szczepionka błoniczo-tężcowo-krztuścowa
Szczepionka błoniczo-tężcowo-krztuścowa (DTaP/DTP) to trójskładnikowa szczepionka stosowana w profilaktyce trzech chorób zakaźnych: błonicy, tężca i krztuśca. Występuje w dwóch głównych wariantach: jako szczepionka pełnokomórkowa (DTP) zawierająca całe inaktywowane komórki Bordetella pertussis oraz jako szczepionka bezkomórkowa (DTaP) zawierająca oczyszczone antygeny krztuśca.
Szczepionka stanowi podstawowy element programu szczepień ochronnych u dzieci i jest podawana w schemacie wielodawkowym, rozpoczynającym się w 2. miesiącu życia. U osób dorosłych stosuje się szczepionkę przypominającą Tdap, zawierającą mniejszą ilość antygenów błoniczych i krztuścowych. Szczepionka DTP może występować także jako składnik preparatów skojarzonych, zawierających dodatkowo komponenty przeciwko poliomyelitis, Haemophilus influenzae typu b czy wirusowemu zapaleniu wątroby typu B.
Skuteczność szczepienia DTaP/DTP w zapobieganiu błonicy i tężcowi wynosi ponad 95%, a w przypadku krztuśca 80-85%. Najczęstsze działania niepożądane obejmują reakcje miejscowe (ból, zaczerwienienie, obrzęk w miejscu iniekcji) oraz ogólne (gorączka, drażliwość). Ciężkie reakcje poszczepienne występują rzadko. Szczepionka bezkomórkowa (DTaP) charakteryzuje się lepszym profilem bezpieczeństwa niż pełnokomórkowa (DTP), przy zachowaniu porównywalnej immunogenności.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedawkowanie – DTP-Szczepionka błoniczo-tężcowo-krztuścowa adsorbowana nie mniej niż 30 j.m. toksoidu błoniczego, nie mniej niż 40 j.m. toksoidu tężcowego i nie mniej niż 4 j.m. zawiesiny inaktywowanego szczepu Bordetella pertussis/0,5 ml; 1 d; 1 dawka (0,5 ml)
Przedawkowanie szczepionki błoniczo-tężcowo-krztuścowej (DTP) jest mało prawdopodobne ze względu na jej jednodawkowe opakowanie zawierające 0,5 ml preparatu. Każda dawka zawiera precyzyjnie określone ilości antygenów: minimum 30 j.m. toksoidu błoniczego, 40 j.m. toksoidu tężcowego w badaniu na świnkach morskich (60 j.m. w badaniu na myszach białych) oraz 4 j.m. inaktywowanego szczepu Bordetella pertussis. Dodatkowo, szczepionka zawiera do 0,7 mg Al³⁺ w postaci wodorotlenku glinu uwodnionego jako adiuwant. Charakterystyczna biała lub prawie biała zawiesina ułatwia identyfikację produktu, co minimalizuje ryzyko pomyłki i nieumyślnego podania nadmiernej dawki.
- Leksykon substancji czynnych
Bordetella pertussis – Przedawkowanie
Bordetella pertussis jest składnikiem aktywnym szczepionki DTP (błoniczo-tężcowo-krztuścowej) w postaci zawiesiny inaktywowanego szczepu, obecnym w dawce nie mniejszej niż 4 j.m. na 0,5 ml. Szczepionka DTP-Szczepionka błoniczo-tężcowo-krztuścowa adsorbowana jest pakowana w jednodawkowe opakowania zawierające dokładnie 0,5 ml, co znacząco ogranicza ryzyko przedawkowania. Produkt ma postać białej lub prawie białej zawiesiny, co umożliwia wizualną kontrolę przed podaniem. Przedawkowanie jest mało prawdopodobne, jednak teoretycznie nadmierna dawka mogłaby zwiększyć ryzyko i nasilenie działań niepożądanych, zarówno miejscowych (związanych z nadmiarem antygenu Bordetella pertussis i adjuwantu wodorotlenku glinu), jak i ogólnoustrojowych, przy dawce przekraczającej standardowe 0,5 ml zawiesiny i 4 j.m. antygenu.
- Leksykon substancji czynnych
Bordetella pertussis – Właściwości farmakokinetyczne
W przypadku szczepionki DTP zawierającej inaktywowany szczep Bordetella pertussis, nie określono klasycznych parametrów farmakokinetycznych (wchłanianie, dystrybucja, metabolizm, wydalanie), gdyż nie mają one zastosowania klinicznego dla tego typu preparatów. Zawartość Bordetella pertussis w dawce 0,5 ml wynosi co najmniej 4 j.m., a składnik ten jest adsorbowany na wodorotlenku glinu uwodnionym (≤0,7 mg Al³⁺), co wpływa na jego właściwości biologiczne i dystrybucję. Szczepionka występuje jako biała lub prawie biała zawiesina do wstrzykiwań, co determinuje jej właściwości fizykochemiczne i interakcje z układem immunologicznym po podaniu.
ADME, badanie immunogenności, Bordetella pertussis, immunogenność, inaktywowane komórki bakteryjne, inaktywowany szczep Bordetella pertussis, jednostka międzynarodowa, skuteczność kliniczna, szczepionka bakteryjna, szczepionka błoniczo-tężcowo-krztuścowa, układ immunologiczny, właściwości fizykochemiczne, wodorotlenek glinu uwodniony, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – DTP-Szczepionka błoniczo-tężcowo-krztuścowa adsorbowana
DTP-szczepionka błoniczo-tężcowo-krztuścowa adsorbowana zawiera minimalnie 30 j.m. toksoidu błoniczego, 40 j.m. toksoidu tężcowego (60 j.m. w badaniu na myszach) oraz 4 j.m. inaktywowanego Bordetella pertussis w dawce 0,5 ml. Przed podaniem konieczne jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu lekarskiego i badania fizykalnego w celu wykluczenia przeciwwskazań. Szczepienie wymaga zapewnienia możliwości natychmiastowego leczenia wstrząsu anafilaktycznego. U pacjentów z niedoborami odporności lub immunosupresją zaleca się przesunięcie szczepienia do zakończenia terapii oraz kontrolę poziomu przeciwciał po immunizacji. Szczególną ostrożność należy zachować u wcześniaków urodzonych ≤ 28. tygodnia ciąży, monitorując czynność oddechową przez 48-72 godziny po szczepieniu w warunkach szpitalnych ze względu na ryzyko bezdechu.
badanie lekarskie, bezdech, Bordetella pertussis, immunogenność, leczenie immunosupresyjne, niedobór odporności, przeciwciała przeciwbłonicze, przeciwciała przeciwtężcowe, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja gorączkowa, reakcja niepożądana, szczepionka błoniczo-tężcowo-krztuścowa, szczepionka skoniugowana przeciw pneumokokom, tiomersal, toksoid błoniczy, toksoid tężcowy, wcześniak niedojrzały, wstrząs anafilaktyczny, wywiad lekarski, zaburzenia krzepliwości krwi - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – DTP-Szczepionka błoniczo-tężcowo-krztuścowa adsorbowana nie mniej niż 30 j.m. toksoidu błoniczego, nie mniej niż 40 j.m. toksoidu tężcowego i nie mniej niż 4 j.m. zawiesiny inaktywowanego szczepu Bordetella pertussis/0,5 ml; 1 d; 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka DTP (błoniczo-tężcowo-krztuścowa adsorbowana) jest podawana w dawce 0,5 ml zawierającej minimum 30 j.m. toksoidu błoniczego, 40 j.m. toksoidu tężcowego (badanie na świnkach morskich) lub 60 j.m. (badanie na myszach), co najmniej 4 j.m. inaktywowanego szczepu Bordetella pertussis oraz do 0,7 mg uwodnionego wodorotlenku glinu jako adjuwantu. Podstawowy schemat szczepienia obejmuje 4 dawki: trzy pierwsze podawane w odstępach 6-8 tygodni w pierwszych 6 miesiącach życia dziecka oraz dawkę przypominającą w 2. roku życia. Uzupełnienie szczepienia jest możliwe do 3. roku życia, jeśli pierwotny schemat nie został zrealizowany terminowo.
adjuwant, Bordetella pertussis, inaktywowany szczep, mięsień naramienny, podanie domięśniowe, podskórne podanie szczepionki, Program Szczepień Ochronnych, przednioboczna część uda, schemat szczepienia, szczepionka błoniczo-tężcowo-krztuścowa, toksoid błoniczy, toksoid błoniczy i tężcowy, toksoid tężcowy, wodorotlenek glinu, zaburzenie krzepliwości krwi, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon substancji czynnych
Toksoid błoniczy – Przedawkowanie
Toksoid błoniczy, stosowany w szczepionkach monowalentnych i skojarzonych (np. Adacel, Boostrix, Infanrix-IPV), występuje w dawkach od 2 j.m. do 30 j.m. na 0,5 ml. Ryzyko przedawkowania jest niskie, głównie dzięki dostępności większości preparatów w opakowaniach jednodawkowych, co ogranicza możliwość podania dawki wyższej niż zalecana. W przypadku szczepionek wielodawkowych, takich jak D-Szczepionka błonicza adsorbowana 20-dawkowa, ryzyko pomyłki istnieje, jednak jest minimalizowane przez profesjonalne podanie przez wykwalifikowany personel. Dane z monitorowania bezpieczeństwa nie wskazują na specyficzne działania niepożądane związane z przedawkowaniem toksoidu błoniczego; reakcje kliniczne są zbliżone do tych obserwowanych po standardowej dawce, obejmując miejscowe reakcje zapalne, gorączkę, zmęczenie, ból głowy oraz potencjalne, ale nie zwiększone, ryzyko reakcji alergicznych.
anafilaksja, błonica, ciężka reakcja alergiczna, działanie niepożądane, glikokortykosteroid, Infanrix-IPV, leczenie objawowe, lek przeciwgorączkowy, lek przeciwhistaminowy, obserwacja kliniczna, reakcja alergiczna, reakcja miejscowa, reakcja nadwrażliwości, reakcja ogólnoustrojowa, reakcja poszczepienna, szczepionka błonicza adsorbowana, szczepionka błoniczo-tężcowa, szczepionka błoniczo-tężcowo-krztuścowa, szczepionka przeciwbłonicza, szczepionka skojarzona, toksoid błoniczy, zaczerwienienie i obrzęk - Leksykon substancji czynnych
Toksoid tężcowy – Właściwości farmakokinetyczne
Toksoid tężcowy, stosowany w profilaktyce tężca, występuje w szczepionkach monowalentnych oraz wieloskładnikowych w dawkach najczęściej od 20 do 40 j.m. Jego farmakokinetyka nie jest standardowo badana ani wymagana przez organy regulacyjne, co wynika z mechanizmu działania szczepionek – toksoid pełni funkcję antygenu stymulującego odpowiedź immunologiczną, a nie działa bezpośrednio farmakologicznie na tkanki czy narządy. Skuteczność preparatów ocenia się na podstawie miana przeciwciał, a nie parametrów farmakokinetycznych. Toksoid tężcowy jest często adsorbowany na wodorotlenku glinu, co spowalnia jego uwalnianie i wzmacnia odpowiedź immunologiczną, jednak ten proces nie podlega klasycznej ocenie farmakokinetycznej.
adjuwant glinowy, antygen T-niezależny, antygen T-zależny, charakterystyka produktu leczniczego, Haemophilus influenzae typu B, immunogenność szczepionki, jednostka międzynarodowa, meningokok grupy C, miano przeciwciał, nośnik białkowy, odpowiedź immunologiczna, profilaktyka tężca, przeciwciało przeciwtężcowe, szczepionka błoniczo-tężcowo-krztuścowa, szczepionka DTP, szczepionka durowo-tężcowa, szczepionka dwuwalentna, szczepionka Hib, szczepionka przeciwtężcowa, szczepionka skoniugowana, szczepionka Tdap, toksoid błoniczy, toksoid tężcowy, układ immunologiczny, wodorotlenek glinu