wtórna oporność
Wtórna oporność (ang. secondary resistance) to zjawisko polegające na rozwinięciu niewrażliwości na stosowane leczenie przez organizmy lub komórki, które wcześniej wykazywały na nie podatność. Pojęcie to najczęściej dotyczy oporności na leki przeciwinfekcyjne, przeciwnowotworowe lub inne terapie farmakologiczne.
W kontekście chorób zakaźnych, wtórna oporność pojawia się, gdy początkowa skuteczność antybiotyku, leku przeciwwirusowego czy przeciwgrzybiczego zmniejsza się w trakcie terapii. Jest to wynik mutacji lub adaptacji patogenów pod wpływem presji selekcyjnej wywieranej przez lek. Klasycznym przykładem jest nabywanie oporności przez bakterie Mycobacterium tuberculosis podczas niedokończonej lub niewłaściwie prowadzonej terapii przeciwgruźliczej.
W onkologii wtórna oporność stanowi poważne wyzwanie terapeutyczne. Komórki nowotworowe, początkowo wrażliwe na chemioterapię czy terapie celowane, mogą rozwinąć mechanizmy umożliwiające przetrwanie mimo kontynuacji leczenia. Mechanizmy te obejmują m.in. modyfikacje docelowego białka, aktywację alternatywnych szlaków sygnałowych, zwiększoną ekspresję pomp usuwających leki z komórek czy zmiany w metabolizmie leków.
Przeciwdziałanie wtórnej oporności wymaga strategicznego podejścia terapeutycznego, takiego jak stosowanie terapii skojarzonych, sekwencyjne podawanie leków, dostosowywanie dawek oraz regularne monitorowanie skuteczności leczenia. W erze medycyny precyzyjnej istotne staje się również genomiczne profilowanie oporności w celu wyboru optymalnej terapii drugiej linii.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Flucytozyna – Dawkowanie i sposób podawania
Flucytozyna, podawana dożylnie w dawce 100 mg/kg mc/dobę (25 mg/kg co 6 godzin), jest stosowana głównie w terapii skojarzonej z amfoterycyną B w leczeniu kryptokokozy oraz podostrych i przewlekłych zakażeń grzybiczych, w tym zapalenia opon mózgowych, mięśnia sercowego i błony naczyniowej oka. U pacjentów z prawidłową funkcją nerek standardowa faza indukcyjna trwa 2-4 tygodnie, a w przypadku kandydozy dróg moczowych 7-10 dni. W terapii pediatrycznej dawkowanie flucytozyny wynosi również 100 mg/kg mc/dobę, jednak lek nie jest zalecany jako monoterapia ani lek pierwszego rzutu. U pacjentów z niewydolnością nerek dawkowanie modyfikuje się na podstawie klirensu kreatyniny, z odstępami między dawkami wydłużonymi do 12-24 godzin, a stężenie terapeutyczne flucytozyny w surowicy powinno mieścić się w zakresie 25-60 μg/ml.
amfoterycyna B, amfoterycyna B liposomalna, Candida, działanie synergistyczne, infuzja dożylna, kandydoza dróg moczowych, klirens kreatyniny, kryptokokowe zapalenie opon mózgowych, kryptokokoza mózgu, lek przeciwgrzybiczy, monitorowanie stężenia leku, oporność na leki, roztwór do infuzji, terapia immunosupresyjna, uogólniona kandydoza, upośledzenie funkcji nerek, wlew dożylny, wtórna oporność, zakażenie ośrodkowego układu nerwowego, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zespół nabytego niedoboru odporności - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Klertis 12,5 mg
Sunitynib, dostępny w postaci kapsułek twardych o dawkach 12,5 mg, 25 mg oraz 50 mg, jest wskazany do leczenia trzech głównych typów nowotworów u dorosłych: nowotworów podścieliskowych przewodu pokarmowego (GIST), raka nerkowokomórkowego (RCC) oraz nowotworów neuroendokrynnych trzustki (pNET). W przypadku GIST terapia sunitynibem jest zalecana u pacjentów z guzami nieoperacyjnymi i/lub przerzutami, którzy wykazali oporność lub nietolerancję na imatynib. W leczeniu RCC sunitynib może być stosowany zarówno jako terapia pierwszego rzutu w zaawansowanym lub przerzutowym stadium choroby, jak i po progresji po wcześniejszych terapiach, szczególnie u pacjentów z korzystnym lub pośrednim rokowaniem. W terapii pNET lek jest wskazany u pacjentów z wysoko zróżnicowanymi, nieoperacyjnymi guzami lub przerzutami, u których udokumentowano progresję choroby w badaniach obrazowych lub klinicznej ocenie stanu pacjenta.
choroba miejscowo zaawansowana, GIST, guz neuroendokrynny trzustki, kapsułka twarda, leczenie pierwszego rzutu, MRCC, nietolerancja imatynibu, nowotwór neuroendokrynny trzustki, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, nowotwór wysoko zróżnicowany, oporność nowotworu, parametr laboratoryjny, pNET, progresja choroby, przerzut odległy, rak nerkowokomórkowy, RCC, sunitynib, terapia imatynibem, wtórna oporność