receptor endoteliny
Receptor endoteliny to białko receptorowe występujące na powierzchni komórek, które wiąże endoteliny – grupę peptydów wydzielanych głównie przez komórki śródbłonka naczyń krwionośnych. Wyróżnia się dwa główne typy receptorów endoteliny: ETA i ETB, które należą do rodziny receptorów sprzężonych z białkami G.
Receptor ETA wykazuje większe powinowactwo do endoteliny-1 (ET-1) i endoteliny-2 (ET-2), podczas gdy receptor ETB wiąże z podobnym powinowactwem wszystkie trzy izoformy endotelin (ET-1, ET-2 i ET-3). Aktywacja receptorów endoteliny prowadzi do skurczu naczyń krwionośnych, proliferacji komórek mięśni gładkich naczyń oraz fibroblastów, a także moduluje wydzielanie innych substancji wazoaktywnych.
Dysfunkcja układu endotelin i ich receptorów jest związana z patogenezą nadciśnienia płucnego, nadciśnienia tętniczego, niewydolności serca, miażdżycy oraz innych chorób układu sercowo-naczyniowego. Antagoniści receptorów endoteliny, takie jak bosentan, ambrisentan i macitentan, znalazły zastosowanie w leczeniu tętniczego nadciśnienia płucnego oraz innych stanów chorobowych związanych z nadmierną aktywacją tego układu.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Bosentan Ranbaxy 125 mg
Bozentan jest podwójnym antagonistą receptorów endoteliny ETA i ETB, wykazującym wyższe powinowactwo do receptorów ETA (Ki = 4,1-43 nM) niż ETB (Ki = 38-730 nM). Mechanizm działania polega na zmniejszeniu oporu naczyniowego płucnego i ogólnoustrojowego, co prowadzi do zwiększenia pojemności minutowej serca bez wzrostu częstości akcji serca. W badaniach klinicznych u dorosłych pacjentów z tętniczym nadciśnieniem płucnym (TNP) w klasach III-IV wg WHO, bozentan w dawce 125 mg dwa razy na dobę znacząco poprawiał wydolność wysiłkową, zwiększając dystans w teście 6-minutowego marszu o 44-76 metrów po 12-16 tygodniach leczenia (p ≤ 0,02). W badaniu EARLY u pacjentów z TNP w klasie II, bozentan obniżył naczyniowy opór płucny (PVR) o 22,6% (p < 0,0001) i wykazał tendencję do poprawy dystansu w teście 6-minutowego marszu o 11 metrów (p = 0,0758). Długoterminowa obserwacja wykazała przeżywalność 90% po 3 latach i 85% po 4 latach leczenia. U pacjentów z zespołem Eisenmengera i TNP, bozentan poprawiał saturację tlenem o 1,0% i zwiększał dystans w teście 6-minutowego marszu o 53 metry (p = 0,0079) po 16 tygodniach terapii.
antagonista receptora endoteliny, ciśnienie płucne, ciśnienie w prawym przedsionku, czynnik naczyniokurczący, dysfagia, endotelina-1, epoprostenol, indeks sercowy, kolagen, miażdżyca tętnic, mięśnie gładkie naczyń, naczyniowy opór płucny, nadciśnienie tętnicze systemowe, niewydolność serca, opór naczyniowy, opór naczyniowy płucny, owrzodzenie palców, pojemność minutowa serca, prostanoidy, przerost prawej komory serca, przetrwałe nadciśnienie płucne noworodków, receptor endoteliny, septostomia przedsionkowa, test 6-minutowego marszu, tętnicze nadciśnienie płucne, tlenek azotu wziewny, twardzina, twardzina układowa, wada wrodzona serca, wskaźnik oksygenacji, zespół Eisenmengera, zwłóknienie płuc - Leksykon leków
Skład i postać leku – Ambrisentan Accord 5 mg
Ambrisentan Accord jest lekiem stosowanym w terapii tętniczego nadciśnienia płucnego, dostępnym w postaci tabletek powlekanych o dawkach 5 mg i 10 mg ambrysentanu. Tabletki różnią się kolorem i kształtem (5 mg – jasnoróżowe, okrągłe, 7 mm; 10 mg – ciemnoróżowe, owalne, 9,9 x 5 mm), co ułatwia identyfikację dawki i minimalizuje ryzyko błędów w podawaniu. Substancją czynną jest ambrysentan, antagonista receptorów endoteliny. Każda tabletka zawiera również substancje pomocnicze, takie jak laktoza jednowodna (~37,5 mg), lecytyna sojowa (~0,14 mg) oraz barwnik czerwień Allura AC (E 129, ~0,08 mg), które mogą mieć znaczenie kliniczne u pacjentów z nietolerancją laktozy, alergią na soję lub skłonnościami do reakcji alergicznych na barwniki. Tabletki są powlekane, co chroni substancję czynną i poprawia akceptację przez pacjenta, a także zapewnia stabilność farmakokinetyczną leku.
