Leki w grupie
„szczepionki przeciwwirusowe”

Szczepionki przeciwwirusowe to preparaty biologiczne stymulujące układ odpornościowy do wytworzenia przeciwciał przeciwko określonym wirusom. Działają na zasadzie wprowadzenia do organizmu antygenu wirusowego (w postaci osłabionego lub inaktywowanego wirusa, jego fragmentów lub materiału genetycznego), co wywołuje reakcję immunologiczną bez wywoływania choroby. W efekcie organizm uczy się rozpoznawać i zwalczać konkretne patogeny wirusowe przy przyszłym kontakcie.

Szczepionki przeciwwirusowe można podzielić na kilka głównych typów: żywe atenuowane (zawierające osłabione wirusy), inaktywowane (zawierające zabite wirusy), podjednostkowe (zawierające tylko fragmenty wirusa), szczepionki mRNA (zawierające instrukcje genetyczne do produkcji białka wirusowego) oraz wektorowe (wykorzystujące nieszkodliwy wirus jako nośnik materiału genetycznego patogenu).

Do najważniejszych szczepionek przeciwwirusowych należą: szczepionki przeciw grypie (np. Vaxigrip Tetra, Influvac Tetra), szczepionki przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu A (np. Havrix, Avaxim) i B (np. Engerix-B, HBVAXPRO), szczepionki przeciw wirusowi HPV (np. Gardasil, Cervarix), szczepionki przeciw polio (np. Imovax Polio), szczepionki przeciw odrze, śwince i różyczce (np. M-M-RVAXPRO, Priorix), a także nowsze szczepionki przeciw COVID-19 (np. Comirnaty, Spikevax).

Największą zaletą stosowania szczepionek przeciwwirusowych jest skuteczne zapobieganie ciężkim przebiegom chorób wirusowych oraz ich powikłaniom. Szczepienia umożliwiają wytworzenie odporności populacyjnej, ograniczając rozprzestrzenianie się wirusów w społeczeństwie. Ponadto, w przypadku wielu chorób wirusowych brak jest skutecznego leczenia przyczynowego, co czyni profilaktykę szczepienną najskuteczniejszą metodą walki z nimi.

Potencjalne niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem szczepionek przeciwwirusowych obejmują działania niepożądane, które mogą wystąpić po szczepieniu. Najczęściej są to łagodne reakcje miejscowe (ból, zaczerwienienie w miejscu wkłucia) lub ogólne (gorączka, zmęczenie). Rzadko mogą wystąpić poważniejsze reakcje alergiczne. W przypadku szczepionek żywych atenuowanych istnieje teoretyczne ryzyko rewersji do formy zjadliwej, choć współczesne metody produkcji znacząco je minimalizują. Należy pamiętać, że korzyści ze szczepień przewyższają potencjalne ryzyka.