zmiany trądzikopodobne
Zmiany trądzikopodobne (acneiform eruptions) to wykwity skórne przypominające swoim wyglądem klasyczny trądzik pospolity, jednak różniące się etiologią i często przebiegiem klinicznym. Charakteryzują się obecnością grudek, krostek i zaskórników, występujących najczęściej na twarzy, klatce piersiowej i plecach.
W przeciwieństwie do trądziku pospolitego, zmiany trądzikopodobne mogą być wywołane przez leki (np. kortykosteroidy, antyepileptyki, inhibitory EGFR), ekspozycję na substancje chemiczne, zaburzenia hormonalne lub choroby układowe. Istotną cechą różnicującą jest często brak zaskórników zamkniętych i otwartych, które są charakterystyczne dla trądziku zwykłego.
W diagnostyce różnicowej należy uwzględnić trądzik pospolity, trądzik różowaty, zapalenie mieszków włosowych oraz reakcje polekowe. Leczenie zależy od przyczyny i obejmuje odstawienie czynnika wywołującego, stosowanie miejscowych preparatów przeciwzapalnych oraz w ciężkich przypadkach terapię ogólnoustrojową.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Fluocynolon acetonid – Działania niepożądane
Fluocynolon acetonid, stosowany miejscowo w dermatologii (np. Flucinar, Flucinar N) oraz jako implant do ciała szklistego (Iluvien), wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych. Na skórze mogą wystąpić atrofia, teleangiektazje (częstość niezbyt często), hipertrichoza (rzadko), trądzikopodobne zmiany, plamica posteroidowa, rozstępy, a także subiektywne objawy jak pieczenie, świąd i podrażnienie. W okolicy oczu oraz przy implancie obserwuje się często zaćmę (≥82% pacjentów z naturalną soczewką, 80% wymaga operacji w ciągu 3 lat), zwiększenie ciśnienia wewnątrzgałkowego (37%, z koniecznością leczenia u części pacjentów), jaskrę, odwarstwienie siatkówki i krwawienia do ciała szklistego. Długotrwałe stosowanie, szczególnie u dzieci, może prowadzić do ogólnoustrojowych efektów ubocznych typowych dla kortykosteroidów, takich jak zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zespół Cushinga, hiperglikemia, nadciśnienie tętnicze oraz zahamowanie wzrostu i rozwoju.
atrofia skóry, ciśnienie wewnątrzgałkowe, cukromocz, fluocynolon acetonid, hiperglikemia, hipertrichoza, implant do ciałka szklistego, infekcja bakteryjna, jaskra, kortykosteroid, krwawienie do ciałka szklistego, krwawienie do tarczy nerwu wzrokowego, krwawienie spojówkowe, nadciśnienie tętnicze, niedobór kortyzolu, odwarstwienie siatkówki, opatrunek okluzyjny, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, plamica posteroidowa, pokrzywka, rozstępy skórne, teleangiektazja, twarz księżycowata, zaćma, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie wewnątrzgałkowe, zespół Cushinga, zmiany trądzikopodobne, zwłóknienie plamki żółtej - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba behçeta – Objawy
Choroba Behçeta to przewlekłe, autoimmunologiczne zapalenie naczyń o różnej wielkości, manifestujące się wielonarządowo z okresami zaostrzeń i remisji. Dominującymi objawami są owrzodzenia jamy ustnej (97-99%) i narządów płciowych (75-80%), zmiany skórne (60-90%), zapalenie błony naczyniowej oka (50-70%) z ryzykiem utraty wzroku u 25% pacjentów, oraz zapalenie stawów (45-60%) o charakterze nieerozyjnym. Zajęcie układu naczyniowego (7-49%) obejmuje zarówno tętnice, jak i żyły, prowadząc do zakrzepicy, tętniaków i zwężeń, natomiast neuro-Behçet występuje u 5-10% chorych, najczęściej z zajęciem pnia mózgu i objawami neurologicznymi o ciężkim przebiegu. Przewód pokarmowy jest zajęty u 3-26% pacjentów, z owrzodzeniami i ryzykiem perforacji, co może utrudniać różnicowanie z chorobą Leśniowskiego-Crohna. Czynniki pogarszające rokowanie to płeć męska, młody wiek zachorowania (<25 lat) oraz zajęcie oczu, układu nerwowego, dużych naczyń i przewodu pokarmowego.