alkohol poliwinylowy, ambrysentan, blister, celuloza mikrokrystaliczna, czerwień Allura AC, farmakokinetyka leku, kroskarmeloza sodowa, laktoza jednowodna, lecytyna sojowa, magnezu stearynian, makrogol, nadwrażliwość na soję, nietolerancja laktozy, niezgodność farmaceutyczna, podanie doustne, reakcja alergiczna, receptor endoteliny, substancja czynna, substancja pomocnicza, tabletka powlekana, tętnicze nadciśnienie płucne, tytanu dwutlenek - Leksykon substancji czynnych
Bozentan – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Bozentan, poddany szczegółowym badaniom przedklinicznym, wykazuje potencjał rakotwórczy u samców myszy i szczurów przy stężeniach w osoczu odpowiednio 2-4-krotnie i 9-14-krotnie wyższych niż te uzyskiwane po dawkach terapeutycznych u ludzi. W badaniach genotoksyczności nie wykazano działania mutagennego. U szczurów obserwowano łagodne zaburzenia hormonalne tarczycy, jednak u ludzi nie stwierdzono wpływu na stężenia tyroksyny i TSH. Bozentan wykazuje działanie teratogenne u szczurów przy stężeniach 1,5-krotnie przekraczających ekspozycję terapeutyczną, powodując wady rozwojowe głowy, twarzoczaszki i dużych naczyń, co jest charakterystyczne dla antagonistów receptora endoteliny i wymaga ostrożności u kobiet w wieku rozrodczym.
antagonista receptora endoteliny, bozentan, funkcja mitochondriów, funkcje poznawcze, genotoksyczność, hormon tyreotropowy, hormony tarczycy, implantacja zarodka, nadciśnienie płucne, NOAEL, rak pęcherzykowy tarczycy, rak wątrobowokomórkowy, receptor endoteliny, teratogenność, tyroksyna, wady twarzoczaszki, wiek rozrodczy, zaburzenia płodności, zanik kanalików nasiennych - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Ambrisentan Accord 5 mg
Ambrisentan wykazuje szybkie wchłanianie po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) około 1,5 godziny po podaniu, z proporcjonalnym wzrostem Cmax i AUC w zakresie dawek terapeutycznych. Stan stacjonarny osiągany jest po 4 dniach. Wiązanie z białkami osocza jest wysokie (średnio 98,8%), głównie z albuminami. Metabolizm zachodzi głównie przez glukuronidację (13%) i utlenianie z udziałem CYP3A4, CYP3A5 i CYP2C19 (łącznie 26%), z wydalaniem głównie z żółcią. Okres półtrwania wynosi 13,6–16,5 godziny. Farmakokinetyka nie jest istotnie zależna od płci, wieku ani umiarkowanego upośledzenia czynności nerek, choć u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek zaleca się ostrożność. U pacjentów pediatrycznych (8–18 lat) farmakokinetyka jest zbliżona do dorosłych po uwzględnieniu masy ciała. Zaburzenia czynności wątroby mogą zwiększać ekspozycję na lek, dlatego ambrisentan jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami wątroby lub istotnym podwyższeniem aminotransferaz (>3 x GGN).
4-hydroksymetyloambrisentan, albumina, aminotransferaza wątrobowa, antagonista receptora endoteliny, białko transportujące, ciężkie zaburzenie czynności nerek, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie skurczowe, cytochrom P450, czas protrombinowy, glikoproteina kwaśna alfa1, glikoproteina p, glukuronidacja, izoenzym UGT, klirens kreatyniny, marskość wątroby, okres półtrwania, pole pod krzywą stężenia, receptor endoteliny, stężenie w osoczu, utlenianie, wskaźnik INR - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Ambrisentan Accord 5 mg
Ambrisentan Accord, będący selektywnym antagonistą receptora endoteliny A (ETA) o wysokiej selektywności (~4000-krotnej) względem receptorów ETA w porównaniu do ETB, jest stosowany w leczeniu tętniczego nadciśnienia płucnego (PAH). Mechanizm działania polega na blokowaniu receptorów ETA na komórkach mięśniówki gładkiej naczyń i miocytach mięśnia sercowego, co hamuje skurcz naczyń i proliferację komórek mięśni gładkich, przy jednoczesnym zachowaniu korzystnych efektów receptorów ETB, takich jak produkcja tlenku azotu i prostacykliny. Skuteczność ambrisentanu potwierdzono w badaniach fazy 3 (ARIES-1 i ARIES-2) na pacjentach z idiopatycznym PAH i PAH związanym z chorobami tkanki łącznej, gdzie dawki 5 mg i 10 mg doustnie przez 12 tygodni istotnie poprawiły wydolność wysiłkową, mierzoną 6-minutowym testem marszu (6MWD) o 30,6 m (p=0,008) i 59,4 m (p<0,001) dla dawki 5 mg oraz 51,4 m (p<0,001) dla dawki 10 mg. Ponadto, w badaniu ARIES-2 leczenie ambrisentanem zmniejszyło ryzyko klinicznego pogorszenia PAH o 80% (p<0,001), a w długoterminowym badaniu ARIES-E obserwowano utrzymanie efektów terapeutycznych i korzystny profil bezpieczeństwa, z 2-letnim ryzykiem wzrostu aktywności aminotransferaz >3×GGN na poziomie 3,9%.
AlAT w surowicy, aminotransferaza, antagonista receptora endoteliny A, choroba siatkówki, choroba tkanki łącznej, choroba wątroby, ciśnienie w tętnicy płucnej, etiologia idiopatyczna, funkcja wątroby, idiopatyczne PAH, inhibitor PDE-5, mięśniówka gładka naczyń krwionośnych, niedokrwistość, opór naczyniowy płucny, PAH związane z chorobami tkanki łącznej, parametry hemodynamiczne, pogorszenie przebiegu PAH, prostacyklina, receptor endoteliny, skala Borga, skurcz naczyniowy, test 6-minutowego marszu, tętnicze nadciśnienie płucne, tlenek azotu, uwarunkowanie genetyczne, wrodzona wada serca, wskaźnik sercowy, zakażenie HIV, zaostrzenie PAH - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba hirschsprunga – Etiologia i przyczyny
Choroba Hirschsprunga (HD) to wrodzona aganglionoza dystalnej części jelita grubego, wynikająca z zaburzenia migracji lub przeżycia komórek zwojowych pochodzących z grzebienia nerwowego, co prowadzi do funkcjonalnej niedrożności jelita. Etiologia HD jest wielogenowa, z dominującą rolą mutacji w genie protoonkogenu RET (chromosom 10q11.2), obecnych w 35% przypadków sporadycznych i 49% rodzinnych. Inne geny zaangażowane to EDNRB, EDN3, SOX10, PHOX2B oraz warianty w loci SEMA3 i NRG1. Choroba może występować w formie izolowanej lub syndromicznej, często współistniejąc z zespołem Downa (10-15% pacjentów) oraz innymi zespołami genetycznymi i wadami wrodzonymi. Dziedziczenie jest najczęściej autosomalne dominujące z niepełną penetracją (50-70%), a ryzyko wystąpienia u potomstwa wynosi około 1-5%, zależnie od historii rodzinnej i długości segmentu aganglionarnego.
apoptoza, choroba Hirschsprunga, czynnik neurotroficzny, dziedziczenie autosomalne dominujące, endotelina-3, fibronektyna, GDNF, gen RET, grzebień nerwowy, GWAS, HAEC, hipowentylacja pęcherzykowa, komórka zwojowa, komórki zwojowe, laminina, megacolon, motoryka jelita, neuroblasty, niedrożność jelita, perforacja jelita, PHOX2B, rak rdzeniasty tarczycy, receptor endoteliny, trisomia 21, uchyłek Meckela, wodogłowie, zespół Downa, zespół Mowata-Wilsona, zespół Ondyny, zespół Waardenburga - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Ambrisentan AOP 5 mg
Ambrisentan AOP, będący niesulfonamidowym antagonistą receptora endoteliny z grupy pochodnych kwasu propionowego, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cₘₐₓ) po około 1,5 godziny. Stan stacjonarny uzyskuje się po 4 dniach regularnego stosowania. W zakresie dawek terapeutycznych Cₘₐₓ i AUC rosną proporcjonalnie do dawki. Wysokotłuszczowy posiłek obniża Cₘₐₓ o 12%, nie wpływając na AUC, co nie ma istotnego znaczenia klinicznego. Ambrisentan wiąże się silnie z białkami osocza (98,8%), głównie z albuminami (96,5%), a jego metabolizm odbywa się głównie przez glukuronidację (UGT1A9S, UGT2B7S, UGT1A3S) oraz utlenianie (CYP3A4, CYP3A5, CYP2C19). Metabolity, takie jak 4-hydroksymetyloambrisentan, wykazują znacznie mniejsze powinowactwo do receptora endoteliny i nie mają istotnego wpływu farmakologicznego. Okres półtrwania wynosi 13,6-16,5 godziny, a eliminacja odbywa się głównie z żółcią, z 22% dawki wydalanej z moczem (3,3% jako niezmieniony lek).
4-hydroksymetyloambrisentan, aminotransferaza wątrobowa, antagonista receptora endoteliny, cyklosporyna A, czas protrombinowy, enzym CYP3A4, farmakodynamika warfaryny, glikoproteina p, glukuronid ambrisentanu, glukuronidacja, izoenzym UGT, klirens kreatyniny, marskość wątroby, N-desmetylosildenafil, okres półtrwania, pole pod krzywą stężenia, powinowactwo, receptor endoteliny, stan stacjonarny, stężenie maksymalne w osoczu, tętnicze nadciśnienie płucne, utlenianie, wskaźnik INR, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby