilaktykę krótkoterminową (np. przed zabiegami chirurgicznymi, porodem, nadmiernymi miesiączkami) oraz długoterminową, stosowaną u pacjentów z ciężkim fenotypem krwawienia, zwłaszcza typu 3 VWD. Krótkoterminowa profilaktyka wykorzystuje desmopresynę (DDAVP), koncentraty VWF/FVIII pochodzenia osoczowego oraz rekombinowany VWF, przy czym u kobiet z poziomami czynnika VIII lub VWF:RCo <50 IU/dl zaleca się unikanie DDAVP ze względu na ryzyko retencji płynów i hiponatremii. Długoterminowa profilaktyka, podawana co najmniej raz w tygodniu przez minimum 6 miesięcy, jest rekomendowana u pacjentów z nawracającymi krwawieniami stawowymi i z przewodu pokarmowego, a stosowane preparaty to osoczopochodne koncentraty VWF oraz rekombinowany VWF (VONVENDI), który jest pierwszym zatwierdzonym rekombinowanym lekiem profilaktycznym w VWD.
artropatia, choroba von Willebranda, choroba zakrzepowo-zatorowa, czynnik von Willebranda, desmopresyna, długoterminowa profilaktyka, emicizumab, epizod krwawienia, hiponatremia, koncentrat czynnika von Willebranda, krótkoterminowa profilaktyka, krwawienie z nosa, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwiak, krwotok poporodowy, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzapalny, niedobór czynnika VIII, NLPZ, poradnictwo genetyczne, przeciwciało monoklonalne, reakcja anafilaktyczna, transfuzja krwi, typ 3 choroby von Willebranda, zaburzenie krzepnięcia krwi