amyloidoza, choroba Leśniowskiego-Crohna, hypopyon, nadciśnienie płucne, nieerozyjne zapalenie stawów, owrzodzenie jamy ustnej, owrzodzenie narządów płciowych, remisja choroby, rumień guzowaty, schorzenie autoimmunologiczne, tętniak tętnicy płucnej, thrombophlebitis, włóknienie płuc, zajęcie neurologiczne, zakrzepica żył głębokich, zaostrzenie choroby, zapalenie błony naczyniowej, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie naczyń, zapalenie naczyń siatkówki, zapalenie nerek, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie osierdzia, zapalenie stawów, zapalenie wsierdzia, zator płucny, zespół Budda-Chiariego, zmiany trądzikopodobne - Leksykon leków
Działania niepożądane – Oxycort (5 mg + 1,67 mg)/ml
Oxycort w postaci aerozolu na skórę zawiera 9,30 mg oksytetracykliny chlorowodorku oraz 3,10 mg hydrokortyzonu w 1 g zawiesiny. Działania niepożądane preparatu wynikają głównie z miejscowego działania glikokortykosteroidu – hydrokortyzonu. Długotrwałe stosowanie może prowadzić do zmian zanikowych skóry, nadmiernego wysuszenia, zapalenia kontaktowego, trądziku steroidowego, rozstępów, maceracji, a także wtórnych zakażeń bakteryjnych, grzybiczych i wirusowych. Objawy miejscowe takie jak pieczenie, świąd, rumień czy podrażnienie mogą pojawić się zarówno w krótkim czasie po aplikacji, jak i w trakcie długotrwałej terapii. Szczególnie narażone są osoby z wrażliwą skórą, stosujące lek na obszarach okluzyjnych, w okolicy twarzy i ust oraz pacjenci ze skłonnością do trądziku.
atopowe zapalenie skóry, działanie immunosupresyjne hydrokortyzonu, hirsutyzm, hydrokortyzon, lek przeciwgrzybiczy, maceracja skóry, miejscowy glikokortykosteroid, oksytetracyklina chlorowodorek, potówki, rozstępy, trądzik steroidowy, wtórne zakażenie skórne, zakażenie bakteryjne, zakażenie grzybicze, zakażenie wirusowe, zanik skóry, zapalenie kontaktowe, zapalenie kontaktowe skóry, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie skóry wokół ust, zmiany trądzikopodobne - Leksykon leków
Działania niepożądane – Laticort 0,1% 1 mg/g
Laticort 0,1% to krem zawierający hydrokortyzon 17-maślan w stężeniu 1 mg/g, stosowany miejscowo jako kortykosteroid. Może wywoływać liczne działania niepożądane, głównie lokalne reakcje skórne w miejscu aplikacji, takie jak trądzikopodobne zmiany, teleangiektazje, zanik naskórka, suchość skóry, hirsutyzm, łysienie, odbarwienia, rozstępy, zapalenie mieszków włosowych, podrażnienie, pokrzywka czy wysypka plamisto-grudkowa. Długotrwałe stosowanie, aplikacja na dużą powierzchnię skóry, pod opatrunkiem okluzyjnym, u dzieci lub na uszkodzoną skórę zwiększa ryzyko wchłaniania ogólnoustrojowego i powikłań. Szczególną ostrożność należy zachować przy stosowaniu w okolicy oczu, gdzie mogą wystąpić poważne powikłania okulistyczne, takie jak jaskra, zaćma czy nieostre widzenie.
cukromocz, działania niepożądane kortykosteroidów, efekt odbicia, hiperglikemia, hirsutyzm, hydrokortyzon 17-maślan, immunosupresja, jaskra, kortykosteroid miejscowy, nadciśnienie tętnicze, nieostre widzenie, opatrunek okluzyjny, plamica posteroidowa, podrażnienie skóry, pokrzywka, rozstępy skórne, supresja osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, teleangiektazje, tkanka podskórna, wysypka plamisto-grudkowa, zaburzenia pigmentacji skóry, zaćma, zakażenia wtórne, zanik tkanki podskórnej, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie okołoustne, zespół Cushinga, zmiany trądzikopodobne - Leksykon leków
Działania niepożądane – Clobederm 0,5 mg/g
Preparat Clobederm 0,5 mg/g zawiera klobetazol propionian, silny kortykosteroid stosowany miejscowo, którego stosowanie wiąże się z ryzykiem zarówno miejscowych, jak i ogólnoustrojowych działań niepożądanych. Miejscowe efekty uboczne, o nieznanej częstości występowania, obejmują zmiany trądzikopodobne, plamicę posteroidową, zahamowanie wzrostu naskórka, pieczenie, świąd, zaniki tkanki podskórnej, suchość skóry, zaburzenia owłosienia, zmiany pigmentacyjne, teleangiektazje, stany zapalne skóry, wtórne zakażenia oraz uogólnioną łuszczycę krostkową. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko wystąpienia poważnych powikłań ocznych, takich jak jaskra i zaćma, zwłaszcza przy aplikacji na skórę powiek. Ogólnoustrojowe działania niepożądane, również o nieznanej częstości, mogą obejmować zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zespół Cushinga, hamowanie wzrostu u dzieci, hiperglikemię, obrzęki, nadciśnienie tętnicze oraz zmniejszenie odporności. Ryzyko systemowych efektów wzrasta przy długotrwałym stosowaniu, aplikacji na duże powierzchnie skóry, stosowaniu pod opatrunkiem okluzyjnym oraz u pacjentów pediatrycznych.
