choroba stłuszczeniowa wątroby

Choroba stłuszczeniowa wątroby (ang. Fatty Liver Disease) to schorzenie charakteryzujące się nieprawidłowym gromadzeniem tłuszczu w komórkach wątroby. Występuje w dwóch głównych postaciach: niealkoholowej stłuszczeniowej choroby wątroby (NAFLD) oraz alkoholowej stłuszczeniowej choroby wątroby (AFLD).

NAFLD stanowi najczęstszą chorobę wątroby w krajach rozwiniętych, dotykając 25-30% populacji ogólnej. Jej rozwój wiąże się z zespołem metabolicznym, otyłością, cukrzycą typu 2 oraz dyslipidemią. Choroba obejmuje spektrum zmian: od prostego stłuszczenia, przez stłuszczeniowe zapalenie wątroby (NASH), po włóknienie i marskość, które mogą prowadzić do niewydolności wątroby i raka wątrobowokomórkowego.

Diagnostyka obejmuje badania obrazowe (USG, tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny), testy biochemiczne (AlAT, AspAT, GGTP) oraz w przypadkach wątpliwych – biopsję wątroby, która pozostaje złotym standardem rozpoznania. Elastografia (FibroScan) umożliwia nieinwazyjną ocenę stopnia włóknienia.

Leczenie koncentruje się na modyfikacji stylu życia, w tym redukcji masy ciała, zwiększeniu aktywności fizycznej i stosowaniu diety śródziemnomorskiej. W zaawansowanych przypadkach rozważa się farmakoterapię, stosując witaminę E, pioglitazon, a w najnowszych wytycznych również analogi GLP-1 i inhibitory SGLT-2. Ciężkie powikłania mogą wymagać przeszczepienia wątroby.

Powiązane wpisy

Leksykon chorób i schorzeń
Zespół policystycznych jajników – Epidemiologia

Zespół policystycznych jajników (PCOS) jest najczęstszą endokrynopatią u kobiet w wieku rozrodczym, charakteryzującą się nieregularnymi miesiączkami, hiperandrogenizmem i morfologią policystycznych jajników. Częstość występowania PCOS waha się od 5% do 20% w zależności od kryteriów diagnostycznych, przy czym kryteria Rotterdamskie wskazują na 15-20%, a kryteria NIH/NICHD na 4-8%. W 2019 roku standaryzowana częstość występowania wynosiła 1677,8 na 100 000 osób, a roczna zapadalność 59,8 na 100 000, co oznacza wzrost o około 30% od 1990 roku. PCOS wykazuje zróżnicowanie geograficzne i etniczne, z wyższą częstością w regionach takich jak Azja Południowo-Wschodnia i Bliski Wschód oraz wśród niektórych grup etnicznych, np. rdzennych Australijek. Czynniki ryzyka obejmują wywiad rodzinny (25-50% krewnych pierwszego stopnia), otyłość, wrodzone zaburzenia wirylizujące, przedwczesne adrenarche oraz stosowanie kwasu walproinowego. Insulinooporność dotyczy 50-60% pacjentek, z najwyższym wskaźnikiem w fenotypie B (91,9%). PCOS jest często nierozpoznawany – do 70% kobiet pozostaje niezdiagnozowanych, co podkreśla potrzebę lepszej edukacji i wczesnego badania przesiewowego, zwłaszcza u nastolatek.
androgeny, choroba stłuszczeniowa wątroby, cukrzyca ciążowa, cukrzyca typu 2, doustny test tolerancji glukozy, dyslipidemia, endokrynopatia, fenotyp PCOS, hiperandrogenizm, hiperinsulinemia, hiperplazja endometrium, hirsutyzm, insulinooporność, kryteria NIH/NICHD, kryteria rotterdamskie, menarche, metaboliczna dysfunkcja, miażdżyca, morfologia policystycznych jajników, nadciśnienie tętnicze, nieregularne miesiączki, obturacyjny bezdech senny, oligomenorrhea, policystyczne jajniki, przedwczesne adrenarche, rak endometrium, stan przedcukrzycowy, stan przedrzucawkowy, wirylizacja, zespół metaboliczny, zespół policystycznych jajników
Leksykon chorób i schorzeń
Rak wątrobowokomórkowy – Zapobieganie i profilaktyka

