okołowargowe zapalenie skóry
Okołowargowe zapalenie skóry (dermatitis perioralis) jest przewlekłą dermatozą zapalną, która manifestuje się drobnymi grudkowymi lub grudkowo-krostkowymi wykwitami zlokalizowanymi wokół ust, nosa lub oczu. Schorzenie to charakteryzuje się czerwonymi, swędzącymi zmianami skórnymi z towarzyszącym łuszczeniem i uczuciem napięcia skóry.
Etiologia schorzenia nie jest w pełni poznana, jednak wśród czynników predysponujących wymienia się stosowanie miejscowych steroidów, preparatów kosmetycznych zawierających składniki okluzyjne, a także zaburzenia flory bakteryjnej skóry. Choroba częściej dotyka kobiety w wieku 20-45 lat, choć może wystąpić również u dzieci i mężczyzn.
W leczeniu okołowargowego zapalenia skóry kluczowe jest odstawienie miejscowych kortykosteroidów oraz potencjalnie drażniących kosmetyków. Terapia obejmuje stosowanie miejscowych antybiotyków (metronidazol, erytromycyna, klindamycyna), inhibitorów kalcyneuryny oraz w cięższych przypadkach antybiotyków doustnych (tetracykliny). W ostatnich latach skuteczność wykazują również miejscowe preparaty z iwermektyną.
Przebieg choroby ma charakter przewlekły, z tendencją do nawrotów. Właściwa diagnostyka różnicowa obejmuje trądzik różowaty, zapalenie skóry z podrażnienia oraz kontaktowe zapalenie skóry. Leczenie wymaga cierpliwości, gdyż pełna remisja zmian może nastąpić dopiero po kilku tygodniach lub miesiącach regularnej terapii.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Acnatac (10 mg + 0,25 mg)/g
Produkt leczniczy Acnatac w postaci żelu zawiera klindamycynę (10 mg/g) oraz tretynoinę (0,25 mg/g) i posiada liczne przeciwwskazania, które należy uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Lek jest bezwzględnie przeciwwskazany u kobiet w ciąży oraz planujących ciążę ze względu na teratogenne działanie tretynoiny. Ponadto, stosowanie Acnatacu jest niewskazane u pacjentów z nadwrażliwością na klindamycynę, tretynoinę, linkomycynę oraz substancje pomocnicze takie jak metylu parahydroksybenzoesan (E 218, 1,5 mg/g), propylu parahydroksybenzoesan (E 216, 0,3 mg/g) i butylohydroksytoluen (E 321, 0,2 mg/g). Reakcje alergiczne mogą obejmować od łagodnych podrażnień skóry do anafilaksji. Przeciwwskazania obejmują także choroby przewodu pokarmowego, takie jak odcinkowe zapalenie jelit, wrzodziejące zapalenie jelita grubego oraz poantybiotykowe zapalenie jelita grubego, ze względu na możliwość systemowego wchłaniania klindamycyny i potencjalnego nasilenia objawów.
acne conglobata, butylohydroksytoluen, Clostridioides difficile, działanie teratogenne, klindamycyna, linkomycyna, metylu parahydroksybenzoesan, odcinkowe zapalenie jelit, okołowargowe zapalenie skóry, ostry wyprysk, parabeny, poantybiotykowe zapalenie jelita grubego, pochodna witaminy A, propylu parahydroksybenzoesan, rak skóry, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, retinoidy, trądzik guzkowo-torbielowaty, trądzik piorunujący, trądzik różowaty, trądzik skupiony, tretynoina, wrzodziejące zapalenie jelita grubego - Leksykon substancji czynnych
Propionian klobetazolu – Działania niepożądane
Propionian klobetazolu, silny kortykosteroid stosowany miejscowo, wykazuje profil bezpieczeństwa potwierdzony w badaniach klinicznych na 558 pacjentach, gdzie najczęstszym działaniem niepożądanym było uczucie pieczenia skóry (2,8%). Miejscowe działania niepożądane obejmują zapalenie mieszków włosowych, ból, świąd, trądzik, teleangiektazje, zanik skóry oraz alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, występujące z częstością od 0,2% do poniżej 1%. Preparat Clobex, stosowany jako szampon pozostający na skórze przez 15 minut, charakteryzuje się ograniczonym wchłanianiem ogólnoustrojowym, co redukuje ryzyko zahamowania osi podwzgórze-przysadka-nadnercza. Niemniej jednak, długotrwałe stosowanie może prowadzić do poważnych powikłań endokrynologicznych, takich jak zespół Cushinga i zahamowanie czynności kory nadnerczy, a także do zaburzeń okulistycznych, w tym jaskry i zaćmy.
efekt z odbicia, hiperkortyzolizm, hirsutyzm, jaskra, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid miejscowy, łuszczyca, łuszczyca krostkowa, niewydolność nadnerczy, okołowargowe zapalenie skóry, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, pieczenie skóry, plamica, propionian klobetazolu, teleangiektazje, trądzik różowaty, wyprysk krostkowy, zaćma, zakażenia oportunistyczne, zapalenie mieszków włosowych, zespół Cushinga - Leksykon substancji czynnych
Metyloprednizolon – Przeciwwskazania stosowania
Metyloprednizolon, jako syntetyczny glikokortykosteroid o silnym działaniu przeciwzapalnym, immunosupresyjnym i przeciwalergicznym, posiada szereg bezwzględnych przeciwwskazań, które należy uwzględnić w praktyce klinicznej. Należą do nich nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki preparatu, układowe zakażenia grzybicze oraz specyficzne przeciwwskazania związane z drogą podania (np. podanie dooponowe jest bezwzględnie przeciwwskazane, a dożylne niezalecane dla niektórych preparatów jak Depo-Medrol). U pacjentów przyjmujących dawki immunosupresyjne metyloprednizolonu, szczepienia żywymi lub atenuowanymi wirusami są przeciwwskazane ze względu na ryzyko zakażenia i osłabioną odpowiedź immunologiczną. Dodatkowo, preparaty miejscowe (np. Advantan, Skinatan) nie powinny być stosowane w przypadku zakażeń bakteryjnych, grzybiczych, wirusowych skóry, trądziku różowatego, owrzodzeń czy zaniku skóry. U dzieci poniżej 2 lat oraz u wcześniaków i noworodków (szczególnie przy preparatach zawierających alkohol benzylowy) stosowanie metyloprednizolonu jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko kumulacji substancji i działań niepożądanych.
antybiotyk makrolidowy, choroba wrzodowa żołądka, cukrzyca, działanie immunosupresyjne, działanie przeciwalergiczne, działanie przeciwzapalne, glikokortykosteroid, gruźlica aktywna, infekcja wirusowa, jałowa martwica kości, lek indukujący enzymy, lek przeciwgrzybiczny, metyloprednizolon, miopatia steroidowa, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na substancję czynną, niedoczynność tarczycy, niewydolność kory nadnerczy, niewydolność serca, okołowargowe zapalenie skóry, osteoporoza, ostre zapalenie płuc, perforacja przewodu pokarmowego, podanie dooponowe, podanie nadtwardówkowe, profil lipidowy, reakcja anafilaktyczna, rozszczep podniebienia, szczepionka żywa, trądzik pospolity, trądzik różowaty, układowe zakażenie grzybicze, wirus atenuowany, wrzodziejące zapalenie jelita, zaburzenie afektywne, zaburzenie kontroli glikemii, zakażenie bakteryjne, zakażenie skóry, zakażenie wirusowe, zakrzepica, zakrzepowe zapalenie żył, zanikowa choroba skóry, zapalenie uchyłków jelita, zawał mięśnia sercowego, zespół odstawienia - Leksykon substancji czynnych
Propionian klobetazolu – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Propionian klobetazolu, jako silny kortykosteroid miejscowy, wymaga ostrożnego stosowania ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, takich jak martwica kości, ciężkie zakażenia (w tym martwicze zapalenie powięzi), immunosupresja ogólnoustrojowa oraz przemijające zmiany mięsaka Kaposiego. Szczególnie niebezpieczne jest długotrwałe stosowanie powyżej 4 tygodni, zwłaszcza w dawkach przekraczających zalecenia, a także u pacjentów jednocześnie leczonych innymi silnymi kortykosteroidami lub lekami immunosupresyjnymi (np. metotreksat, mykofenolan mofetylu). U dzieci i przy stosowaniu na dużych powierzchniach ciała z opatrunkami okluzyjnymi obserwuje się zwiększone ryzyko ogólnoustrojowego wchłaniania, co może prowadzić do odwracalnej niewydolności nadnerczy i zespołu Cushinga. Zaleca się monitorowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza oraz ostrożne stopniowe odstawianie preparatu, aby uniknąć ostrej niewydolności nadnerczy.
cukrzyca, immunosupresja ogólnoustrojowa, kortykosteroid miejscowy, lek immunosupresyjny, łuszczyca krostkowa uogólniona, łuszczyca owłosionej skóry głowy, martwica kości, martwicze zapalenie powięzi, metotreksat, mięsak Kaposiego, mykofenolan mofetylu, niedobór glikokortykosteroidów, niewydolność nadnerczy, okołowargowe zapalenie skóry, opatrunek okluzyjny, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, ostra niewydolność nadnerczy, preparat kortykosteroidowy, propionian klobetazolu, tachyfilaksja, teleangiektazja, trądzik pospolity, trądzik różowaty, zanik skóry, zapalenie skóry polekowe, zespół Cushinga - Leksykon substancji czynnych
Erytromycyna – Przeciwwskazania stosowania
Erytromycyna, antybiotyk makrolidowy dostępny w formach ogólnoustrojowych (tabletki, zawiesiny, roztwory do infuzji) oraz miejscowych (maści, płyny, roztwory na skórę), posiada liczne przeciwwskazania wynikające z jej profilu farmakokinetycznego i potencjalnych interakcji lekowych. Bezwzględnie przeciwwskazane jest stosowanie erytromycyny u pacjentów z nadwrażliwością na makrolidy, ciężką niewydolnością wątroby, wydłużeniem odstępu QT (wrodzonym lub nabytym), zaburzeniami rytmu serca typu torsades de pointes, częstoskurczem komorowym oraz zaburzeniami elektrolitowymi, takimi jak hipokaliemia i hipomagnezemia. Ponadto, erytromycyna wchodzi w istotne interakcje z lekami takimi jak lowastatyna, symwastatyna, astemizol, terfenadyna, cisapryd, domperidon, pimozyd, ergotamina, dihydroergotamina oraz lomitapid, co może prowadzić do poważnych działań niepożądanych, w tym arytmii. W przypadku dożylnej formy erytromycyny (Erythromycinum Intravenosum TZF) przeciwwskazane jest szybkie wstrzyknięcie (bolus) roztworu laktobionianu.
Aknemycin Plus, alkaloid sporyszu, antybiotyk makrolidowy, astemizol, ciężka niewydolność wątroby, cisapryd, częstoskurcz komorowy, Davercin, dihydroergotamina, domperidon, ergotamina, Erythromycinum TZF, hiperlipidemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, interakcja lekowa, laktobionian, lek prokinetyczny, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwpsychotyczny, lomitapid, lowastatyna, nadwrażliwość, octan cynku, okołowargowe zapalenie skóry, ostry wyprysk, pimozyd, statyna, symwastatyna, terfenadyna, torsades de pointes, trądzik różowaty, wydłużenie odstępu QT, Zineryt - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Advantan 1 mg/g
Metyloprednizolonu aceponian w postaci emulsji na skórę (Advantan 1 mg/g) posiada liczne przeciwwskazania, które lekarz musi uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze. Preparat jest przeciwwskazany w przypadku infekcji skórnych bakteryjnych (w tym kiła i gruźlica), grzybiczych oraz wirusowych (np. ospa wietrzna, półpasiec), gdyż może maskować objawy i nasilać przebieg choroby. Ponadto, nie zaleca się stosowania u pacjentów z trądzikiem różowatym, trądzikiem pospolitym, okołowargowym zapaleniem skóry, owrzodzeniami, miejscowymi odczynami poszczepiennymi oraz chorobami zanikowymi skóry ze względu na ryzyko zaostrzenia objawów i działań niepożądanych. Preparat jest przeciwwskazany u dzieci poniżej 2 roku życia z powodu braku danych bezpieczeństwa i ryzyka ogólnoustrojowych działań niepożądanych wynikających z wysokiego stosunku powierzchni ciała do masy ciała.