ciśnienie śródgałkowe, cukromocz, hiperglikemia, jaskra, klobetazolu propionian, kortykosteroid miejscowy, księżycowata twarz, łuszczyca krostkowa, nadciśnienie tętnicze, opatrunek okluzyjny, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, otyłość centralna, plamica posteroidowa, pokrzywka, reakcja alergiczna, rozstęp skórny, teleangiektazja, trądzik pospolity, wysypka plamisto-grudkowa, zaćma, zahamowanie wzrostu naskórka, zakażenie wtórne, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie skóry okołoustne, zespół Cushinga, zmiana pigmentacyjna, zmiany trądzikopodobne - Leksykon leków
Działania niepożądane – Polcortolon TC (23,12 mg + 0,58 mg)/g
Polcortolon TC to preparat miejscowy zawierający 23,12 mg tetracykliny chlorowodorku oraz 0,58 mg triamcynolonu acetonidu w 1 g zawiesiny, stosowany na skórę. Triamcynolon acetonid, jako kortykosteroid, jest głównym czynnikiem wywołującym miejscowe działania niepożądane, takie jak zmiany zanikowe skóry, szczególnie na twarzy, rozszerzenie naczyń krwionośnych, ścieńczenie naskórka oraz ryzyko rozstępów. Tetracyklina chlorowodorek może powodować podrażnienia, nadwrażliwość na światło oraz dysbiozę skóry, prowadzącą do nadkażeń grzybiczych lub bakteryjnych opornych na antybiotyk. Często obserwowane objawy to pieczenie, świąd, podrażnienie i nadmierne wysuszenie skóry, a także zmiany trądzikopodobne przy długotrwałym stosowaniu.
absorpcja systemowa, fotodermatoza, fotowrażliwość, hiperglikemia, hipertrichoza, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid, nadciśnienie tętnicze, reakcja fotouczulająca, reakcja nadwrażliwości, rozszerzenie naczyń krwionośnych, tetracykliny chlorowodorek, trądzik posteroidowy, triamcynolon, triamcynolonu acetonid, zanik skóry, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie okołoustne, zespół Cushinga, zmiany trądzikopodobne - Leksykon leków
Działania niepożądane – Lorinden A (30 mg + 0,2 mg)/g
Preparat Lorinden A zawiera 0,2 mg flumetazonu piwalanu oraz 30 mg kwasu salicylowego w 1 g maści i wykazuje profil działań niepożądanych typowy dla miejscowo stosowanych kortykosteroidów oraz kwasu salicylowego. Do najczęstszych reakcji skórnych należą zmiany trądzikopodobne, plamica posteroidowa, zanik naskórka i tkanki podskórnej, suchość skóry, nadmierne owłosienie, łysienie, odbarwienia lub przebarwienia skóry, rozstępy oraz teleangiektazje. Długotrwałe stosowanie może prowadzić do zapalenia skóry wywołanego kwasem salicylowym, a aplikacja na powieki wiąże się z ryzykiem poważnych powikłań okulistycznych, takich jak jaskra czy zaćma. Występują również wtórne zakażenia i podrażnienia skóry oraz możliwość zaostrzenia istniejących zmian chorobowych.
bezpieczeństwo farmakoterapii, cukromocz, działanie niepożądane, flumetezon piwalan, hamowanie wzrostu, hiperglikemia, infekcja bakteryjna, jaskra, kortykosteroid, kwas salicylowy, maść, nadciśnienie tętnicze, nieostre widzenie, niewydolność nadnerczy, obniżona odporność, obrzęk, opatrunek okluzyjny, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, otyłość centralna, plamica posteroidowa, pokrzywka, rozstępy skórne, teleangiektazja, wtórne zakażenie, wysypka plamisto-grudkowa, zaćma, zanik naskórka, zanik skóry, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie skóry, zapalenie skóry okołoustne, zespół Cushinga, zmiany trądzikopodobne - Leksykon substancji czynnych
Alklometazon – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Alklometazon, jako miejscowy kortykosteroid, wymaga ścisłego przestrzegania zaleceń dotyczących stosowania ze względu na ryzyko działań niepożądanych, takich jak reakcje alergiczne (świąd, pieczenie, zaczerwienienie) oraz powikłania skórne, zwłaszcza przy aplikacji na twarz (zapalenie skóry, trądzik, zanik skóry). Nie należy stosować okładów zamkniętych ani aplikować leku na uszkodzoną skórę, duże powierzchnie ciała, okolice oczu, pach i pachwin bez wyraźnych wskazań, ze względu na zwiększone wchłanianie i ryzyko ogólnoustrojowych efektów kortykosteroidów, w tym zahamowania czynności kory nadnerczy. Terapia nie powinna przekraczać 3 tygodni, a u dzieci i młodzieży wymagana jest szczególna ostrożność ze względu na podwyższone ryzyko zespołu Cushinga, zaburzeń osi podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowej oraz wzrostu ciśnienia wewnątrzczaszkowego.
alkohol cetostearylowy, błony śluzowe, centralna chorioretinopatia surowicza, chlorokrezol, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, glikol propylenowy, glikolu propylenowego monopalmitynostearynian, jaskra, kortykosteroid miejscowy, lek przeciwgrzybiczy, objawy ogólnoustrojowe, okłady zamknięte, oś podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowa, reakcja alergiczna skórna, skóra twarzy, zaburzenia widzenia, zaćma, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zakażenie skóry, zanik skóry, zapalenie skóry, zespół Cushinga, zmiany trądzikopodobne - Leksykon leków
Przedawkowanie – Sorafenib Teva 200 mg
Przedawkowanie Sorafenibu (Sorafenib Teva 200 mg) nie posiada specyficznego antidotum, co wymaga od lekarza wdrożenia leczenia objawowego i monitorowania stanu klinicznego pacjenta. Najwyższa dawka badana klinicznie wynosiła 800 mg dwa razy na dobę, czyli czterokrotnie więcej niż standardowa dawka terapeutyczna. Objawy przedawkowania obejmują nasilone zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego, takie jak biegunka prowadząca do odwodnienia i zaburzeń elektrolitowych, oraz zmiany skórne, w tym wysypkę, rumień, łuszczenie się skóry i zespół ręka-stopa. W przypadku podejrzenia przedawkowania konieczne jest natychmiastowe odstawienie leku.
badanie biochemiczne krwi, biegunka, ciśnienie tętnicze, działanie niepożądane, funkcja wątroby, hospitalizacja, kortykosteroid, leczenie objawowe, leczenie podtrzymujące, lek przeciwbiegunkowy, łuszczenie skóry, nawodnienie dożylne, przedawkowanie sorafenibu, rumień, sorafenib tozylan, tabletka powlekana, wysypka, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia przewodu pokarmowego, zespół ręka-stopa, zmiana skórna, zmiany trądzikopodobne - Leksykon leków
Działania niepożądane – Chlorchinaldin H (30 mg + 10 mg)/g
Chlorchinaldin H w postaci maści zawiera 30 mg chlorochinaldolu oraz 10 mg hydrokortyzonu octanu na gram preparatu. Stosowanie tego leku może powodować liczne miejscowe działania niepożądane, takie jak przemijające podrażnienie skóry, wysuszenie naskórka, zaczerwienienie, świąd, pieczenie, kontaktowe zapalenie skóry oraz reakcje uczuleniowe związane z chlorochinaldolem. Hydrokortyzon octan może dodatkowo wywoływać miejscowe objawy takie jak atrofia skóry, teleangiektazje, zaburzenia pigmentacji, zmiany trądzikopodobne oraz nadkażenia bakteryjne, wirusowe i grzybicze, zwłaszcza przy stosowaniu pod opatrunkami zamkniętymi. Szczególną ostrożność należy zachować przy aplikacji na skórę twarzy, gdzie może dojść do dermatitis perioralis, zanikowego zapalenia skóry oraz utrwalonego rozszerzenia naczyń krwionośnych.
