Rak piersi u mężczyzn
Leczenie
Rak piersi u mężczyzn stanowi mniej niż 1% wszystkich przypadków nowotworów piersi, a jego leczenie opiera się głównie na protokołach stosowanych u kobiet, z uwzględnieniem różnic anatomicznych i fizjologicznych. Standardowe metody terapeutyczne obejmują leczenie chirurgiczne (głównie mastektomię radykalną zmodyfikowaną lub rzadziej lumpektomię z radioterapią), chemioterapię (schematy z docetakselem, cyklofosfamidem, doksorubicyną i paklitakselem), hormonoterapię (tamoksyfen przez 5-10 lat, inhibitory aromatazy w połączeniu z agonistą GnRH) oraz terapię celowaną (anty-HER2: trastuzumab, pertuzumab, lapatynib, trastuzumab emtanzyna). Radioterapia jest wskazana po lumpektomii lub mastektomii przy guzach >5 cm lub zajęciu węzłów chłonnych. Około 90% raków piersi u mężczyzn wykazuje ekspresję receptorów hormonalnych, co czyni hormonoterapię kluczowym elementem leczenia, mimo że tamoksyfen wiąże się z istotnymi działaniami niepożądanymi, takimi jak uderzenia gorąca, impotencja i ryzyko zakrzepów.
Rak piersi u mężczyzn: leczenie
Rak piersi u mężczyzn to rzadkie schorzenie, stanowiące mniej niż 1% wszystkich przypadków nowotworów piersi. Pomimo rzadkości występowania, podejście do leczenia raka piersi u mężczyzn jest podobne do stosowanego u kobiet, z pewnymi modyfikacjami uwzględniającymi różnice fizjologiczne. Z powodu niewielkiej liczby przypadków, brakuje randomizowanych badań klinicznych oceniających specyficzne metody leczenia u mężczyzn, dlatego wiele zaleceń opiera się na doświadczeniach z leczenia raka piersi u kobiet12.
Standardowe metody leczenia
Istnieje pięć standardowych metod leczenia raka piersi u mężczyzn34:
- Leczenie chirurgiczne
- Chemioterapia
- Hormonoterapia
- Radioterapia
- Terapia celowana
Wybór metody leczenia zależy od wielu czynników, w tym od stadium zaawansowania choroby, typu nowotworu, statusu receptorów hormonalnych i HER2, ogólnego stanu zdrowia pacjenta oraz jego preferencji6.
Leczenie chirurgiczne
Leczenie chirurgiczne jest najczęściej stosowaną metodą w przypadku wczesnego stadium raka piersi u mężczyzn7. Ze względu na małą ilość tkanki piersiowej u mężczyzn, najczęściej wykonuje się mastektomię (usunięcie całej piersi), choć w wybranych przypadkach możliwa jest również operacja oszczędzająca pierś (lumpektomia)8.
Mastektomia
Zmodyfikowana mastektomia radykalna jest najczęściej wykonywanym zabiegiem u mężczyzn z rakiem piersi. Polega na usunięciu całej piersi wraz z brodawką sutkową, otoczką brodawki, a często również węzłami chłonnymi pachowymi910. Odpowiedzi na leczenie u mężczyzn są generalnie podobne do obserwowanych u kobiet11.
Lumpektomia
Lumpektomia (operacja oszczędzająca pierś) jest zabiegiem, podczas którego usuwa się guz wraz z niewielką ilością otaczającej zdrowej tkanki. Ta metoda może być rozważana u niektórych mężczyzn, jeśli spełnione są standardowe kryteria terapii oszczędzającej pierś12. Po lumpektomii zwykle zalecana jest radioterapia13. Wyniki u mężczyzn są podobne do obserwowanych u kobiet z rakiem piersi14.
Radioterapia
Radioterapia wykorzystuje promieniowanie o wysokiej energii do niszczenia komórek nowotworowych15. Jest ona często stosowana po leczeniu chirurgicznym w celu eliminacji ewentualnych pozostałych komórek nowotworowych16.
Wskazania do radioterapii u mężczyzn z rakiem piersi obejmują17:
- Po lumpektomii, aby zmniejszyć ryzyko miejscowego nawrotu
- Po mastektomii, jeśli guz był większy niż 5 cm lub stwierdzono zajęcie węzłów chłonnych
- W przypadku przerzutowego raka piersi, w celu łagodzenia objawów
Radioterapia może być skierowana na pierś, ścianę klatki piersiowej lub okoliczne węzły chłonne, w zależności od potrzeb19. Po mastektomii radioterapia jest podawana na ścianę klatki piersiowej, czyli mięsień za usuniętą tkanką piersiową, oraz na obszary drenażu węzłów chłonnych20.
Hormonoterapia
Około 90% raków piersi u mężczyzn wykazuje ekspresję receptorów hormonalnych (receptory estrogenowe i/lub progesteronowe), co sprawia, że są one odpowiednie do hormonoterapii21. Hormonoterapia polega na usuwaniu hormonów lub blokowaniu ich działania, co hamuje wzrost komórek nowotworowych22.
Tamoksyfen
Tamoksyfen jest najlepiej przebadanym lekiem hormonalnym w leczeniu raka piersi u mężczyzn i najczęściej stosowanym w pierwszej linii23. Jest to selektywny modulator receptora estrogenowego (SERM), który blokuje wiązanie estrogenu z receptorami w komórkach nowotworowych24.
Duże badania u kobiet z wczesnym stadium raka piersi z dodatnimi receptorami hormonalnymi wykazały, że przyjmowanie tamoksyfenu po operacji przez 5 lat zmniejsza ryzyko nawrotu o około połowę. Przyjmowanie go przez 10 lat może przynieść jeszcze lepsze efekty. Mniejsze badania u mężczyzn z rakiem piersi również wykazały, że przyjmowanie tamoksyfenu po operacji z powodu wczesnego stadium raka piersi może zmniejszyć ryzyko nawrotu i poprawić przeżywalność25.
Tamoksyfen może być również stosowany w leczeniu przerzutowego raka piersi26. Jest zwykle przepisywany na okres 5-10 lat27.
Inhibitory aromatazy
Inhibitory aromatazy (IA) są stosowane u mężczyzn z przerzutowym rakiem piersi28. Do tej grupy leków zaliczamy anastrozol, letrozol i eksemestan29. U mężczyzn inhibitory aromatazy powinny być podawane w połączeniu z agonistą hormonu uwalniającego gonadotropinę (GnRH), takim jak goserelina3031.
W monoterapii inhibitory aromatazy nie są zalecane u mężczyzn. Wynika to z faktu, że IA zmniejszają poziom estrogenu poprzez hamowanie konwersji androgenów do estrogenów, ale nie blokują produkcji estrogenu w jądrach, która stanowi znaczącą część całkowitej produkcji estrogenu u mężczyzn32.
Skutki uboczne hormonoterapii
Stosowanie tamoksyfenu u mężczyzn z rakiem piersi wiąże się z wysokim odsetkiem objawów ograniczających leczenie, takich jak33:
- Uderzenia gorąca
- Impotencja
- Zmniejszenie libido
- Przyrost masy ciała
- Wahania nastroju
Niektóre rodzaje hormonoterapii mogą nieznacznie zwiększać ryzyko zakrzepów krwi36. Ważne jest, aby omówić wszystkie skutki uboczne z zespołem onkologicznym, ponieważ mogą istnieć sposoby ich łagodzenia37.
Chemioterapia
Chemioterapia wykorzystuje leki do niszczenia komórek nowotworowych poprzez hamowanie ich wzrostu lub podziału38. Może być stosowana w różnych sytuacjach klinicznych39:
- Po operacji (chemioterapia adjuwantowa) – aby zniszczyć ewentualne pozostałe komórki nowotworowe i zmniejszyć ryzyko nawrotu
- Przed operacją (chemioterapia neoadjuwantowa) – aby zmniejszyć rozmiar guza i ułatwić operację
- W przypadku raka przerzutowego – aby spowolnić wzrost raka i łagodzić objawy
Schematy chemioterapii stosowane w leczeniu raka piersi u mężczyzn są podobne do tych stosowanych u kobiet po menopauzie41. Do najczęściej stosowanych schematów należą42:
- Docetaksel i cyklofosfamid
- Doksorubicyna plus cyklofosfamid z paklitakselem lub bez
Skutki uboczne chemioterapii mogą obejmować44:
- Zwiększone ryzyko infekcji
- Utratę włosów
- Nudności i wymioty
- Zmęczenie
Chemioterapia może wpływać na produkcję plemników, co może prowadzić do tymczasowej lub trwałej niepłodności u mężczyzn45.
