ziarnistości chromafinowe
Ziarnistości chromafinowe to specyficzne struktury obecne w komórkach chromafinowych, które znajdują się głównie w rdzeniu nadnerczy oraz w niektórych neuronach pozazwojowych układu współczulnego. Nazwę zawdzięczają swojej zdolności do barwienia solami chromu, co wynika z obecności katecholamin (głównie adrenaliny i noradrenaliny) w tych ziarnistościach.
Z punktu widzenia histologicznego, ziarnistości chromafinowe są to pęcherzyki wydzielnicze o średnicy 100-300 nm, otoczone błoną i zawierające wysokie stężenie katecholamin, ATP, chromograninę A oraz różne peptydy neuromodulujące. Reakcja chromafinowa (brązowe zabarwienie po ekspozycji na sole chromu) jest wykorzystywana w diagnostyce guzów wywodzących się z komórek chromafinowych.
Klinicznie, zaburzenia związane z komórkami zawierającymi ziarnistości chromafinowe obejmują głównie guzy chromochłonne (pheochromocytoma) oraz przyzwojaki (paraganglioma). Guzy te charakteryzują się nadmiernym wydzielaniem katecholamin, co prowadzi do objawów takich jak nadciśnienie tętnicze (często napadowe), tachykardia, bóle głowy, nadmierna potliwość i niepokój. Diagnostyka biochemiczna tych guzów opiera się na pomiarze metabolitów katecholamin w moczu i osoczu.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Metajodobenzyloguanidyna 131 I (MIBG- 131 I) do terapii
Metajodobenzyloguanidyna-131I (MIBG-131I) wymaga szczególnej ostrożności podczas terapii, zwłaszcza ze względu na obecność substancji pomocniczych: alkohol benzylowy (10 mg/ml), toksyczny dla dzieci poniżej 3 lat, oraz sód (3,54 mg/ml), istotny u pacjentów na diecie niskosodowej. Terapia może powodować uszkodzenia tkanek sąsiadujących, np. dysfunkcję gonad przy przerzutach do miednicy, a u pacjentów po chemioterapii (w tym cisplatynie) istnieje ryzyko sumowania toksyczności, prowadzące do zwłóknienia płuc czy hipogonadyzmu hipergonadotropowego. U dzieci obserwuje się ryzyko trwałej niedoczynności tarczycy, spowolnienia wzrostu oraz supresji szpiku kostnego, nasilającej się wraz z zajęciem szpiku przez nowotwór. Konieczne jest stosowanie blokady tarczycy preparatami jodu (100 mg jodu/dzień) lub nadchloranu potasu (~400 mg/dzień) rozpoczynając 24-48 godzin przed podaniem MIBG-131I i kontynuując przez 10-15 dni.
alkohol benzylowy, blokada tarczycy, cytostatyk, dawka terapeutyczna, dysfunkcja gonad, hipogonadyzm hipergonadotropowy, jobenguan, jodan potasu, jodek potasu, nadchloran potasu, niedoczynność tarczycy, niewydolność nerek, noradrenalina, płyn lugola, przełom nadciśnieniowy, reakcja rzekomoanafilaktyczna, supresja szpiku kostnego, trombocytopenia, ziarnistości chromafinowe, zwłóknienie płuc