trzeciorzędowy narząd limfoidalny
Trzeciorzędowy narząd limfoidalny (TLO – Tertiary Lymphoid Organ) to ektopowa struktura limfoidalna, która powstaje w tkankach niebędących standardowymi narządami limfoidalnymi, w odpowiedzi na przewlekły stan zapalny lub infekcję. W przeciwieństwie do pierwotnych (grasica, szpik kostny) i wtórnych (węzły chłonne, śledziona) narządów limfoidalnych, które rozwijają się w procesie embriogenezy, TLO formują się de novo w dorosłym organizmie.
Strukturalnie trzeciorzędowe narządy limfoidalne przypominają wtórne narządy limfoidalne, zawierając segregowane obszary limfocytów T i B, wysokie endotelium żylne, sieć komórek dendrytycznych oraz ekspresję chemokin limfoidalnych. Ich rozwój jest stymulowany przez długotrwałą ekspozycję na antygeny i cytokiny prozapalne, szczególnie TNF-α, limfotoksynę-α i IL-17.
W patologii medycznej TLO obserwuje się w chorobach autoimmunologicznych (reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń rumieniowaty układowy, stwardnienie rozsiane), przewlekłych chorobach zapalnych (przewlekła obturacyjna choroba płuc), odrzucaniu przeszczepów oraz w niektórych nowotworach. Ich rola może być dwojaka – z jednej strony mogą nasilać lokalny proces zapalny i autoimmunizację, z drugiej – w kontekście nowotworów mogą wspomagać odpowiedź przeciwnowotworową.
Zrozumienie mechanizmów powstawania i funkcjonowania trzeciorzędowych narządów limfoidalnych otwiera nowe możliwości terapeutyczne, zarówno w kierunku ich hamowania (w chorobach autoimmunologicznych), jak i stymulacji (w immunoterapii nowotworów).
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Nefryt lupusowy – Patofizjologia i mechanizm
Nefryt lupusowy, występujący u 60-70% pacjentów z toczniem rumieniowatym układowym (SLE), jest główną przyczyną chorobowości i śmiertelności w tej populacji. Patogeneza nefrytów lupusowych jest wieloczynnikowa i obejmuje predyspozycję genetyczną z ponad 100 loci podatności, w tym silną asocjację z regionem MHC (HLA-DR2, HLA-DR15). Kluczową rolę odgrywa autoimmunizacja z produkcją autoprzeciwciał przeciwko dwuniciowemu DNA (anty-dsDNA) i nukleosomom, które tworzą kompleksy immunologiczne odkładające się w mezangium oraz przestrzeniach podśródbłonkowych i podnabłonkowych kłębuszków nerkowych. Aktywacja dopełniacza, zwłaszcza alternatywnej ścieżki, oraz udział neutrofili i ich NETów (neutrophil extracellular traps) nasilają stan zapalny i uszkodzenie nerek. System interferonu typu I, szczególnie sygnalizacja przez receptor IFNαRII, jest istotnym elementem patogenezy, co potwierdzają efekty terapeutyczne anifrolumabu – antagonisty tego receptora.
aktywacja dopełniacza, autoprzeciwciało, błona podstawna kłębuszków, chorobowość i śmiertelność, główny kompleks zgodności tkankowej, kompleks immunologiczny, krańcowa niewydolność nerek, mechanizmy patogenetyczne, nefryt lupusowy, NEToza, podocyt, przeciwciało anty-dsDNA, reakcja nadwrażliwości typu III, rozprzestrzenianie epitopów, sieć zewnątrzkomórkowa neutrofilów, toczeń rumieniowaty układowy, trzeciorzędowy narząd limfoidalny, uszkodzenie śródbłonka, wskaźnik aktywności, zaburzenie autoimmunologiczne