Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Poliowirus typ 1

Poliowirus typ 1 – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania

Poliowirus typ 1 (szczep Mahoney) jest składnikiem szczepionek przeciw poliomyelitis, w tym preparatu Boostrix Polio. Właściwe postępowanie podczas stosowania szczepionek zawierających poliowirus typ 1 wymaga znajomości specjalnych ostrzeżeń i środków ostrożności, które zostały opracowane w celu zapewnienia maksymalnego bezpieczeństwa pacjentom.¹

Kwalifikacja do szczepienia

Przed podaniem szczepionki zawierającej poliowirus typ 1 konieczne jest przeprowadzenie dokładnego wywiadu lekarskiego, ze szczególnym uwzględnieniem wcześniejszych szczepień oraz ewentualnych działań niepożądanych, które mogły wystąpić po poprzednich szczepieniach. Taka ocena pozwala na identyfikację potencjalnych przeciwwskazań lub sytuacji wymagających szczególnej ostrożności.²

Komponenta krztuścowa w szczepionkach z poliowirusem typ 1

W przypadku szczepionek złożonych, takich jak Boostrix Polio, które zawierają zarówno poliowirus typ 1, jak i komponentę krztuścową, należy zwrócić szczególną uwagę na wcześniejsze reakcje po szczepieniu komponentą krztuścową. Decyzję o podaniu kolejnej dawki takiej szczepionki należy dokładnie rozważyć, jeśli po wcześniejszym szczepieniu wystąpiły następujące objawy:³

• Gorączka ≥ 40,0°C w ciągu 48 godzin po podaniu szczepionki, niewywołana przez jakikolwiek możliwy do zidentyfikowania czynnik
• Zapaść lub stan podobny do wstrząsu (epizod hipotoniczno-hiporeaktywny) w ciągu 48 godzin po szczepieniu
• Przewlekły, nieustanny płacz trwający ≥ 3 godzin, pojawiający się w ciągu 48 godzin po szczepieniu
• Drgawki przebiegające z gorączką lub bez, występujące w ciągu 3 dni po szczepieniu

⁴

Należy jednak podkreślić, że w niektórych okolicznościach, takich jak wysokie narażenie na zachorowanie na krztusiec, potencjalne korzyści z podania szczepionki mogą przeważyć nad ryzykiem.⁵

Zaburzenia neurologiczne

U pacjentów z obecnie rozpoznanym lub postępującym ciężkim zaburzeniem neurologicznym należy dokładnie rozważyć potencjalne ryzyko i korzyści związane z podaniem szczepionki zawierającej poliowirus typ 1 lub rozważyć odroczenie szczepienia. Analiza indywidualnego przypadku powinna uwzględniać stan kliniczny pacjenta oraz potencjalne zagrożenie wynikające z zachorowania na poliomyelitis.⁶

Ważne jest zauważenie, że drgawki gorączkowe w wywiadzie, drgawki w wywiadzie rodzinnym oraz działania niepożądane po szczepieniu DTP w wywiadzie rodzinnym nie stanowią przeciwwskazania do podania szczepionki zawierającej poliowirus typ 1.⁷

Ryzyko reakcji anafilaktycznej

Podobnie jak w przypadku innych szczepionek podawanych w iniekcjach, należy zapewnić możliwość odpowiedniego natychmiastowego leczenia w przypadku wystąpienia po szczepieniu reakcji anafilaktycznej. W związku z tym konieczne jest zapewnienie dostępu do odpowiednich leków i sprzętu umożliwiającego prowadzenie resuscytacji.⁸

Zaburzenia krzepnięcia i trombocytopenia

Szczepionki zawierające poliowirus typ 1, takie jak Boostrix Polio, powinny być ostrożnie stosowane u osób z trombocytopenią lub zaburzeniami krzepnięcia, ponieważ po podaniu domięśniowym może u nich wystąpić krwawienie. Jeżeli podanie szczepionki takim osobom jest zgodne z oficjalnymi zaleceniami, można rozważyć podanie jej podskórnie. Niezależnie od drogi podania, po wstrzyknięciu należy zastosować zdecydowany ucisk w miejscu wstrzyknięcia (bez rozcierania) przez co najmniej 2 minuty.⁹