atrofia skóry, bakteryjne zakażenie skóry, glikokortykosteroid miejscowy, gruźlica skóry, jaskra, kiła skórna, metyloprednizolon aceponian, nadwrażliwość, odczyn poszczepienny, okołowargowe zapalenie skóry, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, ospa wietrzna, owrzodzenie skóry, półpasiec, rozstęp skórny, ścieńczenie naskórka, skóra właściwa, teleangiektazja, trądzik pospolity, trądzik posteroidowy, trądzik różowaty, wirusowa choroba skóry, zaćma, zakażenie grzybicze, zakażenie oportunistyczne, zakażenie skórne, zanikowa choroba skóry - Leksykon substancji czynnych
Klindamycyna – Przeciwwskazania stosowania
Klindamycyna, antybiotyk z grupy linkozamidów, jest przeciwwskazana u pacjentów z nadwrażliwością na klindamycynę, linkomycynę lub substancje pomocnicze. Przeciwwskazania obejmują także zaburzenia żołądkowo-jelitowe, takie jak odcinkowe zapalenie jelit, wrzodziejące zapalenie jelita grubego oraz przebyte poantybiotykowe zapalenie jelita grubego, ze względu na ryzyko rzekomobłoniastego zapalenia jelita grubego. Preparaty miejscowe są niewskazane u pacjentów z zapaleniem okrężnicy w trakcie antybiotykoterapii. Klindamycyna w połączeniu z tretynoiną jest przeciwwskazana u kobiet w ciąży i planujących ciążę, a preparaty zawierające alkohol benzylowy – u noworodków, zwłaszcza wcześniaków. Niektóre preparaty miejscowe nie powinny być stosowane u dzieci poniżej 12 lat. Dodatkowo, preparaty złożone z klindamycyną i benzoilu nadtlenkiem są przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na benzoilu nadtlenek.
alergia krzyżowa, alkohol benzylowy, atopia, choroba Leśniowskiego-Crohna, erytromycyna, lek blokujący przewodnictwo nerwowo-mięśniowe, linkozamid, nadtlenek benzoilu, nadwrażliwość na linkomycynę, nadwrażliwość na substancję czynną, odcinkowe zapalenie jelit, okołowargowe zapalenie skóry, oporność bakteryjna, poantybiotykowe zapalenie jelita grubego, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, trądzik guzkowo-torbielowaty, trądzik różowaty, tretynoina, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zakażenie bakteryjne, zapalenie okrężnicy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Travocort (10 mg + 1 mg)/g
Travocort to krem zawierający 10 mg izokonazolu azotanu oraz 1 mg diflukortolonu walerianianu na gram, łączący działanie przeciwgrzybicze i kortykosteroidowe. Działania niepożądane związane z miejscowym stosowaniem obejmują reakcje skórne takie jak podrażnienie, pieczenie, rumień, suchość, świąd, pęcherzyki, rozstępy, ścieńczenie skóry, zapalenie mieszków włosowych, nadmierny wzrost owłosienia, teleangiektazje, okołowargowe zapalenie skóry, odbarwienia oraz zmiany trądzikopodobne. Częstość występowania tych działań jest nieznana, co wymaga uważnego monitorowania pacjentów. Reakcje alergiczne mogą wymagać natychmiastowego odstawienia leku. Szczególną uwagę należy zwrócić na potencjalne zaburzenia wzroku, w tym nieostre widzenie, które wymaga konsultacji okulistycznej.
