Przeciwwskazania stosowania leku. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tego leku?

Lek Alikval Duo zawierający połączenie wildagliptyny i metforminy chlorowodorku w dawkach 50 mg + 850 mg lub 50 mg + 1000 mg w postaci tabletek powlekanych posiada szereg przeciwwskazań, które należy bezwzględnie uwzględnić przed jego przepisaniem pacjentowi. Znajomość tych przeciwwskazań jest kluczowa dla zapewnienia bezpieczeństwa terapii.¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Lek nie powinien być stosowany u pacjentów wykazujących nadwrażliwość na substancje czynne (wildagliptynę lub metforminę) lub na którąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w preparacie. Warto zaznaczyć, że tabletki zawierają laktozę (93,5 mg w dawce 50 mg + 850 mg oraz 110 mg w dawce 50 mg + 1000 mg), co może być istotne dla pacjentów z nietolerancją tego cukru.²

Ostre stany kwasicy metabolicznej

Przeciwwskazaniem do stosowania leku Alikval Duo jest każdy rodzaj ostrej kwasicy metabolicznej, w tym:

• Kwasica mleczanowa – poważne powikłanie metaboliczne związane głównie z komponentem metforminy
• Cukrzycowa kwasica ketonowa – stan zagrożenia życia występujący głównie u pacjentów z cukrzycą typu 1, rzadziej typu 2

Podobnie, lek jest przeciwwskazany w cukrzycowym stanie przedśpiączkowym, który może poprzedzać pełnoobjawową kwasicę ketonową.³

Niewydolność nerek

Alikval Duo jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek, definiowaną jako współczynnik filtracji kłębuszkowej (GFR) poniżej 30 ml/min. Jest to związane z ryzykiem kumulacji metforminy, co może prowadzić do kwasicy mleczanowej.⁴

Stany ostre zaburzające czynność nerek

Lek nie powinien być stosowany w stanach ostrych, które mogą zaburzać prawidłową czynność nerek, takich jak:

• Odwodnienie – prowadzące do zmniejszenia perfuzji nerkowej
• Ciężkie zakażenie – mogące powodować dysfunkcję wielonarządową, w tym nerek
• Wstrząs – bez względu na jego etiologię
• Sytuacje związane z donaczyniowym podaniem środków kontrastowych zawierających jod, które mogą indukować nefropatię kontrastową⁵

Stany powodujące niedotlenienie tkanek

Przeciwwskazaniem do stosowania leku Alikval Duo są ostre lub przewlekłe choroby, które mogą prowadzić do niedotlenienia tkanek:

• Niewydolność serca – szczególnie zaawansowana lub zdekompensowana
• Niewydolność układu oddechowego – ograniczająca utlenowanie krwi
• Niedawno przebyty zawał mięśnia sercowego – ze względu na ryzyko zaburzeń hemodynamicznych
• Wstrząs – prowadzący do hipoperfuzji narządowej⁶

Zaburzenia czynności wątroby

Lek Alikval Duo jest przeciwwskazany u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby. Wątroba odgrywa kluczową rolę w metabolizmie glukozy oraz eliminacji substancji czynnych leku, dlatego jej dysfunkcja zwiększa ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, w tym kwasicy mleczanowej.⁷

Problemy związane z alkoholem

Stosowanie leku Alikval Duo jest przeciwwskazane w przypadku:

• Ostrego zatrucia alkoholem – ze względu na zwiększone ryzyko kwasicy mleczanowej
• Alkoholizmu – zarówno przewlekłego, jak i okazjonalnego nadużywania alkoholu, które zwiększa ryzyko wystąpienia kwasicy mleczanowej poprzez nasilenie produkcji mleczanów, zwłaszcza w połączeniu z metforminą⁸

Karmienie piersią

Lek Alikval Duo jest przeciwwskazany podczas karmienia piersią. Związane jest to z potencjalnym ryzykiem przenikania substancji czynnych do mleka matki i możliwym wpływem na niemowlę.⁹

Szczególne uwagi dotyczące przeciwwskazań

Należy zwrócić szczególną uwagę na fakt, że większość przeciwwskazań leku Alikval Duo związana jest z komponentem metforminy i potencjalnym ryzykiem wystąpienia kwasicy mleczanowej, która stanowi rzadkie, ale poważne powikłanie metaboliczne o wysokiej śmiertelności. Dlatego przed przepisaniem leku konieczna jest dokładna ocena stanu klinicznego pacjenta, funkcji nerek i wątroby oraz potencjalnego ryzyka rozwoju stanów prowadzących do hipoksji tkankowej lub zaburzeń czynności nerek.¹⁰

Lekarz powinien pamiętać, że linia podziału widoczna na tabletkach Alikval Duo nie jest przeznaczona do przełamywania tabletki, co oznacza, że pacjent powinien przyjmować lek w całości, bez dzielenia, kruszenia czy żucia.¹¹