Leki w grupie
„szczepionki przeciwbakteryjne”
Szczepionki przeciwbakteryjne to biologiczne preparaty stosowane w profilaktyce chorób wywoływanych przez bakterie. Ich działanie polega na stymulowaniu układu odpornościowego do wytworzenia swoistej odporności przeciwko określonym patogenom bakteryjnym. W przeciwieństwie do antybiotyków, które są stosowane w leczeniu już istniejących infekcji, szczepionki działają prewencyjnie, zapobiegając rozwojowi choroby.
Szczepionki przeciwbakteryjne mogą zawierać całe zabite bakterie (szczepionki inaktywowane), oczyszczone fragmenty bakterii (szczepionki podjednostkowe) lub osłabione, żywe bakterie (szczepionki atenuowane). Coraz częściej stosuje się także szczepionki polisacharydowe, skoniugowane z białkiem nośnikowym, co zwiększa ich immunogenność, szczególnie u małych dzieci.
Do najważniejszych szczepionek przeciwbakteryjnych należą: szczepionka przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi (DTP, w Polsce dostępna jako Infanrix, Boostrix, Adacel), szczepionka przeciwko Haemophilus influenzae typu b (Hib, np. Act-HIB, Hiberix), szczepionka przeciwko pneumokokom (Prevenar 13, Synflorix, Pneumovax 23), szczepionka przeciwko meningokokom (Nimenrix, Bexsero, Trumenba) oraz szczepionka przeciwko gruźlicy (BCG).
Szczepionki przeciwbakteryjne można podzielić na kilka głównych podgrup: szczepionki pełnokomórkowe (zawierające całe zabite bakterie), szczepionki bezkomórkowe (zawierające tylko wybrane antygeny bakteryjne), szczepionki polisacharydowe (wykorzystujące oczyszczone polisacharydy otoczkowe bakterii) oraz szczepionki skoniugowane (w których polisacharydy połączone są z białkiem nośnikowym).
Największą zaletą stosowania szczepionek przeciwbakteryjnych jest możliwość zapobiegania poważnym chorobom zakaźnym, które w przeszłości były przyczyną wysokiej śmiertelności. Szczepienia umożliwiają również kontrolę epidemiologiczną chorób zakaźnych w populacji poprzez wytworzenie odporności zbiorowiskowej. Dodatkowo, stosowanie szczepionek przyczynia się do ograniczenia używania antybiotyków, co ma istotne znaczenie w walce z narastającą antybiotykoopornością bakterii.
Mimo licznych zalet, stosowanie szczepionek przeciwbakteryjnych wiąże się również z pewnymi ryzykami. Najczęstsze działania niepożądane to reakcje miejscowe (ból, zaczerwienienie, obrzęk w miejscu podania) oraz ogólne (gorączka, złe samopoczucie). Rzadko mogą wystąpić reakcje alergiczne, w tym reakcja anafilaktyczna. W przypadku szczepionek zawierających żywe, atenuowane bakterie, istnieje teoretyczne ryzyko wystąpienia choroby wywołanej przez szczep szczepionkowy, szczególnie u osób z obniżoną odpornością.
Lista leków w tej grupie
-
Boostrix – Zawiesina do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce – 0,5 ml (1 dawka)
Jest to zawiesina do wstrzykiwań zawierająca toksoidy błoniczy, tężcowy oraz antygeny Bordetella pertussis, adsorbowane na związkach glinu. Preparat stosuje się w celu szczepienia przypominającego przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi u osób od 4. roku życia. Ponadto podaje się go w czasie ciąży, aby zapewnić bierną ochronę niemowląt przed krztuścem. Szczepionka jest mętną, białą zawiesiną przeznaczoną do podawania zgodnie z oficjalnymi zaleceniami.