Droga podania

Szczepionki zawierające poliowirus typ 1 w żadnym przypadku nie powinny być podawane donaczyniowo. Nieprzestrzeganie tego zalecenia może prowadzić do poważnych powikłań.¹⁰

Zaburzenia odporności

Zakażenie wirusem zespołu nabytego niedoboru odporności (HIV) nie stanowi przeciwwskazania do podania szczepionki zawierającej poliowirus typ 1. Należy jednak pamiętać, że u pacjentów z zaburzeniami odporności może nie pojawić się prawidłowa odpowiedź immunologiczna. W związku z tym skuteczność szczepienia może być u nich obniżona.¹¹

Omdlenia po szczepieniu

Należy pamiętać, że utrata przytomności (omdlenie) może wystąpić po podaniu lub nawet przed podaniem szczepionki zawierającej poliowirus typ 1, szczególnie u nastolatków, jako reakcja psychogenna na ukłucie igłą. Omdleniom mogą towarzyszyć objawy neurologiczne, takie jak przemijające zaburzenia widzenia, parestezje oraz toniczno-kloniczne ruchy kończyn podczas odzyskiwania przytomności. Aby uniknąć urazów podczas omdleń, ważne jest zachowanie odpowiednich procedur bezpieczeństwa.¹²

Skuteczność szczepienia

Jak w przypadku każdej szczepionki, w tym również tych zawierających poliowirus typ 1, może nie dojść do wytworzenia ochronnej odpowiedzi immunologicznej u wszystkich zaszczepionych osób. Jest to istotna informacja, którą należy uwzględnić przy ocenie korzyści i ryzyka związanego ze szczepieniem.¹³

Substancje pomocnicze o znanym działaniu

W kontekście szczepionek zawierających poliowirus typ 1, takich jak Boostrix Polio, należy zwrócić uwagę na zawarte w nich substancje pomocnicze:¹⁴

• Kwas para-aminobenzoesowy – może powodować reakcje alergiczne (możliwe reakcje typu późnego) i wyjątkowo skurcz oskrzeli
• Fenyloalanina – może być szkodliwa dla pacjentów z fenyloketonurią (PKU), rzadką chorobą genetyczną, w której fenyloalanina gromadzi się w organizmie z powodu nieprawidłowego jej usuwania
• Sód – zawartość poniżej 1 mmol (23 mg) na dawkę, co oznacza, że szczepionkę uznaje się za „wolną od sodu”
• Potas – zawartość poniżej 1 mmol (39 mg) na dawkę, co oznacza, że szczepionkę uznaje się za „wolną od potasu”

¹⁵

Identyfikowalność produktu

W celu poprawienia identyfikowalności biologicznych produktów leczniczych zawierających poliowirus typ 1, należy czytelnie zapisać nazwę i numer serii podawanego produktu. Ta praktyka ma kluczowe znaczenie dla monitorowania bezpieczeństwa i skuteczności szczepionek.¹⁶

Skład szczepionki a środki ostrożności

Podając szczepionkę zawierającą poliowirus typ 1, należy pamiętać, że w przypadku szczepionki Boostrix Polio zawartość poliowirusa typ 1 (szczep Mahoney) wynosi 40 jednostek antygenu D. Szczepionka może również zawierać śladowe ilości formaldehydu, neomycyny i polimyksyny, które są używane w procesie wytwarzania. Jest to istotne w kontekście potencjalnych reakcji alergicznych.¹⁷

Szczepionka zawierająca poliowirus typ 1 jest adsorbowana na wodorotlenku glinu, uwodnionym (Al(OH)3) 0,3 miligrama Al3+ oraz na fosforanie glinu (AlPO4) 0,2 miligrama Al3+. Poliowirus w szczepionce jest namnażany w hodowli komórkowej VERO.¹⁸