Właściwości farmakodynamiczne
Polimyksyna

Polimyksyna – Właściwości farmakodynamiczne

Polimyksyna jest antybiotykiem peptydowym, należącym do grupy polipeptydów cyklicznych, który wykazuje silne działanie bakteriobójcze głównie wobec bakterii Gram-ujemnych. Jest to substancja stosowana w procesie wytwarzania niektórych szczepionek, gdzie występuje w śladowych ilościach jako pozostałość po procesie produkcyjnym.^{1 2}

Mechanizm działania polimyksyny

Polimyksyna działa poprzez interakcję z lipopolisacharydami (LPS) błony zewnętrznej bakterii Gram-ujemnych, powodując zwiększenie przepuszczalności błony komórkowej, co prowadzi do śmierci komórki bakteryjnej. Jest to antybiotyk o działaniu bakteriobójczym, który wykazuje aktywność przede wszystkim wobec tlenowych bakterii Gram-ujemnych.

Zastosowanie polimyksyny w produkcji szczepionek

W procesie wytwarzania szczepionek, takich jak Boostrix Polio i Infanrix-IPV, polimyksyna jest wykorzystywana jako środek przeciwbakteryjny w procesie produkcji. Pomimo zastosowania w procesie wytwarzania, w gotowych szczepionkach pozostają jedynie śladowe ilości polimyksyny.^{3 4}

Rola polimyksyny w zapewnieniu jakości szczepionek

Polimyksyna odgrywa istotną rolę w zapewnieniu czystości mikrobiologicznej podczas produkcji szczepionek, szczególnie tych zawierających komponenty wirusowe namnażane w hodowlach komórkowych. W przypadku szczepionek Boostrix Polio i Infanrix-IPV, wirusy polio są namnażane w hodowli komórkowej VERO, gdzie polimyksyna może być stosowana jako środek zapobiegający zanieczyszczeniom bakteryjnym.^{5 6}

Znaczenie kliniczne pozostałości polimyksyny w szczepionkach

Śladowe ilości polimyksyny pozostałe w gotowych preparatach szczepionek mogą być istotne z punktu widzenia klinicznego u osób z nadwrażliwością na ten antybiotyk. Dlatego w charakterystyce produktu leczniczego szczepionek Boostrix Polio i Infanrix-IPV zawarta jest informacja o możliwej obecności śladowych ilości polimyksyny, a nadwrażliwość na tę substancję jest wymieniana jako przeciwwskazanie do stosowania tych szczepionek.^{7 8}

Farmakodynamika szczepionek zawierających śladowe ilości polimyksyny

Profil immunogenności szczepionek

Szczepionki Boostrix Polio i Infanrix-IPV, w których procesie produkcji wykorzystywana jest polimyksyna, wykazują wysoką immunogenność w stosunku do antygenów w nich zawartych. W badaniach klinicznych potwierdzono, że szczepionki te wywołują odpowiednią odpowiedź immunologiczną, generując ochronne miana przeciwciał przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi i poliomyelitis.^{9 10}

Odpowiedź immunologiczna na szczepionkę Boostrix Polio

W badaniach klinicznych, miesiąc po podaniu szczepionki Boostrix Polio u dzieci, młodzieży i osób dorosłych obserwowano silną odpowiedź immunologiczną na wszystkie antygeny zawarte w szczepionce. Poniższa tabela przedstawia wyniki badań immunogenności:¹¹

¹²

Badania wykazały, że szczepionka Boostrix Polio wywołuje wyższe wskaźniki seroprotekcji i miana przeciwciał przeciwbłoniczych i przeciwtężcowych u dzieci i młodzieży w porównaniu z dorosłymi.¹³

Długotrwałość odpowiedzi immunologicznej po szczepieniu Boostrix Polio

Oceniano również utrzymywanie się odpowiedzi immunologicznej w dłuższym okresie po podaniu szczepionki Boostrix Polio. Pięć lat po szczepieniu dzieci oraz dziesięć lat po szczepieniu młodzieży i dorosłych obserwowano następujące odsetki seroprotekcji/seropozytywności:¹⁴

*98,2% osób ze stężeniami przeciwciał określanymi jako ochronne ≥ 0,016 IU/ml przy oznaczaniu metodą neutralizacji in-vitro Vero-cell.
**92,1% osób ze stężeniami przeciwciał określanymi jako ochronne ≥ 0,01 IU/ml przy oznaczaniu metodą neutralizacji in-vitro Vero-cell.

