Właściwości farmakodynamiczne szczepionki Boostrix

Szczepionka Boostrix należy do grupy farmakoterapeutycznej: szczepionki bakteryjne, szczepionki przeciw krztuścowi (kod ATC: J07A J52). Jest to szczepionka przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi (bezkomórkowa, złożona), adsorbowana, o zmniejszonej zawartości antygenów, zawierająca toksoid błoniczy, toksoid tężcowy oraz antygeny Bordetella pertussis (toksoid krztuścowy, hemaglutynina włókienkowa i pertaktyna).¹

Odpowiedź immunologiczna po pierwszej dawce przypominającej

Po upływie około miesiąca od podania dawki przypominającej szczepionki Boostrix obserwowano wysokie współczynniki seroprotekcji/seropozytywności. Odpowiedź immunologiczna manifestuje się uzyskaniem odpowiednich mian przeciwciał przeciwko poszczególnym antygenom zawartym w szczepionce.²

Należy zauważyć, że w badaniach określone stężenia przeciwciał przeciw błonicy i tężcowi ≥ 0,1 j.m./ml uznawano za poziom zapewniający seroprotekcję, natomiast stężenie przeciwciał przeciw krztuścowi ≥ 5 EL.U/ml klasyfikowano jako seropozytywność. ATP (Zgodnie z protokołem) obejmuje wszystkie zakwalifikowane osoby, które otrzymały jedną dawkę przypominającą szczepionki Boostrix, dla których dane dotyczące immunogenności były dostępne dla przynajmniej jednego antygenu w określonym czasie.³

Porównanie Boostrix z innymi szczepionkami

Badania porównawcze przeprowadzone u młodzieży i dorosłych wykazały, że po upływie 1 miesiąca od szczepienia miana przeciwciał przeciwbłoniczych są podobne do uzyskiwanych po podaniu szczepionek Td typu „dla dorosłych”, które zawierają taką samą ilość antygenów, co Boostrix. Jednakże miana przeciwciał przeciwtężcowych były niższe w porównaniu z uzyskiwanymi po podaniu szczepionek Td typu „dla dorosłych”.⁴

Podobnie jak inne szczepionki Td typu „dla dorosłych”, Boostrix wywołuje wyższe miana przeciwciał przeciwbłoniczych i przeciwtężcowych u dzieci i młodzieży w porównaniu z dorosłymi. Wynika to z różnic w odpowiedzi immunologicznej zależnej od wieku.⁵

Długotrwałość odpowiedzi immunologicznej

Przeprowadzono badania oceniające utrzymywanie się ochronnych mian przeciwciał w dłuższej perspektywie czasowej po szczepieniu. Analizę tę przeprowadzono po 3-3,5 roku, 5-6 lat i 10 latach od pierwszego podania szczepionki Boostrix u osób szczepionych zgodnie z protokołem (ATP). Wyniki tych badań potwierdzają długotrwałą ochronę uzyskiwaną po podaniu szczepionki.⁶

Skuteczność ochronna wobec krztuśca

Antygeny krztuścowe występujące w szczepionce Boostrix są również zawarte w skojarzonej pediatrycznej szczepionce z acelularną składową krztuśca (Infanrix™), której skuteczność w szczepieniu pierwotnym została potwierdzona w środowiskowym badaniu narażenia dotyczącym kontaktów domowych. Istotnym jest fakt, że miana przeciwciał przeciwko wszystkim trzem składnikom krztuścowym po podaniu szczepionki Boostrix są wyższe od obserwowanych w tych badaniach. Na podstawie tego porównania stwierdza się, że Boostrix zapewnia ochronę przeciwko krztuścowi, jednak dokładny stopień i czas trwania tej ochrony nie zostały precyzyjnie określone w badaniach klinicznych.⁷