-
DTP-Szczepionka błoniczo-tężcowo-krztuścowa adsorbowana – Zawiesina do wstrzykiwań – nie mniej niż 30 j.m. toksoidu błoniczego, nie mniej niż 40 j.m. toksoidu tężcowego i nie mniej niż 4 j.m. zawiesiny inaktywowanego szczepu Bordetella pertussis/0,5 ml; 1 d; 1 dawka (0,5 ml)
Jest to zawiesina do wstrzykiwań zawierająca toksoidy błoniczy i tężcowy adsorbowane na wodorotlenku glinu oraz inaktywowane bakterie Bordetella pertussis. Preparat stosuje się w celu czynnego uodpornienia niemowląt i małych dzieci przeciw błonicy, tężcowi oraz krztuścowi. Szczepionka jest przeznaczona dla dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do 2. roku życia, a także do 3. roku życia w przypadku opóźnionych szczepień. Zastosowanie jej odbywa się zgodnie z obowiązującym Programem Szczepień Ochronnych.
Substancja czynna -
Pentaxim – Proszek i zawiesina do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań – 32 jednostek antygenu D + 10 mcg + nie mniej niż 40 j.m. + 8 jednostek antygenu D + 40 jednostek antygenu D + nie mniej niż 30 j.m. + 25 mcg + 25 mcg
Preparat jest szczepionką zawierającą toksoidy przeciw błonicy, tężcowi, antygeny Bordetella pertussis oraz inaktywowane wirusy poliomyelitis typów 1, 2 i 3, a także skoniugowany polisacharyd Haemophilus influenzae typu b. Produkt jest stosowany w celu zapobiegania wymienionym chorobom zakaźnym, w tym inwazyjnym zakażeniom wywołanym przez Haemophilus influenzae typ b. Szczepionka jest przeznaczona do podawania niemowlętom od 6. tygodnia życia w ramach szczepień pierwotnych oraz uzupełniających. Jej postać to proszek i zawiesina do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań, dostępna w ampułko-strzykawce.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Vivotif – Kapsułki dojelitowe – ≥ 2x10E9 CFU
Produkt leczniczy zawiera żywe komórki bakterii Salmonella enterica serowar Typhi szczepu Ty21a oraz substancje pomocnicze takie jak laktoza i sacharoza. Jest dostępny w formie dwukolorowych kapsułek dojelitowych. Stosuje się go doustnie w celu czynnego uodparniania przeciwko durowi brzusznemu. Preparat jest przeznaczony dla osób dorosłych oraz dzieci powyżej 5 roku życia zgodnie z oficjalnymi zaleceniami.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
DT-Szczepionka błoniczo-tężcowa adsorbowana – Zawiesina do wstrzykiwań – nie mniej niż 30 j.m. toksoidu błoniczego i nie mniej niz 40 j.m. toksoidu tężcowego/0,5 ml; 1 dawka (0,5 ml)
Produkt leczniczy to szczepionka zawierająca toksoidy błoniczy i tężcowy adsorbowane na wodorotlenku glinu. Jest stosowany jako działanie czynne w celu uodpornienia dzieci przeciw błonicy i tężcowi. Szczepionka przeznaczona jest zarówno do szczepienia podstawowego, jak i przypominającego, szczególnie u dzieci z przeciwwskazaniami do szczepienia przeciw krztuścowi. Preparat podaje się zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych, wspomagając ochronę przed tymi groźnymi chorobami zakaźnymi.
Substancja czynnaKategoria leku -
NeisVac-C – Zawiesina do wstrzykiwań – 10 mcg polisacharydu (O-deacetylowanego) Neisseria meningitidis grupy C (szczep C11) skoniugowany z 10-20 mcg toksoidu tężcowego adsorbowany na wodorotlenku glinu 0,5 mg Al+3/0,5 ml
Preparat jest skoniugowaną szczepionką meningokokową, zawierającą polisacharyd Neisseria meningitidis grupy C, który jest połączony z toksoidem tężcowym oraz adsorbowany na wodorotlenku glinu. Przeznaczony jest do podawania w formie zawiesiny do wstrzykiwań. Stosuje się go w celu czynnego uodparniania dzieci od 2. miesiąca życia, młodzieży oraz dorosłych. Ma na celu zapobieganie zakażeniom wywołanym przez meningokoki grupy C.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna