Właściwości farmakodynamiczne
Bordetella pertussis

Szczepionka DTP zawiera inaktywowany szczep Bordetella pertussis w ilości nie mniejszej niż 4 j.m. na dawkę 0,5 ml, stanowiący pełnokomórkowy antygen krztuścowy, który po chemicznym zabiciu i odtoksycznieniu zachowuje właściwości immunogenne. Podanie szczepionki indukuje produkcję swoistych przeciwciał oraz pamięć immunologiczną, zapewniając ochronę przed krztuścem po pełnym schemacie szczepienia obejmującym 3 dawki pierwotne i 1 dawkę uzupełniającą zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych. Składniki szczepionki adsorbowane są na wodorotlenku glinu (do 0,7 mg Al³⁺), który pełni funkcję adiuwanta, wzmacniając odpowiedź immunologiczną, a obecność całych komórek krztuśca dodatkowo potęguje efekt adiuwancyjny wobec toksoidów błoniczego (≥30 j.m.) i tężcowego (≥40 j.m. w badaniu na świnkach morskich lub ≥60 j.m. w badaniu na myszach).

Właściwości farmakodynamiczne Bordetella pertussis

Bordetella pertussis stanowi aktywny składnik pełnokomórkowej szczepionki DTP, która przeznaczona jest do wywoływania czynnej odporności przeciwko krztuścowi, a także błonicy i tężcowi. W szczepionce DTP wykorzystywana jest zawiesina inaktywowanego szczepu Bordetella pertussis w ilości nie mniejszej niż 4 j.m. na dawkę 0,5 ml.1

Mechanizm działania

W szczepionce DTP zawarta jest pełnokomórkowa forma antygenu krztuścowego (P), która powstaje w wyniku chemicznego zabicia pałeczek krztuśca (Bordetella pertussis) i poddania ich procesowi odtoksycznienia. Inaktywowane bakterie, mimo pozbawienia patogenności, zachowują antygenowe właściwości żywych bakterii, co pozwala na wywołanie odpowiedzi ze strony układu immunologicznego.2

Odpowiedź immunologiczna

Podanie szczepionki zawierającej Bordetella pertussis prowadzi do wytworzenia swoistych przeciwciał oraz uruchamia mechanizmy umożliwiające powstanie pamięci immunologicznej. Ochronny poziom przeciwciał odpornościowych, zabezpieczający przed zakażeniem krztuścem, uzyskuje się po wykonaniu pełnego schematu szczepienia, obejmującego 3 dawki szczepienia pierwotnego i jedną dawkę szczepienia uzupełniającego, zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych.3

Wzmocnienie efektu immunologicznego

Uodporniające właściwości szczepionki zawierającej Bordetella pertussis wzmocnione są przez adiuwancyjne działanie wodorotlenku glinu, na którym adsorbowane są składniki szczepionki. Warto podkreślić, że obecność zawiesiny komórek krztuśca powoduje dodatkowy efekt adiuwancyjny w stosunku do pozostałych składników szczepionki – toksoidów błoniczego i tężcowego.4

Klasyfikacja farmakoterapeutyczna

Szczepionka DTP, zawierająca inaktywowany szczep Bordetella pertussis, należy do grupy farmakoterapeutycznej: szczepionka przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi pełnokomórkowa, inaktywowana, kod ATC: J07AJ51.5

Zgodność z normami

Szczepionka DTP zawierająca zawiesinę inaktywowanego szczepu Bordetella pertussis spełnia wymagania Farmakopei Europejskiej i Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), co gwarantuje jej odpowiednią jakość i skuteczność działania.6

Skład i postać farmaceutyczna

W szczepionce DTP zawiesina inaktywowanego szczepu Bordetella pertussis występuje w ilości nie mniejszej niż 4 j.m. na dawkę 0,5 ml. Pozostałe składniki to toksoid błoniczy (nie mniej niż 30 j.m.) oraz toksoid tężcowy (nie mniej niż 40 j.m. w badaniu na świnkach morskich lub nie mniej niż 60 j.m. w badaniu na myszach). Wszystkie składniki są adsorbowane na wodorotlenku glinu uwodnionym, w ilości nie większej niż 0,7 mg Al³⁺.7

Szczepionka ma postać zawiesiny do wstrzykiwań o białej lub prawie białej barwie.8

  1. 11.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl