Przeciwwskazania stosowania
Polimyksyna

Przeciwwskazania stosowania substancji polimyksyna

Polimyksyna jest antybiotykiem peptydowym, który może występować jako składnik niektórych szczepionek w śladowych ilościach, ponieważ jest używana w procesie wytwarzania. Obecność tego związku w produktach leczniczych takich jak Boostrix Polio czy Infanrix-IPV stanowi potencjalne ryzyko dla określonych grup pacjentów i w pewnych sytuacjach klinicznych może być przeciwwskazaniem do ich stosowania.¹²

Nadwrażliwość na polimyksynę jako główne przeciwwskazanie

Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania preparatów zawierających polimyksynę, nawet w śladowych ilościach, jest nadwrażliwość na tę substancję. Dotyczy to zarówno szczepionki Boostrix Polio, jak i Infanrix-IPV. Nadwrażliwość na polimyksynę stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do podania tych preparatów, podobnie jak nadwrażliwość na inne składniki używane w procesie produkcji, takie jak neomycyna czy formaldehyd.³⁴

Wcześniejsze reakcje poszczepienne jako przeciwwskazanie

Istotnym przeciwwskazaniem do stosowania preparatów, które mogą zawierać śladowe ilości polimyksyny, jest również wystąpienie reakcji nadwrażliwości po wcześniejszym podaniu analogicznych szczepionek. W przypadku szczepionek Boostrix Polio i Infanrix-IPV dotyczy to wcześniejszych reakcji po szczepieniach przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi lub poliomyelitis. W takiej sytuacji należy bezwzględnie odstąpić od podania preparatu.⁵⁶

Encefalopatia o nieznanej etiologii

Szczególnym przeciwwskazaniem do stosowania preparatów zawierających polimyksynę jako pozostałość produkcyjną, takich jak szczepionki Boostrix Polio i Infanrix-IPV, jest wystąpienie encefalopatii o nieznanej etiologii w ciągu 7 dni po wcześniejszym podaniu szczepionki zawierającej antygeny krztuśca. U pacjentów z takim wywiadem należy zrezygnować ze szczepienia przeciw krztuścowi i rozważyć kontynuację szczepień preparatami nie zawierającymi komponentu krztuścowego, a jedynie skierowanymi przeciwko błonicy, tężcowi i poliomyelitis.⁷⁸

Trombocytopenia i powikłania neurologiczne jako przeciwwskazania

W przypadku szczepionki Boostrix Polio, która może zawierać śladowe ilości polimyksyny, przeciwwskazaniem do jej zastosowania jest również wystąpienie przejściowej trombocytopenii lub powikłań neurologicznych (w tym drgawek i epizodów hipotoniczno-hiporeaktywnych) po wcześniejszych szczepieniach przeciwko błonicy i/lub tężcowi. W takich przypadkach należy odstąpić od podania tego preparatu.⁹

Ostre i ciężkie choroby przebiegające z gorączką

Czasowym przeciwwskazaniem do podania preparatów mogących zawierać śladowe ilości polimyksyny, takich jak Boostrix Polio i Infanrix-IPV, jest występowanie ostrych i ciężkich chorób przebiegających z gorączką. W takich przypadkach zaleca się odroczenie szczepienia do czasu ustąpienia objawów choroby. Należy jednak zaznaczyć, że łagodna infekcja nie stanowi przeciwwskazania do szczepienia tymi preparatami.¹⁰¹¹

Sytuacje kliniczne wymagające rozwagi przy stosowaniu substancji polimyksyna

Poza bezwzględnymi przeciwwskazaniami, istnieją również sytuacje kliniczne, w których stosowanie preparatów potencjalnie zawierających śladowe ilości polimyksyny wymaga szczególnej rozwagi i indywidualnej oceny stosunku korzyści do ryzyka.

Pacjenci z wywiadem alergicznym

U pacjentów z wywiadem w kierunku reakcji alergicznych na antybiotyki, a szczególnie na antybiotyki peptydowe, należy zachować szczególną ostrożność przy kwalifikacji do podania preparatów mogących zawierać śladowe ilości polimyksyny. Konieczna jest wówczas dokładna analiza dokumentacji medycznej oraz, w razie wątpliwości, konsultacja alergologiczna przed podjęciem decyzji o szczepieniu.¹²¹³

Monitorowanie pacjenta po szczepieniu

W przypadku pacjentów z niepewnym wywiadem alergicznym, u których zdecydowano się na podanie preparatu mogącego zawierać śladowe ilości polimyksyny, zaleca się wydłużone monitorowanie po szczepieniu (minimum 30 minut) oraz zapewnienie dostępu do sprzętu i leków niezbędnych do leczenia ewentualnych reakcji anafilaktycznych.¹⁴¹⁵

Wnioski kliniczne dotyczące przeciwwskazań polimyksyny

Podsumowując, główne przeciwwskazania do zastosowania preparatów zawierających śladowe ilości polimyksyny obejmują:

• Stwierdzoną nadwrażliwość na polimyksynę¹⁶¹⁷
• Nadwrażliwość po wcześniejszym podaniu analogicznych szczepionek¹⁸¹⁹
• Encefalopatię o nieznanej etiologii występującą w ciągu 7 dni po podaniu szczepionki zawierającej komponent krztuścowy²⁰²¹
• Stwierdzoną przejściową trombocytopenię lub powikłania neurologiczne po wcześniejszych szczepieniach przeciwko błonicy i/lub tężcowi (w przypadku szczepionki Boostrix Polio)²²
• Ostre i ciężkie choroby przebiegające z gorączką (przeciwwskazanie czasowe)²³²⁴

Należy pamiętać, że w przypadku wystąpienia któregokolwiek z wyżej wymienionych przeciwwskazań, lekarz powinien odradzić pacjentowi stosowanie preparatów mogących zawierać polimyksynę, nawet w śladowych ilościach, oraz rozważyć alternatywne opcje terapeutyczne lub profilaktyczne, które nie zawierają tego związku.²⁵²⁶