¹⁵

Odpowiedź immunologiczna na szczepionkę Infanrix-IPV

W przypadku szczepionki Infanrix-IPV, odpowiedź immunologiczna po szczepieniu uzupełniającym i przypominającym została oceniona u 917 zaszczepionych osób. Wykazano, że odpowiedź immunologiczna była niezależna od liczby dawek i rodzaju szczepionek podanych wcześniej (DTPw lub DTPa, OPV lub IPV).¹⁶

Po szczepieniu, u ≥ 99% wszystkich pacjentów stwierdzono ochronne miana przeciwciał przeciwko błonicy, krztuścowi, tężcowi i trzem typom poliowirusa.¹⁷

Efektywność szczepionek zawierających pozostałości polimyksyny

Skuteczność ochronna szczepionek, w których procesie produkcji wykorzystywana jest polimyksyna, została potwierdzona w licznych badaniach klinicznych i obserwacyjnych. W przypadku szczepionki Boostrix Polio, wykazano wysoką skuteczność ochronną wobec krztuśca u niemowląt urodzonych przez matki, które zostały zaszczepione tą szczepionką w czasie ciąży.¹⁸

CI: przedział ufności

¹⁹

Wpływ polimyksyny na bezpieczeństwo stosowania szczepionek

Obecność śladowych ilości polimyksyny w szczepionkach Boostrix Polio i Infanrix-IPV jest uwzględniana w ocenie bezpieczeństwa tych preparatów. Polimyksyna, jako antybiotyk peptydowy, może potencjalnie wywoływać reakcje nadwrażliwości u osób uczulonych na tę substancję, dlatego informacja o jej obecności jest zawarta w charakterystyce produktu leczniczego.

Ocena bezpieczeństwa u pacjentów z chorobami dróg oddechowych

Szczególną uwagę zwrócono na ocenę bezpieczeństwa i immunogenności szczepionki Boostrix (o składzie podobnym do Boostrix Polio) u osób z obturacyjnymi chorobami dróg oddechowych. Metaanaliza badań z udziałem 222 osób w wieku ≥ 18 lat, leczonych czynnie z powodu astmy lub przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP), wykazała odpowiedni profil bezpieczeństwa i immunogenności, zgodny z wynikami uzyskanymi w ogólnej populacji osób dorosłych.²⁰

Polimyksyna w kontekście innych substancji pomocniczych

Należy zauważyć, że oprócz polimyksyny, szczepionki Boostrix Polio i Infanrix-IPV mogą zawierać inne substancje pomocnicze o potencjalnym znaczeniu klinicznym, takie jak formaldehyd i neomycyna, które również są używane w procesie wytwarzania.^{21 22} Dodatkowo szczepionki te zawierają śladowe ilości innych substancji, takich jak kwas para-aminobenzoesowy i fenyloalanina.<sup data-drug="Boostrix Polio" data-section="Nazwa produktu leczniczego, skład jakościowy i ilościowy, postać farmaceutyczna" title="Substancje pomocnicze o znanym działaniu: Szczepionka zawiera 23 <sup data-drug="Infanrix-IPV" data-section="Nazwa produktu leczniczego, skład jakościowy i ilościowy, postać farmaceutyczna" title="Substancje pomocnicze o znanym działaniu: Szczepionka zawiera 24

Podsumowanie właściwości farmakodynamicznych polimyksyny w kontekście szczepionek

Polimyksyna, jako składnik obecny w śladowych ilościach w szczepionkach Boostrix Polio i Infanrix-IPV, nie wywiera bezpośredniego wpływu na farmakodynamikę tych produktów leczniczych. Jej obecność jest związana z procesem wytwarzania szczepionek, gdzie służy jako środek przeciwbakteryjny zapobiegający zanieczyszczeniom podczas produkcji, szczególnie przy hodowli komórkowej VERO wykorzystywanej do namnażania wirusów polio.

Dane z badań klinicznych potwierdzają, że szczepionki te wywołują silną odpowiedź immunologiczną przeciwko wszystkim zawartym w nich antygenom, a ich skuteczność i bezpieczeństwo zostały potwierdzone w licznych badaniach. Śladowe ilości polimyksyny pozostające w gotowych produktach są istotne jedynie z punktu widzenia potencjalnych reakcji nadwrażliwości u osób uczulonych na tę substancję.