Przedawkowanie
Neosynephrin-Pos 10% 100 mg/ml

Przedawkowanie leku Neosynephrin-POS 10%

Przedawkowanie produktu leczniczego Neosynephrin-POS 10% (100 mg/ml, krople do oczu, roztwór) zawierającego chlorowodorek fenylefryny stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia pacjenta i wymaga natychmiastowej interwencji medycznej. W niniejszym artykule przedstawiono szczegółowo objawy oraz postępowanie w przypadku przedawkowania tego preparatu okulistycznego.¹

Objawy kliniczne przedawkowania

Przedawkowanie chlorowodorku fenylefryny zawartego w produkcie Neosynephrin-POS 10% może prowadzić do wystąpienia złożonego obrazu klinicznego, obejmującego przede wszystkim objawy ze strony układu sercowo-naczyniowego oraz ośrodkowego układu nerwowego. Należy zwrócić szczególną uwagę na ryzyko wystąpienia niebezpiecznego podwyższenia ciśnienia tętniczego krwi, które może pojawić się nawet po miejscowym zastosowaniu większej ilości preparatu o stężeniu 10%.²

Istotnym aspektem jest fakt, że dawka toksyczna dla dzieci wynosi 3 mg/kg masy ciała, natomiast dla dorosłych – 300 mg/kg masy ciała. Ta znacząca różnica wskazuje na szczególne ryzyko zatrucia u pacjentów pediatrycznych, nawet przy zastosowaniu relatywnie niewielkich ilości preparatu.³

Patomechanizm objawów przedawkowania

Objawy przedawkowania fenylefryny wynikają z jej działania α-adrenomimetycznego, prowadzącego do skurczu naczyń krwionośnych i wzrostu ciśnienia tętniczego. Początkowo obserwuje się częstoskurcz odruchowy, który później – na skutek stymulacji kłębka szyjnego i odruchowej aktywacji nerwu błędnego – może przejść w bradykardię. Ten dwufazowy wpływ na rytm serca stanowi charakterystyczny element obrazu klinicznego przedawkowania fenylefryny.⁴

Postępowanie w przypadku przedawkowania

Leczenie przedawkowania fenylefryny zależy od drogi podania i nasilenia objawów. W przypadku przedawkowania miejscowego (okulistycznego) należy natychmiast przepłukać oczy wodą w celu usunięcia pozostałości preparatu. W sytuacji przyjęcia doustnego zaleca się podanie węgla aktywowanego oraz rozważenie wykonania płukania żołądka.⁵

W przypadku wystąpienia objawów odruchowej bradykardii wskazane jest podanie atropiny. U dzieci zalecana dawka atropiny wynosi 0,01-0,02 mg/kg masy ciała.⁶

Przy niebezpiecznym podwyższeniu ciśnienia tętniczego krwi lekiem z wyboru jest fentolamina – selektywny antagonista receptorów α-adrenergicznych, który skutecznie znosi działanie fenylefryny poprzez konkurencyjne blokowanie tych samych receptorów.⁷

Szczegółowa tabela objawów przedawkowania produktu Neosynephrin-POS 10%

Szczególne grupy ryzyka

Szczególną ostrożność należy zachować przy stosowaniu produktu Neosynephrin-POS 10% u następujących grup pacjentów, ze względu na zwiększone ryzyko wystąpienia poważnych powikłań w przypadku przedawkowania:⁸

• Dzieci – ze względu na niską dawkę toksyczną (3 mg/kg masy ciała)
• Pacjenci z chorobami układu sercowo-naczyniowego, szczególnie z nadciśnieniem tętniczym i zaburzeniami rytmu serca
• Osoby przyjmujące leki przeciwdepresyjne z grupy inhibitorów MAO oraz trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne – ze względu na ryzyko interakcji prowadzących do kryzów nadciśnieniowych
• Pacjenci z nadczynnością tarczycy – z uwagi na zwiększoną wrażliwość na aminy sympatykomimetyczne

Monitorowanie pacjenta po przedawkowaniu

Pacjent po przedawkowaniu preparatu Neosynephrin-POS 10% wymaga ścisłego monitorowania parametrów życiowych, ze szczególnym uwzględnieniem:⁹

1. Ciągłego monitorowania ciśnienia tętniczego krwi
2. Monitorowania EKG z oceną rytmu serca
3. Kontroli stanu neurologicznego
4. Oceny równowagi wodno-elektrolitowej

Czas obserwacji powinien być dostosowany indywidualnie, w zależności od ilości przedawkowanego preparatu, nasilenia objawów klinicznych oraz odpowiedzi na zastosowane leczenie.¹⁰