olaparib
Olaparib to lek przeciwnowotworowy z grupy inhibitorów PARP (polimeraza poli-ADP-rybozy), stosowany w leczeniu wybranych przypadków nowotworów z mutacjami genów BRCA1 i BRCA2. Jego mechanizm działania opiera się na hamowaniu naprawy uszkodzeń DNA w komórkach nowotworowych, co prowadzi do ich śmierci.
Najważniejsze wskazania kliniczne dla olaparibu obejmują leczenie podtrzymujące w przypadku platynowrażliwego nawrotowego raka jajnika, raka jajowodu i pierwotnego raka otrzewnej, a także terapię zaawansowanego raka piersi z mutacją BRCA. W nowszych wskazaniach lek jest również stosowany w raku prostaty z mutacjami genów odpowiedzialnych za naprawę DNA poprzez rekombinację homologiczną oraz w raku trzustki z mutacją BRCA.
Typowe działania niepożądane olaparibu obejmują zmęczenie, nudności, wymioty, biegunkę, niedokrwistość, neutropenię i trombocytopenię. W praktyce klinicznej istotne jest monitorowanie parametrów morfologii krwi podczas terapii. Olaparib należy do nowoczesnych terapii celowanych, które stanowią przykład medycyny precyzyjnej, gdzie leczenie jest dobierane na podstawie profilu genetycznego nowotworu.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Rak trzustki – Leczenie
Rak trzustki charakteryzuje się wysoką agresywnością i złym rokowaniem, z około 20% pacjentów kwalifikujących się do resekcji chirurgicznej w momencie diagnozy. Klasyfikacja nowotworu obejmuje postaci resekcyjne, granicznie resekcyjne, nieresekcyjne miejscowo zaawansowane oraz przerzutowe, co determinuje wybór terapii. Leczenie resekcyjne obejmuje pankreatoduodenektomię (procedura Whipple’a), dystalną pankreatektomię lub całkowitą pankreatektomię, natomiast w zaawansowanych stadiach stosuje się chemioterapię (schematy FOLFIRINOX, gemcytabina + nab-paklitaksel, gemcytabina monoterapia) oraz radioterapię (EBRT, SBRT, IMRT, radioterapia protonowa). Chemioterapia neoadjuwantowa i adjuwantowa poprawia wyniki leczenia, a radiochemioterapia zwiększa skuteczność terapii w guzach miejscowo zaawansowanych. Terapie celowane (np. olaparib, erlotynib, inhibitory KRAS) oraz immunoterapia (pembrolizumab u pacjentów z MSI-H/dMMR) stanowią uzupełnienie leczenia, szczególnie w kontekście profilu molekularnego guza.
blokada splotu trzewnego, całkowita pankreatektomia, chemioterapia adjuwantowa, chemioterapia neoadjuwantowa, dystalna pankreatektomia, enzym trzustkowy, erlotynib, FOLFIRINOX, fuzja genu NTRK, fuzja genu RET, gemcytabina, gruczolakorak trzustki, inhibitor PARP, inhibitor punktów kontrolnych, medycyna precyzyjna, mutacja BRCA, mutacja KRAS, niedobór naprawy niesparowania, niestabilność mikrosatelitarna, niewydolność zewnątrzwydzielnicza trzustki, olaparib, pankreatoduodenektomia, pembrolizumab, profil molekularny guza, radiochemioterapia, radiochirurgia stereotaktyczna, radioterapia protonowa, radioterapia z modulacją intensywności wiązki, rak przerzutowy, rak trzustki, resekcja chirurgiczna, stent dróg żółciowych, teleradioterapia, żółtaczka mechaniczna - Leksykon chorób i schorzeń
Rak prostaty – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rak prostaty jest jednym z najczęstszych nowotworów u mężczyzn, z dominującą diagnozą po 65. roku życia. Rokowanie zależy od stadium zaawansowania, wyniku Gleasona, poziomu PSA oraz wieku i stanu ogólnego pacjenta. Wskaźniki przeżycia są korzystne: 5-letnie przeżycie netto wynosi 91% (Kanada), w USA 5-letni względny wskaźnik przeżycia dla zlokalizowanego lub regionalnego raka przekracza 99%, a dla przerzutowego 37%. W Anglii ponad 90% pacjentów przeżywa 5 lat, a około 80% – 10 lat. Poziom PSA i jego czas podwojenia są istotnymi markerami prognostycznymi, choć niedoskonałymi. Klasyfikacja ryzyka (niska, średnia, wysoka) oparta na T, Gleasonie i PSA pomaga w doborze terapii, jednak obecne modele mają dokładność 60-70%, co może prowadzić do nadmiernego leczenia. Nowoczesne narzędzia prognostyczne, takie jak PREDICT Prostate, integrują dane kliniczne i demograficzne, oferując 10-15-letnie prognozy przeżycia oraz ocenę korzyści i ryzyka leczenia.
aktywne monitorowanie, antygen specyficzny dla prostaty, chemioterapia, choroba przerzutowa, enzalutamid, inhibitor PARP, mCRPC, octan abirateronu, olaparib, prednizon, PSA, radioterapia, radykalna prostatektomia, rak prostaty, rak prostaty oporny na kastrację, rak prostaty wrażliwy na kastrację, skala Gleasona, stadium zaawansowania nowotworu, system TNM, sztuczna inteligencja, terapia antyandrogenowa, węzły chłonne miednicy, wznowa, zróżnicowanie histologiczne - Leksykon chorób i schorzeń
Rak jajnika – Leczenie
Rak jajnika (carcinoma ovarii) jest najgroźniejszym nowotworem ginekologicznym o wysokiej śmiertelności, wymagającym wielodyscyplinarnego leczenia. Podstawą terapii jest chirurgia, obejmująca usunięcie jajników, macicy, węzłów chłonnych i sieci większej, z zastosowaniem zabiegów cytoredukcyjnych (debulking) w zaawansowanych stadiach. Chemioterapia standardowo opiera się na pochodnych platyny (karboplatyna, cisplatyna) i taksanach (paklitaksel, docetaksel), stosowanych w schematach adjuwantowych, neoadjuwantowych, dootrzewnowych (IP) oraz w hipertermii (HIPEC). Terapie celowane, takie jak bewacyzumab (przeciwciało anty-VEGF) oraz inhibitory PARP (olaparib, niraparib, rukaparib) są stosowane zwłaszcza w zaawansowanych i nawrotowych przypadkach, szczególnie u pacjentek z mutacjami BRCA lub deficytem rekombinacji homologicznej (HRD). Immunoterapia (np. pembrolizumab) oraz terapia hormonalna (tamoksyfen, inhibitory aromatazy) stanowią uzupełnienie leczenia, a radioterapia jest stosowana głównie w leczeniu paliatywnym lub izolowanych przerzutów.
bewacyzumab, chemioterapia adjuwantowa, chemioterapia dootrzewnowa, chemioterapia neoadjuwantowa, chemioterapia przedoperacyjna, chirurgia robotyczna, cisplatyna, docetaksel, ginekolog onkolog, immunoterapia, inhibitor aromatazy, inhibitor PARP, inhibitor punktów kontrolnych, karboplatyna, laparoskopia, leczenie hormonalne, letrozol, medycyna precyzyjna, mutacja BRCA, neuropatia obwodowa, niraparib, olaparib, opieka paliatywna, paklitaksel, pembrolizumab, pochodne platyny, radioterapia, radioterapia EBRT, rak jajnika, stopień zaawansowania klinicznego, taksany, tamoksyfen, terapia celowana, typ histologiczny nowotworu, zabieg cytoredukcyjny - Leksykon chorób i schorzeń
Mięsak ewinga – Leczenie
Mięsak Ewinga to agresywny nowotwór kości i tkanek miękkich, najczęściej diagnozowany u dzieci i młodych dorosłych, wymagający wielospecjalistycznego podejścia terapeutycznego. Standardowe leczenie obejmuje chemioterapię skojarzoną (schemat VDC/IE lub VAC/IE) trwającą 6-9 miesięcy (około 14-15 cykli), leczenie miejscowe (chirurgia z zachowaniem kończyny lub amputacja, radioterapia o dawce 56-60 Gy) oraz chemioterapię adjuwantową. Chemioterapia zagęszczona (podawanie co 2 tygodnie) poprawia 5-letnie przeżycie wolne od zdarzeń do 73% w porównaniu do 65% przy standardowym 3-tygodniowym schemacie. Leczenie miejscowe jest dostosowane do resekcyjności guza, a radioterapia stosowana jest w przypadku nieresekcyjnych zmian lub uzupełniająco przy nieoptymalnych marginesach chirurgicznych. W przypadku przerzutów rokowanie jest gorsze (5-letnie przeżycie 20-30%), a terapia intensywniejsza, często z zastosowaniem wysokodawkowej chemioterapii i przeszczepienia komórek macierzystych.
aktynomycyna D, amputacja, antracyklina, białko fuzyjne, bleomycyna, chemioterapia, chemioterapia adjuwantowa, chemioterapia neoadjuwantowa, chirurg ortopeda, cyklofosfamid, doksorubicyna, etopozyd, gemcytabina z docetakselem, ifosfamid, inhibitor kinazy tyrozynowej, inhibitor PARP, inhibitor punktów kontrolnych immunologicznych, kabozantynib, lenwatynib, mesna, mięsak Ewinga, mikroprzerzut, nowotwór kości, olaparib, onkolog, operacja oszczędzająca kończynę, palbocyklib, pembrolizumab, promieniowanie jonizujące, przeciwciało monoklonalne, przeszczep komórek macierzystych, przeszczep kostny, radioterapeuta, radioterapia, radioterapia z modulacją intensywności wiązki, regorafenib, szczepionka przeciwnowotworowa, terapia CAR-T, terapia protonowa, terapia skojarzona, trabektedyna, translokacja chromosomowa, winkrystyna, wysokodawkowa chemioterapia - Leksykon chorób i schorzeń
Rak piersi u mężczyzn – Leczenie
Rak piersi u mężczyzn stanowi mniej niż 1% wszystkich przypadków nowotworów piersi, a jego leczenie opiera się głównie na protokołach stosowanych u kobiet, z uwzględnieniem różnic anatomicznych i fizjologicznych. Standardowe metody terapeutyczne obejmują leczenie chirurgiczne (głównie mastektomię radykalną zmodyfikowaną lub rzadziej lumpektomię z radioterapią), chemioterapię (schematy z docetakselem, cyklofosfamidem, doksorubicyną i paklitakselem), hormonoterapię (tamoksyfen przez 5-10 lat, inhibitory aromatazy w połączeniu z agonistą GnRH) oraz terapię celowaną (anty-HER2: trastuzumab, pertuzumab, lapatynib, trastuzumab emtanzyna). Radioterapia jest wskazana po lumpektomii lub mastektomii przy guzach >5 cm lub zajęciu węzłów chłonnych. Około 90% raków piersi u mężczyzn wykazuje ekspresję receptorów hormonalnych, co czyni hormonoterapię kluczowym elementem leczenia, mimo że tamoksyfen wiąże się z istotnymi działaniami niepożądanymi, takimi jak uderzenia gorąca, impotencja i ryzyko zakrzepów.
agonista hormonu uwalniającego gonadotropinę, chemioterapia, chemioterapia adjuwantowa, chemioterapia neoadjuwantowa, cyklofosfamid, docetaksel, doksorubicyna, HER2-dodatni, hormonoterapia, immunoterapia, inhibitor aromatazy, inhibitor kinazy, inhibitor mTOR, inhibitor PARP, kwas zoledronowy, lapatynib, lumpektomia, mastektomia, mastektomia radykalna, olaparib, operacja oszczędzająca pierś, paklitaksel, pamidronian, pembrolizumab, pertuzumab, potrójnie ujemny rak piersi, przerzutowy rak piersi, radioterapia, rak piersi u mężczyzn, receptor estrogenowy, receptor hormonalny, remisja, selektywny modulator receptora estrogenowego, tamoksyfen, terapia adjuwantowa, terapia celowana, trastuzumab