Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Bordetella pertussis

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania Bordetella pertussis w szczepieniach przeciwkrztuścowych

W przypadku stosowania szczepionek zawierających inaktywowany szczep Bordetella pertussis, jak DTP-Szczepionka błoniczo-tężcowo-krztuścowa adsorbowana, należy zachować szczególne środki ostrożności. Podanie tej szczepionki musi być poprzedzone dokładnym wywiadem lekarskim, ze szczególnym uwzględnieniem wcześniejszych szczepień i potencjalnych działań niepożądanych z nimi związanych, a także pełnym badaniem lekarskim pacjenta. ¹

Ryzyko reakcji anafilaktycznej

Podobnie jak w przypadku wszystkich szczepionek podawanych drogą iniekcji, należy zapewnić pacjentom odpowiednie warunki do natychmiastowego leczenia w razie wystąpienia wstrząsu anafilaktycznego po podaniu szczepionki zawierającej komponent Bordetella pertussis. Personel medyczny powinien być przygotowany na szybką interwencję i dostępność odpowiedniego sprzętu reanimacyjnego. ²

Pacjenci z obniżoną odpornością

U pacjentów poddawanych terapii immunosupresyjnej lub z niedoborami odporności odpowiedź immunologiczna na antygeny Bordetella pertussis może być znacząco obniżona. W takich przypadkach zaleca się odroczenie szczepienia DTP do czasu zakończenia leczenia immunosupresyjnego oraz wykonanie oznaczeń poziomu przeciwciał przeciwkrztuścowych (a także przeciwbłoniczych i przeciwtężcowych) po przeprowadzonym szczepieniu w celu oceny skuteczności immunizacji. ³

Szczepienie wcześniaków

Przy stosowaniu szczepionek zawierających Bordetella pertussis u bardzo niedojrzałych wcześniaków (urodzonych ≤ 28. tygodnia ciąży) należy wziąć pod uwagę ryzyko wystąpienia bezdechu oraz konieczność monitorowania czynności oddechowych przez 48-72 godziny po podaniu dawki szczepienia pierwotnego. Dotyczy to zwłaszcza dzieci, u których wcześniej występowały objawy niedojrzałości układu oddechowego. Ze względu na istotne korzyści wynikające ze szczepienia przeciw krztuścowi w tej grupie niemowląt, nie należy rezygnować ze szczepienia ani odraczać jego podania. ⁴

Pacjenci z zaburzeniami krzepliwości

Nie ma dostępnych danych dotyczących immunogenności i reaktywności szczepionek z komponentem Bordetella pertussis (jak DTP) podawanych podskórnie u pacjentów z zaburzeniami krzepliwości. W takich przypadkach należy zachować szczególną ostrożność i rozważyć korzyści oraz ryzyko szczepienia. ⁵

Jednoczesne podawanie z innymi szczepionkami

W przypadku jednoczesnego podawania DTP-Szczepionki błoniczo-tężcowo-krztuścowej adsorbowanej ze skoniugowaną szczepionką przeciw pneumokokom obserwuje się zwiększoną częstość występowania reakcji gorączkowych. Z tego względu zaleca się profilaktyczne zastosowanie środków przeciwgorączkowych. Lekarz powinien poinformować opiekunów dziecka o możliwości wystąpienia takiej reakcji i zasadach postępowania. ⁶

Potencjalne reakcje na tiomersal

Szczepionka DTP zawierająca inaktywowany szczep Bordetella pertussis zawiera tiomersal jako środek konserwujący, co może prowadzić do wystąpienia reakcji alergicznych u szczepionych dzieci. Przed podaniem szczepionki należy dokładnie sprawdzić, czy u dziecka występowały lub występują jakiekolwiek reakcje alergiczne, a także czy wystąpiły jakiekolwiek zaburzenia stanu zdrowia po wcześniejszym podaniu szczepionki zawierającej komponent krztuścowy. ⁷

Technika podania szczepionki

Szczepionki zawierające Bordetella pertussis, takie jak DTP, nie mogą być podawane donaczyniowo. Przed podaniem szczepionki należy bezwzględnie upewnić się, że igła nie jest wprowadzona do naczynia krwionośnego. Nieprawidłowa technika podania może prowadzić do poważnych powikłań. ⁸

Obserwacja po szczepieniu

Ze względu na możliwość wystąpienia natychmiastowych reakcji niepożądanych po podaniu szczepionki zawierającej Bordetella pertussis, dziecko po szczepieniu powinno pozostać pod obserwacją lekarza przez co najmniej 30 minut. Jest to okres krytyczny dla wykrycia wczesnych objawów reakcji alergicznych lub innych poważnych działań niepożądanych wymagających natychmiastowej interwencji. ⁹

Kluczowe środki ostrożności przy stosowaniu szczepionek zawierających Bordetella pertussis

• Przeprowadzenie dokładnego wywiadu lekarskiego i badania przed szczepieniem ¹⁰
• Gotowość do leczenia wstrząsu anafilaktycznego w miejscu podania szczepionki ¹¹
• Odroczenie szczepienia u pacjentów poddawanych leczeniu immunosupresyjnemu ¹²
• Monitorowanie czynności oddechowych przez 48-72 godziny u bardzo niedojrzałych wcześniaków ¹³
• Profilaktyczne stosowanie leków przeciwgorączkowych przy jednoczesnym podawaniu ze szczepionką przeciw pneumokokom ¹⁴
• Szczególna ostrożność u osób z alergią na tiomersal ¹⁵
• Upewnienie się, że szczepionka nie jest podawana donaczyniowo ¹⁶
• Obserwacja pacjenta przez minimum 30 minut po szczepieniu ¹⁷