ondansetron i deksametazon
Ondansetron i deksametazon to leki często stosowane w terapii przeciwwymiotnej, szczególnie u pacjentów poddawanych chemioterapii, radioterapii lub w okresie pooperacyjnym. Ondansetron jest selektywnym antagonistą receptorów serotoninowych 5-HT3, skutecznie hamującym nudności i wymioty poprzez blokowanie działania serotoniny w obszarze chemoreceptorowej strefy wyzwalającej oraz w obwodowych zakończeniach nerwowych przewodu pokarmowego.
Deksametazon, będący syntetycznym glikokortykosteroidem o silnym działaniu przeciwzapalnym, wykazuje również właściwości przeciwwymiotne. Mechanizm tego działania nie jest w pełni wyjaśniony, ale prawdopodobnie wiąże się z hamowaniem syntezy prostaglandyn oraz zmniejszaniem przepuszczalności bariery krew-mózg dla substancji emetogennych.
Terapia skojarzona ondansetronem i deksametazonem wykazuje efekt synergistyczny, znacząco zwiększając skuteczność profilaktyki przeciwwymiotnej w porównaniu do monoterapii. Jest to standardowe postępowanie w zapobieganiu nudnościom i wymiotom wywołanym przez wysoko emetogenną chemioterapię. Najczęściej stosowany schemat obejmuje ondansetron w dawce 8-32 mg oraz deksametazon 8-20 mg podawane dożylnie przed chemioterapią, z kontynuacją deksametazonu w kolejnych dniach.
Powiązane wpisy
-
Leksykon substancji czynnych
Aprepitant jest selektywnym antagonistą receptorów neurokininowych 1 (NK1) substancji P, wykazującym wysokie powinowactwo i zdolność przenikania przez barierę krew-mózg, co potwierdzono badaniami PET. Po 3 dniach standardowego stosowania osiąga zajęcie ponad 95% receptorów NK1 w mózgu, co przekłada się na skuteczne działanie przeciwwymiotne. W badaniach klinicznych u dorosłych pacjentów poddawanych chemioterapii wysokiego ryzyka (cisplatyna ≥70 mg/m²) aprepitant w skojarzeniu z ondansetronem i deksametazonem znacząco poprawiał całkowitą odpowiedź (brak wymiotów i niestosowanie leków „w razie potrzeby”) w okresie 0-120 godzin (67,7% vs 47,8%, różnica 19,9%; 95% CI 14,0-25,8). Skuteczność utrzymywała się zarówno w fazie ostrej (0-24 h), jak i opóźnionej (25-120 h), a także w kolejnych cyklach chemioterapii. Podobne korzyści wykazano u pacjentów leczonych chemioterapią umiarkowanego ryzyka oraz w badaniach obejmujących różne schematy chemioterapii, z istotnym wydłużeniem czasu do wystąpienia pierwszych wymiotów.
analiza Kaplana-Meiera, antagonista receptora 5-HT3, bariera krew-mózg, chemioterapia umiarkowanego ryzyka, chemioterapia wysokiego ryzyka, cyklofosfamid, cytarabina, daunorubicyna, doksorubicyna, działanie przeciwwymiotne, działanie wymiotne chemioterapii, epirubicyna, idarubicyna, ifosfamid, irynotekan, karboplatyna, klasyfikacja ATC, lek przeciwwymiotny, nowotwór ginekologiczny, nudności i wymioty, odpowiedź całkowita, oksaliplatyna, ondansetron i deksametazon, pozytonowa tomografia emisyjna, receptor neurokininowy 1, substancja P, właściwości farmakodynamiczne -
Leksykon leków
Aprepitant, antagonista receptorów neurokininowych 1 (NK1), wykazuje wysoką skuteczność w zapobieganiu nudnościom i wymiotom indukowanym chemioterapią o wysokim potencjale emetogennym, szczególnie w schematach zawierających cisplatynę w dawce ≥ 70 mg/m² powierzchni ciała. W dwóch randomizowanych, podwójnie ślepych badaniach klinicznych z udziałem 1094 dorosłych pacjentów, trójdniowy schemat leczenia aprepitantem w połączeniu z ondansetronem i deksametazonem znacząco przewyższał standardowe leczenie (placebo + ondansetron + deksametazon) pod względem odpowiedzi całkowitej, definiowanej jako brak wymiotów i konieczności stosowania dodatkowych leków przeciwwymiotnych. Skuteczność aprepitantu była istotna statystycznie zarówno w fazie ostrej (0-24h), jak i opóźnionej (24-120h) oraz w całym okresie obserwacji (0-120h). Należy jednak pamiętać, że dawka ondansetronu stosowana w badaniach (32 mg i.v.) nie jest obecnie zalecana, a aktualne wytyczne dotyczące antagonistów receptorów 5-HT3 powinny być konsultowane w materiałach informacyjnych leków.
antagonista receptora, antagonista receptora 5-HT3, antagonista receptora NK1, aprepitant, chemioterapia przeciwnowotworowa, cisplatyna, działanie synergistyczne, faza opóźniona, faza ostra, lek przeciwwymiotny, nudności i wymioty, odpowiedź całkowita, ondansetron i deksametazon, potencjał emetogenny, powinowactwo, receptor neurokininowy 1, schemat leczenia, substancja P, wymioty opóźnione, wymioty wywołane chemioterapią