Terapia celowana
Terapia celowana to rodzaj leczenia, który wykorzystuje leki lub inne substancje do identyfikowania i atakowania specyficznych komórek nowotworowych46. W przeciwieństwie do chemioterapii lub radioterapii, terapie celowane zwykle powodują mniejsze uszkodzenia zdrowych komórek47.
Terapia anty-HER2
Najczęściej stosowane terapie celowane są przeznaczone dla raków piersi HER2-dodatnich48. Mężczyźni z HER2-dodatnim rakiem piersi mogą być leczeni terapią celowaną anty-HER2, taką jak49:
- Trastuzumab (Herceptin)
- Pertuzumab (Perjeta)
- Lapatynib (Tykerb)
- Trastuzumab emtanzyna (Kadcyla)
Terapie te są zwykle stosowane w połączeniu z chemioterapią51.
Inne terapie celowane
W oparciu o dane z rzeczywistej praktyki klinicznej i ograniczone badania, uzasadnione jest stosowanie dodatkowych opcji leczenia dla mężczyzn. Te opcje leczenia obejmują52:
- Inhibitory kinazy zależnej od cyklin (CDK) 4/6, takie jak abemacyklib (Verzenio), palbocyklib (Ibrance) i rybocyklib (Kisqali)
- Inhibitory mTOR (mammalian target of rapamycin)
- Inhibitory kinazy fosfatydyloinozytolu-3 (PI3K)
Te terapie są zwykle stosowane w połączeniu z hormonoterapią54.
Leczenie w zależności od stadium zaawansowania
Wczesny rak piersi
Leczenie wczesnego, miejscowego lub operacyjnego raka piersi może obejmować55:
- Początkową operację (zwykle mastektomię lub rzadziej lumpektomię z radioterapią)
- Terapię adjuwantową po operacji (chemioterapia, hormonoterapia, terapia celowana)
W przypadku mężczyzn z rakiem piersi w stadium I, głównym leczeniem jest usunięcie go za pomocą operacji. Zwykle wykonuje się mastektomię, ale w pewnych przypadkach możliwa jest operacja oszczędzająca pierś (BCS). Jeśli wykonuje się BCS, zwykle następuje po niej radioterapia57.
Hormonoterapia, chemioterapia i/lub terapia celowana mogą być zalecane jako terapia adjuwantowa (po operacji), w zależności od wielkości guza i wyników badań laboratoryjnych. Hormonoterapia z tamoksyfenem jest zwykle zalecana w przypadku guzów z dodatnimi receptorami hormonalnymi58.
W przypadku raka piersi w stadium II często zaleca się terapię systemową (lekową). Niektóre terapie systemowe są podawane przed operacją (terapia neoadjuwantowa), a inne po operacji (terapia adjuwantowa)59.
| Typ terapii adjuwantowej | Stosowane leki |
|---|---|
| Chemioterapia |
– Docetaksel i cyklofosfamid – Doksorubicyna plus cyklofosfamid z paklitakselem lub bez |
| Hormonoterapia |
– Tamoksyfen – Inhibitory aromatazy z agonistą LHRH |
| Terapia anty-HER2 |
– Trastuzumab – Pertuzumab |
Miejscowo zaawansowany rak piersi
Opcje leczenia dla mężczyzn z miejscowo zaawansowanym rakiem piersi obejmują61:
- Chemioterapię neoadjuwantową
- Chirurgiczne wycięcie
- Radioterapię i hormonoterapię
Decyzje dotyczące kolejności i wyboru leczenia u mężczyzn są kierowane tymi samymi zasadami, które są stosowane w leczeniu raka piersi u kobiet (w szczególności oceną odpowiedzi patologicznej)62.