Rak wątrobowokomórkowy (HCC) stanowi istotny problem zdrowotny, będąc piątym najczęstszym nowotworem i drugą przyczyną zgonów nowotworowych u mężczyzn. Profilaktyka pierwotna opiera się na eliminacji czynników ryzyka, takich jak zakażenia HBV i HCV, gdzie szczepienia przeciw HBV oraz leczenie przeciwwirusowe znacząco redukują ryzyko rozwoju HCC. Szczepienia HBV, wdrożone w 47 z 53 krajów europejskich, zmniejszają zachorowalność na HCC nawet o 70%. Leczenie analogami nukleozydowymi w HBV oraz terapią DAA w HCV obniża ryzyko HCC poprzez hamowanie replikacji wirusa i redukcję stanu zapalnego. Dodatkowo, eliminacja ekspozycji na aflatoksynę B1, kontrola masy ciała, unikanie alkoholu i tytoniu oraz regularna aktywność fizyczna są kluczowe w prewencji. Spożycie kawy, zwłaszcza z kofeiną, wiąże się z redukcją ryzyka HCC o 27-35%. Pomimo pewnych dowodów na korzyści, AASLD nie rekomenduje stosowania leków takich jak aspiryna, statyny czy metformina wyłącznie w celu profilaktyki HCC, ze względu na ryzyko działań niepożądanych, np. aspiryna zwiększa ryzyko krwawień o 14%.
aflatoksyna B1, agonista GLP-1, alfa-fetoproteina, alkoholowa choroba wątroby, analog nukleozydowy, badanie kliniczne, bezpośrednio działający lek przeciwwirusowy, choroba stłuszczeniowa wątroby, choroba współistniejąca, cyklooksygenaza-2, hemochromatoza dziedziczna, hepatokarcynogeneza, immunizacja, immunoterapia, inhibitor SGLT2, interferon, karcinogeneza, leczenie przeciwwirusowe, marskość wątroby, metformina, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nowotwór, profilaktyka pierwotna, przewlekła choroba wątroby, rak wątrobowokomórkowy, randomizowane badanie kontrolowane, stan zapalny, stłuszczeniowe zapalenie wątroby, stres oksydacyjny, szczepienie przeciwko WZW B, trwała odpowiedź wirusologiczna, ultrasonografia, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wskaźnik FIB-4, zakażenie HBV, zakażenie HCV, zespół metaboliczny
Leksykon chorób i schorzeń
Bezdech senny obturacyjny – Patofizjologia i mechanizm

Obturacyjny bezdech senny (OSA) to złożone zaburzenie charakteryzujące się nawracającymi epizodami całkowitego lub częściowego zapadania się górnych dróg oddechowych podczas snu, co prowadzi do niedrożności i zaburzeń wentylacji. Kluczowym mechanizmem patogenetycznym jest wzrost krytycznego ciśnienia zamknięcia dróg oddechowych (PCRIT > 5 cmH2O), który koreluje z ciężkością OSA. Patogeneza obejmuje interakcję czynników anatomicznych (np. powiększenie tkanek miękkich, otyłość, przerost migdałków u dzieci) oraz czynników funkcjonalnych, takich jak zmniejszona aktywność mięśni rozszerzających gardło podczas snu, niestabilna kontrola oddechowa (wysokie wzmocnienie pętli) i niski próg pobudzenia oddechowego. Nocna redystrybucja płynów, zwłaszcza u pacjentów z niewydolnością serca lub nerek, dodatkowo nasila zwężenie dróg oddechowych. Przewlekła przerywana hipoksja i fragmentacja snu indukują stres oksydacyjny, stan zapalny i dysfunkcję śródbłonka, co przyczynia się do rozwoju powikłań sercowo-naczyniowych, metabolicznych i neurokognitywnych. Wysokie ryzyko nadciśnienia tętniczego, chorób serca, udaru oraz insulinooporności jest ściśle powiązane z patofizjologią OSA.
adenoidektomia, agonista receptora GLP-1, choroba stłuszczeniowa wątroby, ciągłe dodatnie ciśnienie w drogach oddechowych, czynnik martwicy nowotworów alfa, dysfunkcja śródbłonka, fragmentacja snu, górne drogi oddechowe, hiperkapnia, hipoksemia, insulinooporność, interleukiny, mięśnie rozszerzające gardło, migotanie przedsionków, napęd oddechowy, obturacyjny bezdech senny, otyłość, przerost migdałków, przerywana hipoksja, reaktywne formy tlenu, schyłkowa niewydolność nerek, spłycenie oddechu, stres oksydacyjny, tonsillektomia, wskaźnik masy ciała, wzmocnienie pętli, zastoinowa niewydolność serca

choroba stłuszczeniowa wątroby

Powiązane wpisy

Zespół policystycznych jajników – Epidemiologia

Rak wątrobowokomórkowy – Zapobieganie i profilaktyka

Bezdech senny obturacyjny – Patofizjologia i mechanizm