atrofia skóry, diflukortolonu walerianian, hipertrychoza, hipopigmentacja skóry, immunosupresja, izokonazol azotan, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid, nieostre widzenie, niewydolność kory nadnerczy, okołowargowe zapalenie skóry, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, personel medyczny, pieczenie skóry, podrażnienie skóry, rozstępy skórne, rumień, teleangiektazja, trądzik steroidowy, zapalenie mieszków włosowych, zespół Cushinga - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Clobex
Propionian klobetazolu w postaci szamponu leczniczego, stosowany głównie w terapii łuszczycy owłosionej skóry głowy, wymaga ostrożności ze względu na ryzyko działań niepożądanych, w tym nadwrażliwości na kortykosteroidy oraz poważnych powikłań systemowych przy długotrwałym stosowaniu przekraczającym 4 tygodnie. Szczególnie niebezpieczne jest stosowanie w dużych dawkach, na dużych powierzchniach ciała, z opatrunkami okluzyjnymi lub u dzieci, co może prowadzić do ogólnoustrojowego wchłaniania kortykosteroidów, zahamowania osi podwzgórze-przysadka-nadnercza oraz odwracalnej niewydolności nadnerczy manifestującej się zespołem Cushinga. Zaleca się monitorowanie pacjentów, zwłaszcza tych z ciężką cukrzycą, oraz rozważenie zamiany na słabszy kortykosteroid po 4 tygodniach terapii.
ciężkie zakażenie, immunosupresja ogólnoustrojowa, kortykosteroid miejscowy, łuszczyca owłosionej skóry głowy, martwica kości, martwicze zapalenie powięzi, mięsak Kaposiego, nadwrażliwość na lek, niewydolność nadnerczy, okołowargowe zapalenie skóry, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, ostra niewydolność nadnerczy, propionian klobetazolu, tachyfilaksja, teleangiektazja, trądzik pospolity, trądzik różowaty, uogólniona łuszczyca krostkowa, zanik skóry, zespół Cushinga - Leksykon substancji czynnych
Izokonazol – Przeciwwskazania stosowania
Izokonazol, stosowany miejscowo w postaci kremu dopochwowego (Izovag, 10 mg/g) lub kremu na skórę (Travogen, 10 mg/g; Travocort, 10 mg/g izokonazolu azotanu + 1 mg/g diflukortolonu walerianianu), jest skutecznym lekiem przeciwgrzybiczym. Podstawowym przeciwwskazaniem do jego stosowania jest nadwrażliwość na izokonazol lub substancje pomocnicze, w tym alkohol cetostearylowy (50 mg/g w Izovag i Travogen), który może wywoływać miejscowe reakcje skórne. W przypadku Izovag nie zaleca się stosowania aplikatora dopochwowego u pacjentek poniżej 15 roku życia, mimo że sam izokonazol jest bezpieczny u dzieci. Travocort, zawierający dodatkowo kortykosteroid, ma rozszerzone przeciwwskazania, w tym zakaz stosowania na zmiany kiłowe, gruźlicze, wirusowe (ospa wietrzna, półpasiec), trądzik różowaty i pospolity, okołowargowe zapalenie skóry oraz miejsca po szczepieniach.
alkohol cetostearylowy, diflukortolonu walerianian, gruźlica skóry, infekcja grzybicza, izokonazolu azotan, kandydoza pochwy i sromu, kiła, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid, krem dopochwowy, lek przeciwgrzybiczny, nadwrażliwość, okołowargowe zapalenie skóry, ospa wietrzna, pochodne imidazolu, półpasiec, trądzik pospolity, trądzik różowaty