pertaktyna
Pertaktyna (znana również jako pertactin, PRN) to białko adhezyjne występujące na powierzchni bakterii Bordetella pertussis, która jest czynnikiem etiologicznym krztuśca. Jako białko o masie 69 kDa, pertaktyna odgrywa kluczową rolę w procesie adhezji bakterii do komórek nabłonka dróg oddechowych, co stanowi istotny mechanizm patogenezy krztuśca.
Pertaktyna należy do grupy autotransporterów – białek, które same kierują swój transport przez błonę zewnętrzną bakterii. Zawiera sekwencję aminokwasową RGD (arginina-glicyna-kwas asparaginowy), która umożliwia wiązanie z integrynami komórek gospodarza, co ułatwia przyleganie bakterii do tkanek.
W kontekście klinicznym, pertaktyna jest jednym z antygenów zawartych w bezkomórkowych szczepionkach przeciwko krztuścowi (acellular pertussis vaccines, aP). Występowanie szczepów B. pertussis nieprodukujących pertaktyny (PRN-negative) staje się coraz częstszym zjawiskiem w krajach stosujących szczepionki bezkomórkowe, co może być wynikiem presji selekcyjnej wywieranej przez szczepienia i może wpływać na skuteczność szczepionek.
Badania serologiczne ukierunkowane na przeciwciała przeciwko pertaktynie są wykorzystywane w diagnostyce krztuśca, szczególnie w późniejszych fazach choroby. Monitorowanie zmian w ekspresji pertaktyny wśród krążących szczepów B. pertussis ma istotne znaczenie dla nadzoru epidemiologicznego i oceny skuteczności programów szczepień.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Pertaktyna – Interakcje
Pertaktyna, jako kluczowy antygen Bordetella pertussis, jest składnikiem bezkomórkowych szczepionek przeciwkrztuścowych, takich jak Adacel (3 µg pertaktyny), Boostrix (2,5 µg), Infanrix-IPV (8 µg) oraz ich wariantów skojarzonych. Badania kliniczne potwierdzają możliwość jednoczesnego podawania tych szczepionek z innymi preparatami, w tym inaktywowaną szczepionką przeciw grypie, szczepionką przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, szczepionką przeciw poliomyelitis, rekombinowaną szczepionką przeciw HPV, szczepionkami przeciw meningokokom (MenACWY), MMR/V oraz szczepionką przeciw ospie wietrznej i Haemophilus influenzae typu b. W większości przypadków nie stwierdzono istotnych klinicznie interakcji wpływających na skuteczność ochrony, choć obserwowano obniżone średnie geometryczne mian przeciwciał (GMT) lub stężenia (GMC) dla niektórych antygenów, w tym pertaktyny, bez znaczenia klinicznego. Zaleca się podawanie szczepionek w różne kończyny oraz uwzględnienie możliwych interakcji z lekami immunosupresyjnymi, które mogą osłabiać odpowiedź immunologiczną.
antygeny krztuśca, Bordetella pertussis, działanie niepożądane, grypa sezonowa, Haemophilus influenzae, hemaglutynina włókienkowa, lek immunosupresyjny, meningokoki, odpowiedź immunologiczna, odra, ospa wietrzna, pertaktyna, poliomyelitis, półpasiec, reakcja poszczepienna, różyczka, świnka, szczepionka HPV, szczepionka przeciwkrztuścowa, szczepionka skojarzona, układ immunologiczny, wirus brodawczaka ludzkiego, wirusowe zapalenie wątroby typu B, zaburzenie odporności