Przerzutowy rak piersi
Opcje leczenia raka piersi z przerzutami (rak, który rozprzestrzenił się do odległych części ciała) mogą obejmować63:
- Hormonoterapię – szczególnie w przypadku guzów z dodatnimi receptorami hormonalnymi
- Terapię celowaną
- Chemioterapię
- Operację
- Radioterapię
W przypadku mężczyzn z przerzutowym rakiem piersi z dodatnim receptorem hormonalnym zaleca się hormonoterapię jako leczenie pierwszego rzutu, z wyjątkiem przypadków przełomu trzewnego lub szybko postępującej choroby65.
Leczenie przerzutowego raka piersi z dodatnim receptorem hormonalnym u mężczyzn opiera się na tych samych opcjach leczenia, które są stosowane u kobiet. Jednak dane dotyczące aktywności inhibitorów aromatazy z agonistami GnRH i fulwestrantu u mężczyzn są ograniczone do serii przypadków66.
Zastosowanie chemioterapii, terapii ukierunkowanej na HER2, immunoterapii i inhibitorów PARP u mężczyzn z przerzutowym rakiem piersi kieruje się podobnymi zasadami leczenia jak u kobiet67.
Inne opcje leczenia
Immunoterapia
Immunoterapia wykorzystuje leki do pomocy układowi odpornościowemu w znalezieniu i zniszczeniu komórek nowotworowych68. Niektórzy mężczyźni z potrójnie ujemnym rakiem piersi mogą otrzymać lek immunoterapeutyczny pembrolizumab (Keytruda)69.
Inhibitory PARP
Niektórzy mężczyźni, którzy mają mutację genów BRCA1 lub BRCA2 i HER2-ujemny rak piersi, mogą otrzymać inhibitor PARP olaparib (Lynparza)70.
Leki modyfikujące kości
Dożylne bisfosfoniany są stosowane w celu zmniejszenia częstości występowania zdarzeń w układzie kostnym i złagodzenia bólu choroby kości. Kwas zoledronowy i pamidronian są podawane co miesiąc po wykryciu przerzutów do kości71.
Mężczyźni z wczesnym stadium choroby nie powinni być leczeni lekami modyfikującymi kości w celu zapobiegania nawrotom, ale mogą nadal otrzymywać te leki w celu zapobiegania lub leczenia osteoporozy72.
Badania kliniczne
Ze względu na rzadkość raka piersi u mężczyzn, włączenie ich do badań klinicznych jest niezwykle ważne dla rozwoju skuteczniejszych metod leczenia. FDA wydała wytyczne zachęcające do włączania mężczyzn do badań klinicznych dotyczących raka piersi, zauważając, że wiele terapii jest zatwierdzonych tylko dla kobiet, a dalsze dane mogą być konieczne do poparcia zatwierdzenia do stosowania u mężczyzn7374.
Jednym z obiecujących badań klinicznych jest badanie ETHAN, które ma na celu ocenę dodatkowych metod leczenia hormonalnego, które dobrze działały u kobiet z rakiem piersi, aby sprawdzić, czy mogą również zapewnić lepsze opcje leczenia dla mężczyzn i lepsze wyniki75.
Badanie ETHAN to wieloośrodkowe, randomizowane badanie fazy 2 dla mężczyzn z rakiem piersi ER+, HER2- w stadium 1-3. Jedną z największych potencjalnych korzyści badania ETHAN jest umożliwienie mężczyznom z rakiem piersi uniknięcia skutków ubocznych tamoksyfenu, w tym zakrzepów krwi, zaburzeń erekcji i zmęczenia mięśni76.
Obserwacja po leczeniu
Po zakończeniu leczenia szpitalnego pacjenci będą nadal monitorowani. Jest to nazywane obserwacją (follow-up)77. Regularne wizyty kontrolne są kluczowe dla utrzymania zdrowia78.
Niektórym mężczyznom mogą być zalecane regularne mammografie, które są rodzajem prześwietlenia rentgenowskiego, które może wykrywać zmiany w piersi79. Wszyscy mężczyźni z rakiem piersi powinni zostać skierowani na poradnictwo genetyczne80.
Obserwacja po leczeniu jest ważną częścią opieki nad chorymi na raka. Będziesz musiał odbywać regularne wizyty kontrolne, zwłaszcza w pierwszych 5 latach po zakończeniu leczenia. Wizyty te pozwalają zespołowi opieki zdrowotnej monitorować twój postęp i powrót do zdrowia po leczeniu81.
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.