Odporność bierna wobec krztuśca u niemowląt po szczepieniu matek

Randomizowane, naprzemienny badanie kontrolowane za pomocą placebo wykazało znacznie wyższe stężenia przeciwciał przeciw krztuścowi we krwi pępowinowej przy porodzie u niemowląt urodzonych przez matki zaszczepione szczepionką Boostrix w 27-36 tygodniu ciąży (grupa dTpa; N=291) w porównaniu do grupy kontrolnej otrzymującej placebo (N=292). Średnie geometryczne stężenia przeciwciał przeciwko antygenom krztuśca we krwi pępowinowej wynosiły:⁸

• Dla PT (toksoid krztuścowy): 46,9 j.m./ml w grupie dTpa vs 5,5 j.m./ml w grupie kontrolnej
• Dla FHA (hemaglutynina włókienkowa): 366,1 j.m./ml w grupie dTpa vs 22,7 j.m./ml w grupie kontrolnej
• Dla PRN (pertaktyna): 301,8 j.m./ml w grupie dTpa vs 14,6 j.m./ml w grupie kontrolnej

Powyższe stężenia odpowiadają odpowiednio 8, 16 i 21 razy wyższym mianom we krwi pępowinowej dzieci urodzonych przez matki zaszczepione w porównaniu do grupy kontrolnej. Badania obserwacyjne dotyczące skuteczności sugerują, że te miana przeciwciał mogą zapewniać bierną ochronę przeciwko krztuścowi u noworodków.⁹

Immunogenność u niemowląt i małych dzieci urodzonych przez matki szczepione podczas ciąży

Immunogenność szczepionki Infanrix hexa (skoniugowana szczepionka przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, poliomyelitis i Haemophilus influenzae typ b) u niemowląt i małych dzieci urodzonych przez zdrowe matki, które zostały zaszczepione szczepionką Boostrix w 27-36 tygodniu ciąży, oceniano w dwóch badaniach klinicznych. Szczepionkę Infanrix hexa podawano równocześnie z 13-walentną skoniugowaną szczepionką przeciw pneumokokom w ramach szczepienia pierwotnego niemowląt (n=268), a następnie jako szczepienie uzupełniające w wieku między 11 a 18 miesięcy (n=229).¹⁰

Dane immunologiczne z badań po szczepieniu pierwotnym i uzupełniającym nie wykazały klinicznie istotnej interferencji szczepienia szczepionką Boostrix matek na odpowiedź immunologiczną niemowląt/dzieci na antygeny błonicy, tężca, wirusowego zapalenia wątroby typu B, inaktywowanego wirusa polio, Haemophilus influenzae typu b lub antygeny pneumokokowe.¹¹

Zaobserwowano niższe stężenia przeciwciał przeciwko antygenom krztuśca po szczepieniu pierwotnym (PT, FHA i PRN) i po szczepieniu uzupełniającym (PT, FHA) u niemowląt i dzieci urodzonych przez matki zaszczepione szczepionką Boostrix w czasie ciąży. Jednakże wielokrotność wzrostu stężeń przeciwciał przeciw krztuścowi od momentu przed szczepieniem uzupełniającym do 1 miesiąca po podaniu dawki uzupełniającej była w tym samym zakresie zarówno dla niemowląt i dzieci urodzonych przez matki zaszczepione szczepionką dTpa, jak i tych urodzonych przez matki, które otrzymały placebo, co świadczy o skuteczności szczepienia pierwotnego.¹²

Wobec braku korelatów ochrony przed krztuścem, kliniczne znaczenie tych obserwacji pozostaje do dalszej obserwacji. Aktualne dane epidemiologiczne dotyczące krztuśca po wdrożeniu szczepienia matek szczepionką dTpa nie wskazują jednak na kliniczne znaczenie tej interferencji immunologicznej.¹³

Skuteczność rzeczywista ochrony przed krztuścem u niemowląt urodzonych przez kobiety szczepione podczas ciąży

Skuteczność rzeczywistą (vaccine effectiveness, VE) szczepionek Boostrix i Boostrix Polio oceniano w trzech badaniach obserwacyjnych w Wielkiej Brytanii, Hiszpanii i Australii. Szczepionki podawano w trzecim trymestrze ciąży w ramach programu szczepienia matek, w celu zapewnienia ochrony przed krztuścem niemowlętom w wieku poniżej 3 miesięcy.¹⁴

Warto podkreślić, że jeśli szczepienie matki nastąpi w ciągu dwóch tygodni poprzedzających poród, skuteczność szczepienia u niemowlęcia może być niższa niż wartości uzyskane w badaniach.¹⁵

Odpowiedź immunologiczna po podaniu kolejnej dawki szczepionki Boostrix

Oceniono immunogenność szczepionki Boostrix podanej 10 lat po poprzedniej dawce przypominającej szczepionki przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi (bezkomórkowej) o zmniejszonej zawartości antygenów. Miesiąc po szczepieniu >99% osób zaszczepionych miało ochronne poziomy przeciwciał przeciw błonicy i tężcowi oraz było seropozytywnych w stosunku do krztuśca.^{99% osób zaszczepionych miało ochronne poziomy przeciwciał przeciw błonicy i tężcowi oraz było seropozytywnych w stosunku do krztuśca.”>16}

Odpowiedź immunologiczna u osób wcześniej nieszczepionych lub o nieznanej historii szczepień

Po podaniu jednej dawki szczepionki Boostrix 83 osobom w wieku od 11 do 18 lat wcześniej nieszczepionym przeciw krztuścowi oraz niepoddawanym szczepieniu przeciwko błonicy i tężcowi w okresie ostatnich 5 lat, u wszystkich osób uzyskano ochronny poziom przeciwciał przeciw tężcowi i błonicy. W zależności od antygenu krztuścowego wskaźnik seropozytywności po jednej dawce wahał się od 87% do 100%.¹⁷

U dorosłych ≥40 lat, które nie otrzymały żadnej szczepionki zawierającej komponentę błonicy i tężca w ciągu ostatnich 20 lat, po podaniu jednej dawki szczepionki Boostrix (n=139) ponad 98,5% osób było seropozytywnych w odniesieniu do wszystkich trzech antygenów krztuśca, a 81,5% i 93,4% osób miało ochronne poziomy przeciwciał odpowiednio przeciw błonicy i tężcowi. Po podaniu dwóch kolejnych dawek (1 miesiąc i 6 miesięcy po pierwszej dawce), odsetek osób seropozytywnych wynosił 100% dla wszystkich trzech antygenów krztuśca, a odsetek osób z ochronnym poziomem przeciwciał przeciw błonicy i tężcowi wzrósł odpowiednio do 99,3% i 100%.¹⁸

Odpowiedź immunologiczna i profil bezpieczeństwa u osób leczonych z powodu obturacyjnych chorób dróg oddechowych

W ramach metaanalizy wyników badań oceniających 222 osoby w wieku ≥18 lat zaszczepione szczepionką Boostrix, leczonych z powodu obturacyjnej choroby dróg oddechowych, takiej jak astma lub przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP), uzyskano następujące wyniki immunogenności miesiąc po szczepieniu:¹⁹

• 89,0% i 97,2% osób uzyskało ochronne poziomy przeciwciał odpowiednio przeciw błonicy i tężcowi (współczynnik seroprotekcji ≥ 0,1 j.m./ml)
• 78,3%, 96,1% i 92,2% było seropozytywnych odpowiednio dla:
  • toksoidu krztuścowego [PT]
  • hemaglutyniny włókienkowej [FHA]
  • pertaktyny [PRN]

Uzyskane wyniki świadczą o skutecznym efekcie dawki przypominającej i są zgodne z wynikami dotyczącymi odpowiedzi immunologicznej uzyskanymi w ogólnej populacji osób dorosłych oraz z wynikami dotyczącymi profilu bezpieczeństwa w tej populacji.²⁰