atrofia skóry, chlorochinaldol, dermatitis perioralis, hydrokortyzon octan, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid, nadkażenie, odczyn uczuleniowy, opatrunek zamknięty, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, podrażnienie skóry, reakcja alergiczna, rozszerzenie naczyń, teleangiektazja, zaburzenie pigmentacji, zanik skóry, zanikowe zapalenie skóry, zespół Cushinga, zmiany trądzikopodobne - Leksykon leków
Działania niepożądane – Clobederm 0,5 mg/g
Krem Clobederm zawierający klobetazolu propionian (0,5 mg/g) jest silnym kortykosteroidem stosowanym miejscowo, którego profil bezpieczeństwa obejmuje liczne działania niepożądane, zarówno miejscowe, jak i ogólnoustrojowe. Do najczęstszych miejscowych reakcji należą zmiany w strukturze skóry, takie jak zanik tkanki podskórnej, rozstępy, teleangiektazje oraz plamica posteroidowa. Istotnym zagrożeniem są wtórne zakażenia skóry oraz uogólniona łuszczyca krostkowa u pacjentów z łuszczycą. Stosowanie kremu w okolicy oczu może prowadzić do poważnych powikłań okulistycznych, w tym jaskry i zaćmy. Miejscowe działania niepożądane obejmują również pieczenie, świąd, podrażnienie, zmiany trądzikopodobne, suchość skóry, odbarwienia oraz reakcje alergiczne na substancje pomocnicze, takie jak glikol propylenowy, chlorokrezol i alkohol cetostearylowy.
alkohol cetostearylowy, chlorokrezol, ciśnienie wewnątrzgałkowe, cukromocz, glikol propylenowy, hiperglikemia, jaskra, klobetazol propionian, kortykosteroid, łuszczyca krostkowa, nadciśnienie tętnicze, nieostre widzenie, niewydolność nadnerczy, obniżona odporność, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, plamica posteroidowa, pokrzywka, rozstęp skórny, supresja kortyzolu, teleangiektazja, wtórne zakażenie skóry, wysypka plamisto-grudkowa, zaćma, zahamowanie wzrostu, zahamowanie wzrostu naskórka, zanik tkanki podskórnej, zapalenie mieszków włosowych, zespół Cushinga, zmętnienie soczewki, zmiany trądzikopodobne - Leksykon substancji czynnych
Fluocinolon acetonid – Działania niepożądane
Fluocinolon acetonid w stężeniu 0,25 mg/g, stosowany miejscowo w postaci żelu (Flucinar), może wywoływać liczne działania niepożądane zarówno miejscowe, jak i ogólnoustrojowe. Miejscowo obserwuje się m.in. zanik i rozstępy skóry, teleangiektazje (częstość ≥1/1 000 do <1/100), hipertrichozę (rzadko, ≥1/10 000 do <1/1 000), zmiany trądzikopodobne, pieczenie, świąd, podrażnienie, suchość skóry, łysienie oraz odbarwienia. Długotrwałe stosowanie, aplikacja na duże powierzchnie skóry, pod opatrunkiem okluzyjnym lub u dzieci zwiększa ryzyko wchłaniania ogólnoustrojowego, co może prowadzić do zahamowania osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zespołu Cushinga, hiperglikemii, cukromoczu, nadciśnienia tętniczego, opóźnienia wzrostu u dzieci oraz obrzęków. Ponadto, stosowanie w okolicy oczu może skutkować jaskrą i zaćmą, a immunosupresyjne działanie leku predysponuje do zakażeń wtórnych skóry, w tym zapalenia mieszków włosowych.
atrofia skóry, ciśnienie wewnątrzgałkowe, cukromocz, cukrzyca posteroidowa, działanie immunosupresyjne kortykosteroidów, flora oportunistyczna, Flucinar, fluocinolon acetonid, hiperglikemia, hipertrichoza, jaskra, nadciśnienie tętnicze, nadkażenie bakteryjne, nadkażenie grzybicze, nadmiar kortykosteroidów, niewydolność nadnerczy, opatrunek okluzyjny, opóźnienie wzrostu, otyłość centralna, plamica posteroidowa, rozszerzenie naczyń krwionośnych, teleangiektazja, twarz księżycowata, uszkodzenie nerwu wzrokowego, wysypka plamisto-grudkowa, zaćma, zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zahamowanie wzrostu naskórka, zakażenie wtórne, zanik skóry, zanik tkanki podskórnej, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie skóry dookoła ust, zespół Cushinga, zmętnienie soczewki, zmiany trądzikopodobne