Przeciwwskazania stosowania
Bordetella pertussis

Przeciwwskazania stosowania substancji Bordetella pertussis. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tej substancji?

Bordetella pertussis stanowi jeden z głównych składników szczepionki DTP (Szczepionka błoniczo-tężcowo-krztuścowa adsorbowana). W kontekście klinicznym przeciwwskazania do stosowania zawiesiny inaktywowanego szczepu Bordetella pertussis należy rozpatrywać w odniesieniu do całego preparatu DTP, który zawiera nie mniej niż 4 j.m. tej bakterii w dawce 0,5 ml.¹

Nadwrażliwość i stany ostre jako przeciwwskazania do stosowania

Podstawowym przeciwwskazaniem do podania szczepionki zawierającej Bordetella pertussis jest nadwrażliwość na tę substancję czynną lub jakąkolwiek substancję pomocniczą szczepionki. Równie istotnym przeciwwskazaniem są ostre stany chorobowe przebiegające z gorączką, które uniemożliwiają podanie preparatu. W takich przypadkach szczepienie należy odroczyć do czasu ustąpienia objawów ostrej choroby.²

Choroby przewlekłe i neurologiczne jako przeciwwskazania

Szczepionki zawierającej Bordetella pertussis nie należy podawać w przypadku chorób przewlekłych w okresie zaostrzenia. W takich sytuacjach zaleca się przeprowadzenie szczepienia dopiero po ustąpieniu zaostrzenia choroby podstawowej. Istotnym przeciwwskazaniem są również choroby neurologiczne o postępującym przebiegu, które stanowią bezwzględne przeciwwskazanie do podania szczepionki z komponentem krztuścowym.³

Przeciwwskazania związane z wcześniejszymi szczepieniami

Szczególną grupę przeciwwskazań stanowią reakcje, które wystąpiły po wcześniejszym podaniu szczepionki zawierającej Bordetella pertussis. Do tych przeciwwskazań należą:

• Objawy mózgowe z zaburzeniami świadomości i ogniskowymi objawami neurologicznymi, które wystąpiły w ciągu 72 godzin po poprzednim szczepieniu
• Encefalopatia o nieznanej etiologii, która pojawiła się w ciągu 7 dni po podaniu szczepionki zawierającej antygeny krztuśca
• Drgawki przebiegające z gorączką lub bez, występujące w ciągu 3 dni po poprzedniej dawce szczepionki

⁴

Zaburzenia zachowania i stany kliniczne po szczepieniu jako przeciwwskazania

Do przeciwwskazań stosowania szczepionki z Bordetella pertussis zalicza się również specyficzne zaburzenia zachowania obserwowane po wcześniejszym szczepieniu:

• Nieutulony ciągły płacz lub krzyk o wysokich tonach (tzw. krzyk mózgowy) trwający ≥ 3 godziny, występujący w ciągu 48 godzin po poprzedniej dawce szczepionki
• Utrata świadomości lub epizod hipotoniczno-hiporeaktywny w ciągu 48 godzin po poprzednim szczepieniu, charakteryzujący się bezwładnością lub obniżeniem napięcia mięśniowego, zmniejszoną reakcją na bodźce zewnętrzne oraz zmianą zabarwienia skóry (bladość lub sinica)

⁵

Gorączka jako przeciwwskazanie

Istotnym przeciwwskazaniem do ponownego podania szczepionki zawierającej Bordetella pertussis jest gorączka ≥ 40,5ºC, niewywołana innymi czynnikami, która pojawiła się w ciągu 48 godzin po poprzednim szczepieniu. Taka reakcja organizmu wskazuje na znaczną nadreaktywność na składniki szczepionki i stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do kolejnego szczepienia preparatem DTP.⁶

Ocena ryzyka i korzyści przy przeciwwskazaniach

W przypadku stwierdzenia któregokolwiek z wymienionych przeciwwskazań do podania szczepionki DTP zawierającej Bordetella pertussis, kluczowe jest przeprowadzenie indywidualnej oceny ryzyka związanego z podaniem szczepionki w stosunku do ryzyka wystąpienia zakażenia i jego potencjalnych konsekwencji. Takie postępowanie pozwala na podejmowanie optymalnych decyzji terapeutycznych dostosowanych do konkretnej sytuacji klinicznej pacjenta.⁷

Tabela przeciwwskazań do stosowania szczepionki zawierającej Bordetella pertussis